Η «σκοτεινή πλευρά» της έκρηξης της AI στη Νοτιοανατολική Ασία – Δισεκατομμύρια επενδύσεων, τεράστια κατανάλωση ρεύματος και νερού
Amazon, Microsoft, Google και Nvidia επενδύουν δισεκατομμύρια στην περιοχή, όμως πίσω από την επέλαση των data centers αναδεικνύονται ζητήματα οικονομικής εξάρτησης, ενεργειακού κόστους και κυριαρχίας των δεδομένων
Η Νοτιοανατολική Ασία εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της παγκόσμιας έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης, προσελκύοντας επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς ομίλους του κόσμου. Πίσω, ωστόσο, από τα εντυπωσιακά ποσά και τα νέα γιγαντιαία data centers διαμορφώνεται μια συζήτηση για το πραγματικό οικονομικό όφελος που παραμένει στις χώρες της περιοχής και το τίμημα που πληρώνουν σε ενέργεια, νερό και τεχνολογική εξάρτηση.
σχετικά άρθρα
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της επενδυτικής επέλασης. Η Amazon Web Services έχει συγκεντρώσει δεσμεύσεις άνω των 33 δισ. δολαρίων στη Νοτιοανατολική Ασία έως το 2039, ενώ η Microsoft έχει δεσμευθεί για επενδύσεις 2,2 δισ. δολαρίων στη Μαλαισία και 2,5 δισ. στην Ινδονησία. Η Google έχει ανακοινώσει επένδυση 2 δισ. δολαρίων, ενώ η Nvidia συνεργάζεται με την YTL Power σε εγχείρημα τεχνητής νοημοσύνης ύψους 2,36 δισ. δολαρίων στο Τζοχόρ.
Οι κυβερνήσεις της περιοχής έχουν υποδεχθεί τις επενδύσεις ως επιβεβαίωση των σχεδίων τους για ψηφιακό μετασχηματισμό. Ωστόσο, η ανάλυση επισημαίνει ότι δημιουργείται μια έντονη γεωοικονομική ασυμμετρία: οι χώρες της ASEAN διαθέτουν γη, τεράστιες ποσότητες νερού και ηλεκτρικής ενέργειας για τη λειτουργία των υπολογιστικών υποδομών, την ώρα που η πνευματική ιδιοκτησία υψηλής αξίας, οι αλγόριθμοι και το μεγαλύτερο μέρος των εταιρικών κερδών παραμένουν στις έδρες των ξένων ομίλων.
Μεγάλο μέρος των κεφαλαίων που ανακοινώνονται για την κατασκευή των εγκαταστάσεων δεν παραμένει στις οικονομίες υποδοχής. Σημαντικές δαπάνες κατευθύνονται στην αγορά προηγμένων GPUs, εξειδικευμένων servers και συστημάτων υγρής ψύξης που κατασκευάζονται στο εξωτερικό.
Σε τοπικό επίπεδο παραμένουν κυρίως δραστηριότητες όπως οι κατασκευαστικές εργασίες, η συντήρηση των εγκαταστάσεων και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών συνοδεύεται από γενναιόδωρες φορολογικές απαλλαγές.
Έτσι διαμορφώνεται ένας κύκλος στον οποίο οι χώρες της περιοχής εισάγουν πανάκριβο τεχνολογικό εξοπλισμό, διαθέτουν τους φυσικούς τους πόρους για τη λειτουργία του και στη συνέχεια αγοράζουν ιδιόκτητο λογισμικό και εφαρμογές AI μέσω συνδρομητικών υπηρεσιών.
Η τεράστια κατανάλωση ενέργειας και νερού
Ο ανταγωνισμός μεταξύ διαφορετικών χωρών και περιοχών για την προσέλκυση των hyperscalers έχει οδηγήσει στην παροχή κινήτρων από το Τζοχόρ και την ειδική οικονομική ζώνη Nongsa στο Μπατάμ μέχρι την Τσονμπούρι της Ταϊλάνδης και τη Λουζόν στις Φιλιππίνες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται φορολογικές απαλλαγές, επιδοτούμενη γη και ευνοϊκότερο κανονιστικό περιβάλλον. Η δυνατότητα των πολυεθνικών να μεταφέρουν τις επενδύσεις τους σε γειτονικές χώρες ενισχύει τη διαπραγματευτική τους θέση όταν τίθενται αυστηρότερες απαιτήσεις για την ενεργειακή απόδοση ή την κατανάλωση νερού.
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Τα υπολογιστικά φορτία της τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν ολοένα μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα. Η ισχύς ανά rack, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, έχει αυξηθεί από περίπου 8 κιλοβάτ το 2021 σε περισσότερα από 30 έως 80 κιλοβάτ για την εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων.
Στη Μαλαισία, όπου τα σχεδιαζόμενα data centers αντιστοιχούν σε 2,4 γιγαβάτ, η κατανάλωση του κλάδου προβλέπεται να ξεπεράσει τα 5.000 μεγαβάτ έως το 2035, ποσότητα που θα μπορούσε να αντιστοιχεί έως και στο 40% της σημερινής δυναμικότητας της χερσονησιακής Μαλαισίας.
