Το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των ΗΠΑ έπεσε αυτή την εβδομάδα στο χαμηλότερο επίπεδό του εδώ και σχεδόν 44 χρόνια. Ωστόσο, ένα κρίσιμο, λιγότερο γνωστό στοιχείο δείχνει ότι η πραγματική κατάσταση είναι ακόμη πιο εύθραυστη απ' όσο δείχνουν οι αριθμοί.
Τα αποθέματα αργού πετρελαίου στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 5,3 εκατομμύρια βαρέλια την περασμένη εβδομάδα, φτάνοντας τα 293,4 εκατομμύρια βαρέλια στις 14 Αυγούστου. Ειδικότερα, πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 1982, σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας. Παράλληλα, το απόθεμα έχει πλέον γεμίσει μόλις το 41% της επιτρεπόμενης χωρητικότητάς του, 714 εκατομμυρίων βαρελιών. Ωστόσο, πίσω από αυτό το ήδη ανησυχητικό νούμερο κρύβεται μια ακόμη πιο σύνθετη πραγματικότητα, που αφορά τόσο τον μηχανισμό άντλησης όσο και την ίδια την κατάσταση της υποδομής.
Διαδραστικό χρονολόγιο
Το παρακάτω διαδραστικό χρονολόγιο αποτυπώνει την πορεία του αμερικανικού στρατηγικού αποθέματος πετρελαίου, από τα 415 εκατομμύρια βαρέλια πριν από τον πόλεμο έως το σημερινό χαμηλό των 293,4 εκατομμυρίων. Πατήστε πάνω σε κάθε σημείο, ή χρησιμοποιήστε τα βέλη «Προηγούμενο» και «Επόμενο», για να δείτε αναλυτικά κάθε στάδιο της πτώσης.
Ας δούμε πρώτα πώς φτάσαμε ως εδώ. Η πτώση δεν ήταν σταδιακή, αλλά απότομη και στοχευμένη. Πριν από την κοινή επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, το απόθεμα διατηρούσε περίπου 415 εκατομμύρια βαρέλια. Μετά την ιρανική κίνηση να περιορίσει τη ναυτιλιακή κίνηση μέσω του Στενού του Ορμούζ, ενός περάσματος που πριν από τη σύγκρουση διακινούσε σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ο πρόεδρος Τραμπ ενέκρινε τον Μάρτιο απελευθέρωση 172 εκατομμυρίων βαρελιών. Χαρακτηριστικά, η αμερικανική αυτή κίνηση εντάχθηκε σε ευρύτερη, συντονισμένη προσπάθεια του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, με τα κράτη-μέλη να δεσμεύονται συλλογικά για 400 εκατομμύρια βαρέλια, τη μεγαλύτερη κινητοποίηση έκτακτων αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, αφορά τον ίδιο τον μηχανισμό αυτής της απελευθέρωσης. Δεν πρόκειται για απλή πώληση αποθεμάτων. Σύμφωνα με αναλυτές, το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας έχει «δανείσει» πάνω από 133 εκατομμύρια βαρέλια σε εταιρείες, οι οποίες υποχρεούνται να επιστρέψουν ισόποση ποσότητα αργότερα, με ασφάλιστρα επιστροφής που φτάνουν το 28% σε ορισμένες συμφωνίες. Παράλληλα, μέχρι τα μέσα Αυγούστου είχαν απελευθερωθεί 11,4 εκατομμύρια βαρέλια μόνο μέσα στον μήνα, μετά από αντλήσεις 17,4 εκατομμυρίων τον Ιούλιο, 33 εκατομμυρίων τον Ιούνιο και 39,4 εκατομμυρίων τον Μάιο. Επιπρόσθετα, όταν ολοκληρωθεί πλήρως η εγκεκριμένη απελευθέρωση των 172 εκατομμυρίων βαρελιών, το απόθεμα αναμένεται να διαμορφωθεί γύρω στα 243 εκατομμύρια, πολύ κοντά στο ελάχιστο επίπεδο των περίπου 70 εκατομμυρίων βαρελιών που θεωρείται απαραίτητο για ασφαλή λειτουργία, σύμφωνα με εκπρόσωπο του υπουργείου Ενέργειας.
Πέρα από τον όγκο του ίδιου του αποθέματος, υπάρχει και ένα δεύτερο, εξίσου σοβαρό ζήτημα. Αφορά την ικανότητα να χρησιμοποιηθεί πραγματικά αυτό το απόθεμα. Έκθεση της αμερικανικής Υπηρεσίας Λογιστικού Ελέγχου, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, διαπίστωσε ότι πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού αποθέματος «δεν ήταν διαθέσιμο για άντληση», λόγω συνδυασμού διακοπών κατασκευαστικών εργασιών και βλαβών σε υπόγεια σπήλαια αποθήκευσης. Ειδικότερα, ανάλυση της εταιρείας Rapidan Energy, τον Ιούλιο, εκτίμησε ότι τουλάχιστον 103 εκατομμύρια βαρέλια του σημερινού αποθέματος είναι ουσιαστικά μη αξιοποιήσιμα. Παράλληλα, η ίδια έκθεση της Υπηρεσίας Λογιστικού Ελέγχου διαπίστωσε ότι το σύστημα αντλεί πετρέλαιο μόλις στο 61% της σχεδιασμένης ταχύτητάς του, ενώ δέχεται επιστροφή αργού μόλις στο 56% της σχεδιασμένης ικανότητας υποδοχής.
