Το μοτίβο που δεν είναι σύμπτωση: Τρία χρόνια σκανδάλων γύρω από τον στενό κύκλο του Ζελένσκι
Οι ουκρανικές αρχές κατά της διαφθοράς διεξάγουν νέα έρευνα σε βουλευτές και συμβούλους της προεδρίας, λίγο πριν από την ψηφοφορία για νέο υπουργό Άμυνας. Δεν είναι το πρώτο, ούτε το δεύτερο, τέτοιο επεισόδιο.
σχετικά άρθρα
Οι ουκρανικές αρχές NABU και SAPO διεξάγουν νέα επιχείρηση κατά της διαφθοράς, η οποία εμπλέκει βουλευτές και συμβούλους της προεδρίας. Οι δύο ανεξάρτητοι φορείς δεν έχουν ακόμη προχωρήσει σε αναλυτικές ανακοινώσεις για τα ευρήματα. Ειδικότερα, η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγο πριν από προγραμματισμένη ψηφοφορία στο ουκρανικό κοινοβούλιο για τον διορισμό του Ευγένιου Χμάρα ως νέου υπουργού Άμυνας, μετά την απομάκρυνση του Μιχάιλο Φέντοροφ. Ωστόσο, όποιος παρακολουθεί συστηματικά την ουκρανική πολιτική σκηνή τα τελευταία τρία χρόνια αναγνωρίζει αμέσως ένα πολύ πιο ευρύ, επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Το μοτίβο που δεν είναι σύμπτωση
Ας δούμε πρώτα το πλήρες χρονολόγιο, γιατί μόνο έτσι αποκαλύπτεται η πραγματική εικόνα. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Τον Σεπτέμβριο του 2023, ο τότε υπουργός Άμυνας Ολεξέι Ρεζνίκοφ παραιτήθηκε μετά από σκάνδαλο προμηθειών, όπου το κόστος αλεξίσφαιρων γιλέκων είχε διογκωθεί τέσσερις έως πέντε φορές. Τον Ιανουάριο του 2024, ουκρανικοί αξιωματούχοι συνελήφθησαν για κλοπή σαράντα εκατομμυρίων δολαρίων, σε υπόθεση εκατό χιλιάδων οβίδων πυροβολικού που παραγγέλθηκαν αλλά ποτέ δεν παραδόθηκαν. Την ίδια περίοδο, αποκαλύφθηκε και δεύτερη υπόθεση προμηθειών, ύψους διακοσίων εξήντα δύο εκατομμυρίων δολαρίων.
Το καλοκαίρι του 2025, το ανεξάρτητο ερευνητικό μέσο Bihus Info αποκάλυψε την ύπαρξη πολυτελούς οικιστικού συνεταιρισμού, κατασκευασμένου από εταιρεία συνδεδεμένη με τον τότε αναπληρωτή πρωθυπουργό Ολεξέι Τσερνίσοφ. Σύμφωνα με μεταγενέστερες δημοσιογραφικές έρευνες, οι πολυτελείς κατοικίες προορίζονταν για τον ίδιο τον Τσερνίσοφ, τον επιχειρηματία Τιμούρ Μίντιτς, τον επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Αντρέι Γερμάκ, και, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, ακόμη και για τον ίδιο τον πρόεδρο Ζελένσκι. Χαρακτηριστικά, η πρώτη κυρία Ολένα Ζελένσκα είναι νονά της κόρης του Τσερνίσοφ, στοιχείο που δείχνει πόσο στενοί παραμένουν αυτοί οι δεσμοί.
Η κορύφωση ήρθε στις δέκα Νοεμβρίου 2025, με την αποκάλυψη της λεγόμενης «Επιχείρησης Μίντας». Οι δύο ανεξάρτητες αρχές ανακοίνωσαν τον εντοπισμό εγκληματικής οργάνωσης που είχε στήσει εκτεταμένο σύστημα δωροδοκιών στον ενεργειακό τομέα, με επίκεντρο την κρατική πυρηνική εταιρεία Energoatom. Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκαν πάνω από εβδομήντα έρευνες, με τον ίδιο τον Μίντιτς, στενό φίλο και πρώην επιχειρηματικό συνέταιρο του Ζελένσκι, να διαφεύγει στο Ισραήλ μόλις ώρες πριν από την έφοδο στο σπίτι του, όπου βρέθηκαν μεγάλα ποσά μετρητών και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, τουαλέτα κατασκευασμένη από χρυσό. Παράλληλα, η ίδια η ανάκριση εμπλέκει, σε διαφορετικά επίπεδα ευθύνης, τον πρώην αναπληρωτή πρωθυπουργό Τσερνίσοφ και τον πρώην υπουργό Ενέργειας και Δικαιοσύνης Χέρμαν Χαλούστσενκο.