Σε ολόκληρη την ASEAN, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από data centers εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 9 τεραβατώρες το 2024 σε 68 τεραβατώρες έως το 2030, επιβαρύνοντας ηλεκτρικά δίκτυα που εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα.
Αντίστοιχα μεγάλη είναι η πίεση στους υδάτινους πόρους. Ένα τυπικό data center ισχύος 100 μεγαβάτ με συστήματα εξατμιστικής ψύξης μπορεί να καταναλώνει περίπου 4,2 εκατ. λίτρα νερού την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί στην ημερήσια οικιακή κατανάλωση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτούν μέρος των συμπληρωματικών υποδομών που απαιτούνται για να εξυπηρετούνται αυτές οι εγκαταστάσεις, γεγονός που ενισχύει τον προβληματισμό για το κατά πόσο το οικονομικό όφελος αντισταθμίζει το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος.
Το ζήτημα της «κυριαρχίας» των δεδομένων
Ένα ακόμη επιχείρημα που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη data centers εντός των εθνικών συνόρων είναι η «κυριαρχία των δεδομένων». Η βασική λογική είναι ότι η εγκατάσταση φυσικών servers σε μια χώρα εξασφαλίζει ότι τα ευαίσθητα δεδομένα της θα βρίσκονται υπό την εγχώρια νομική δικαιοδοσία.
Ωστόσο, η φυσική τοποθεσία των δεδομένων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και πλήρη έλεγχο, όταν η διαχείριση των συστημάτων, οι πλατφόρμες cloud και τα κλειδιά αποκρυπτογράφησης εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον επιχειρησιακό έλεγχο ξένων εταιρειών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον αμερικανικό CLOUD Act, ο οποίος επιτρέπει στις αμερικανικές αρχές επιβολής του νόμου να απαιτούν από αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες την παράδοση δεδομένων που διαχειρίζονται θυγατρικές τους διεθνώς, ανεξάρτητα από τη φυσική τοποθεσία των servers.
Καθώς οι χώρες της ASEAN μεταφέρουν ολοένα περισσότερες κρίσιμες κρατικές λειτουργίες – από ηλεκτρονικές κυβερνητικές υπηρεσίες και βάσεις δεδομένων υγείας μέχρι τραπεζικά δίκτυα – σε ξένες πλατφόρμες cloud, αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας μακροχρόνιας τεχνολογικής εξάρτησης.
Αντίστοιχο ζήτημα τίθεται για τα δεδομένα των περίπου 680 εκατ. κατοίκων της Νοτιοανατολικής Ασίας. Γλωσσικά χαρακτηριστικά, πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και καταναλωτικές συμπεριφορές μπορούν να αποτελέσουν πρώτη ύλη για την εκπαίδευση ιδιόκτητων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία στη συνέχεια προσφέρονται στις επιχειρήσεις της ίδιας περιοχής ως εμπορικές υπηρεσίες.
Η ανάλυση προτείνει ως απάντηση μια περισσότερο συντονισμένη περιφερειακή πολιτική, αντί των μεμονωμένων διαπραγματεύσεων κάθε χώρας με τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η δημιουργία ενός Regional Digital Compact της ASEAN, με κοινά ελάχιστα επενδυτικά κριτήρια, περιορισμό των μόνιμων φορολογικών απαλλαγών και υποχρεωτικά όρια για την αποδοτικότητα στη χρήση ενέργειας και νερού.
Παράλληλα, προτείνεται ειδική φορολόγηση της υπολογιστικής δραστηριότητας και υψηλότερα τιμολόγια κοινής ωφέλειας για μεγάλης κλίμακας υποδομές, με τα έσοδα να χρηματοδοτούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εκσυγχρονισμό των δικτύων και εγχώρια έρευνα προηγμένης τεχνολογίας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η πρόταση για τη δημιουργία ενός ASEAN Public AI Cloud, στο οποίο τα κράτη-μέλη θα συγκέντρωναν κεφάλαια για την ανάπτυξη περιφερειακών υπολογιστικών δυνατοτήτων και ανοικτών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης προσαρμοσμένων στις γλώσσες και τις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής.
Το βασικό διακύβευμα για τη Νοτιοανατολική Ασία είναι επομένως εάν η τεράστια επενδυτική έκρηξη της AI θα μεταφραστεί σε πραγματική τεχνολογική και οικονομική αυτονομία ή εάν οι χώρες της περιοχής θα περιοριστούν στον ρόλο του οικοδεσπότη των υποδομών, αναλαμβάνοντας μεγάλο μέρος του ενεργειακού και περιβαλλοντικού κόστους, ενώ η υψηλότερη προστιθέμενη αξία θα εξακολουθήσει να κατευθύνεται εκτός των συνόρων τους.