Τα ευρήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα δεδομένου του ρόλου που καλείται να παίξει το απόθεμα σήμερα. Δεν πρόκειται για θεωρητικό ζήτημα. Το ίδιο το απόθεμα, το οποίο ιδρύθηκε το 1975 μετά από τις πετρελαϊκές κρίσεις της προηγούμενης δεκαετίας, αποθηκεύεται σε υπόγεια σπήλαια αλατιού σε τέσσερις τοποθεσίες κατά μήκος των ακτών του Κόλπου του Τέξας και της Λουιζιάνα. Χαρακτηριστικά, η ίδια υποδομή έχει επιβαρυνθεί όχι μόνο από τον πόλεμο στο Ιράν, αλλά και από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με τις ΗΠΑ να έχουν αντλήσει συνολικά 352 εκατομμύρια βαρέλια μέσα σε τέσσερα χρόνια για να αντιμετωπίσουν και τις δύο κρίσεις. Παράλληλα, όχι όλοι οι αναλυτές μοιράζονται την ίδια ανησυχία. Πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Ομπάμα δήλωσε ότι δεν ανησυχεί «για τη σταθερότητα του αποθέματος ή την ικανότητά μας να προχωρήσουμε σε νέα άντληση, αν χρειαστεί».
Η κλίμακα της ναυτιλιακής διαταραχής στον Ορμούζ, τέλος, εξηγεί γιατί χρειάστηκε τόσο μεγάλη άντληση. Τα νούμερα είναι εντυπωσιακά. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο μέσος όρος πλοίων που διέσχιζαν με ασφάλεια το στενό έφτανε τα 564 την εβδομάδα, το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως τις 27 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, μετά την έναρξη των κοινών αεροπορικών επιδρομών ΗΠΑ-Ισραήλ, ο αριθμός αυτός κατέρρευσε σε μόλις 39 πλοία την εβδομάδα, μέχρι τις 7 Ιουνίου. Η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ, όπως έχουμε ήδη καταγράψει, ξεπέρασε τα τέσσερα δολάρια το γαλόνι, με ορισμένες πολιτείες, όπως η Καλιφόρνια, να φτάνουν ακόμη και τα 5,59 δολάρια.
Η κατάσταση του αμερικανικού στρατηγικού αποθέματος έχει άμεσες συνέπειες και για την ευρωπαϊκή πλευρά του Ατλαντικού. Καταρχάς, η μειωμένη ικανότητα των ΗΠΑ να παρέμβουν ξανά σε περίπτωση νέας οξείας διαταραχής αφήνει την παγκόσμια αγορά πιο εκτεθειμένη σε μελλοντικά σοκ προσφοράς. Παράλληλα, τα ίδια τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας συμμετείχαν στη συντονισμένη απελευθέρωση των 400 εκατομμυρίων βαρελιών, αντιμετωπίζοντας πιθανότατα παρόμοιες πιέσεις στα δικά τους αποθέματα. Επιπρόσθετα, η ελληνική ναυτιλία, ως σημαντικός παίκτης στη μεταφορά πετρελαίου, παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη που επηρεάζει τη σταθερότητα του Ορμούζ, δεδομένου του άμεσου αντίκτυπου στα ασφάλιστρα και τις διαδρομές του παγκόσμιου στόλου.
Στο τέλος της εξέτασης αυτής μένει μια εικόνα με σαφή, ανησυχητικά περιγράμματα. Ένα απόθεμα που πλησιάζει ιστορικό χαμηλό, με σημαντικό μέρος του να μην είναι καν πραγματικά διαθέσιμο. Πρώτον, η πτώση κάτω από τα 300 εκατομμύρια βαρέλια αντιπροσωπεύει συμβολικό, αλλά και ουσιαστικό, ορόσημο μετά από σχεδόν 44 χρόνια. Ωστόσο, η δομική αδυναμία της ίδιας της υποδομής, με το ένα τέταρτο του αποθέματος ουσιαστικά μη αξιοποιήσιμο, θέτει ένα πολύ πιο ανησυχητικό ερώτημα για το πόσο πραγματικά ετοιμη είναι η Αμερική για ένα ακόμη σοβαρό ενεργειακό σοκ. Το iaxia.gr θα συνεχίσει να παρακολουθεί την πορεία του αποθέματος, καθώς κάθε νέα εβδομαδιαία ανακοίνωση αποτελεί πλέον άμεσο δείκτη της αντοχής της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς απέναντι στον συνεχιζόμενο πόλεμο.
Σημ: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