Η αντίδραση που δεν ήρθε ποτέ πλήρως
Η αντίδραση της ίδιας της προεδρίας απέναντι σε αυτή την κλιμάκωση αποδείχθηκε ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη. Δεν κινήθηκε προς ενίσχυση της ανεξαρτησίας των ερευνών. Λίγο μετά την αποκάλυψη της Επιχείρησης Μίντας, ο ίδιος ο Ζελένσκι υπέγραψε νόμο που υπήγαγε τις δύο ανεξάρτητες αρχές, NABU και SAPO, υπό τον Γενικό Εισαγγελέα, αξίωμα που διορίζεται απευθείας από τον ίδιο τον πρόεδρο. Ειδικότερα, η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε ευρέως ως προσπάθεια περιορισμού της ανεξάρτητης ερευνητικής ικανότητας των δύο φορέων, ακριβώς τη στιγμή που οι έρευνές τους πλησίαζαν επικίνδυνα κοντά στον στενό κύκλο του προέδρου. Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκάλεσε κάτι που η ίδια η κυβέρνηση προφανώς δεν είχε προβλέψει: τις πρώτες μαζικές διαδηλώσεις στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής. Η δημόσια αντίδραση ήταν τόσο έντονη που ανάγκασε τελικά αναθεώρηση της απόφασης.
Οι έρευνες, ωστόσο, δεν σταμάτησαν εκεί. Στις είκοσι οκτώ Νοεμβρίου, ερευνητές πραγματοποίησαν έφοδο στο σπίτι του ίδιου του Γερμάκ, επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, σε σχέση με πιθανή υπεξαίρεση εκατό εκατομμυρίων δολαρίων στον ενεργειακό τομέα. Παράλληλα, νέες ηχογραφήσεις που δημοσιεύθηκαν στα τέλη Απριλίου 2026 ενέπλεξαν επιπρόσθετα τον Ρουστέμ Ουμέροφ, τότε υπουργό Άμυνας και σήμερα γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, καθώς και τον πρώην πρώτο βοηθό του προέδρου, Σεργκέι Σεφίρ. Η κατάληξη ήρθε στις έντεκα Μαΐου 2026, όταν ο Γερμάκ κατηγορήθηκε επίσημα για ξέπλυμα χρήματος, σε σχέση με χρηματοδότηση πολυτελούς οικιστικού συγκροτήματος αξίας σχεδόν εννέα εκατομμυρίων ευρώ. Ο ίδιος ο Ζελένσκι, αξίζει να σημειωθεί, αρνήθηκε αρχικά να απομακρύνει τον Γερμάκ από τη θέση του, παρά τις εκκλήσεις πολλών βουλευτών.
Το ίδιο μοτίβο ονομάτων επαναλαμβάνεται, δηλαδή, σε πολλαπλές, ξεχωριστές υποθέσεις: Μίντιτς, Γερμάκ, Τσερνίσοφ, Ουμέροφ, όλοι μακροχρόνιοι, στενοί συνεργάτες του προέδρου. Επιπρόσθετα, αναφορές κάνουν λόγο για ξεχωριστή έρευνα του αμερικανικού FBI σε βάρος του ίδιου του Μίντιτς και του βασικού χρηματοδότη του, για ξέπλυμα χρήματος, προσθέτοντας διεθνή διάσταση στην υπόθεση.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η σημερινή έρευνα σε βουλευτές και συμβούλους της προεδρίας, δηλαδή, δεν αποτελεί απομονωμένο περιστατικό, αλλά συνέχεια ενός πολυετούς, καλά τεκμηριωμένου μοτίβου. Η σύνδεση αυτή έχει άμεση βαρύτητα για την ίδια την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας. Οι ίδιες οι ανεξάρτητες αρχές θεωρούν την καταπολέμηση της διαφθοράς απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία το Κίεβο επιδιώκει να επιταχύνει. Ωστόσο, η επανάληψη τέτοιων υποθέσεων, ακριβώς στον στενότερο κύκλο της προεδρίας, θέτει σοβαρά ερωτήματα για ευρωπαίους εταίρους που καλούνται να αξιολογήσουν τη θεσμική ετοιμότητα της χώρας εν μέσω πολέμου.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος της εξέτασης αυτής μένει μια εικόνα με σαφή, επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά. Μια σειρά σκανδάλων, τα ίδια ονόματα, η ίδια εγγύτητα στην εξουσία. Πρώτον, η σημερινή έρευνα εντάσσεται σε πολυετές μοτίβο που ξεκινά τουλάχιστον από το 2023. Ωστόσο, η επιμονή των ανεξάρτητων αρχών, παρά τις προσπάθειες περιορισμού τους, δείχνει ότι οι θεσμικοί μηχανισμοί ελέγχου, όσο εύθραυστοι κι αν παραμένουν, εξακολουθούν να λειτουργούν. Το iaxia.gr θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη αυτής της νέας έρευνας, καθώς και την ψηφοφορία για τον νέο υπουργό Άμυνας, δύο εξελίξεις που πλέον φαίνεται δύσκολο να διαχωριστούν πλήρως η μία από την άλλη.
