Το 99% του διαδικτύου περνά από τον βυθό: ο αθέατος πόλεμος υποδομής πίσω από την τεχνητή νοημοσύνη

Ο τεχνολογικός ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας βρήκε ένα νέο, αθέατο πεδίο μάχης. Αφορά τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών κάτω από τους ωκεανούς. Δηλαδή, τις υποδομές που μεταφέρουν σχεδόν όλη τη διηπειρωτική κίνηση δεδομένων. Μάλιστα, η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης πολλαπλασιάζει τη ζήτηση για αυτή ακριβώς την υποδομή. Ωστόσο, το Πεκίνο κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι «πολιτικοποιεί» ένα δίκτυο υποτίθεται ουδέτερο. Έτσι, ο πόλεμος των δύο δυνάμεων κατεβαίνει πλέον στον βυθό της θάλασσας.

σχετικά άρθρα

Έως 80% αδρανή: ο κινεζικός πυρετός των κέντρων δεδομένων και το φάντασμα μιας νέας φούσκας

Δύο κινεζικά παγοθραυστικά στην αμερικανική ΑΟΖ: ο γρίφος του Βερίγγειου που θυμίζει την Ανατολική Μεσόγειο

Ο τραπεζίτης που θα ηγηθεί των κατασκόπων: ο Κλέιτον, η Κίνα και το διατλαντικό ρήγμα

Τα ψηφιακά στενά του πλανήτη

Ας δούμε πρώτα γιατί αυτή η υποδομή έχει τόση σημασία. Η κλίμακα είναι εντυπωσιακή. Πρώτον, τα υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν περίπου το ενενήντα εννέα τοις εκατό της διηπειρωτικής κίνησης δεδομένων. Δεύτερον, το κάνουν με ταχύτητες που κανένας δορυφόρος δεν μπορεί ακόμη να ανταγωνιστεί. Μάλιστα, η υποδομή αυτή λειτουργεί σαν τα θαλάσσια στενά που ελέγχουν το εμπόριο πετρελαίου. Επιπλέον, όποιος ελέγχει τα καλώδια ελέγχει και τη ροή της παγκόσμιας πληροφορίας. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον Ορμούζ ή το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αυτά τα στενά βρίσκονται αόρατα, στον βυθό. Γι’ αυτό ονομάζονται τα ψηφιακά στενά του πλανήτη.

Η αμερικανική κίνηση στην Καραϊβική

Η αφορμή της τελευταίας κλιμάκωσης ήρθε από μια συγκεκριμένη ανακοίνωση. Και αφορά μια ευαίσθητη περιοχή. Καταρχάς, η κυβέρνηση Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο για δαπάνη 175,8 εκατομμυρίων δολαρίων. Έπειτα, ο στόχος είναι η αντικατάσταση παλαιωμένων καλωδίων στην Καραϊβική και την Κεντρική Αμερική. Μάλιστα, το πρόγραμμα ονομάζεται ρητά «Αντιμετώπιση του ελέγχου του Κινεζικού Κόμματος στα υποθαλάσσια καλώδια». Επιπλέον, αφορά χώρες όπως το Ελ Σαλβαδόρ, η Γουατεμάλα, η Ονδούρα και η Αϊτή. Ωστόσο, εντάσσεται σε ευρύτερη ανησυχία για κινεζική παρουσία στην περιοχή, όπως η ιδιοκτησία λιμανιών στα δύο άκρα της Διώρυγας του Παναμά. Γι’ αυτό η επένδυση διαβάζεται ως άμεση απάντηση στη διεύρυνση της κινεζικής επιρροής.

Η κατηγορία του Πεκίνου

Η κινεζική αντίδραση ήρθε γρήγορα και με αιχμηρή γλώσσα. Το Πεκίνο δεν έμεινε σιωπηλό. Πρώτον, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι μετατρέπει σε πολιτικό όπλο μια υποτιθέμενη ουδέτερη τεχνική υποδομή. Δεύτερον, υποστήριξε ότι τέτοιες κινήσεις υπονομεύουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό στην αγορά καλωδίων. Μάλιστα, η κινεζική εταιρεία HMN Technologies προσφέρει κατασκευαστικό κόστος είκοσι με τριάντα τοις εκατό χαμηλότερο από τους ανταγωνιστές της. Επιπλέον, αυτό την καθιστά ελκυστική επιλογή για αναπτυσσόμενες χώρες με περιορισμένους πόρους. Ωστόσο, οι ΗΠΑ βλέπουν ακριβώς αυτή τη φθηνή προσφορά ως τον μηχανισμό διείσδυσης. Γι’ αυτό η τιμή μετατρέπεται σε πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Η τεχνητή νοημοσύνη που χρειάζεται καλώδια

Πίσω από την ένταση κρύβεται μια ραγδαία μεταβαλλόμενη αγορά. Οι αριθμοί το αποδεικνύουν καθαρά. Καταρχήν, οι επενδύσεις σε συστήματα υποθαλάσσιων καλωδίων εκτινάσσονται από τα ενενήντα εκατομμύρια δολάρια το 2023. Ακολούθως, αναμένεται να φτάσουν τα δεκαπέντε δισεκατομμύρια και τετρακόσια εκατομμύρια έως το 2028. Μάλιστα, την εκτόξευση αυτή προκαλεί κυρίως η εκπαίδευση και λειτουργία μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. Επιπλέον, κάθε νέο κέντρο δεδομένων χρειάζεται τεράστιο, αδιάλειπτο όγκο διασυνοριακών δεδομένων. Ωστόσο, η ίδια αυτή ζήτηση συνδέει άμεσα την τεχνολογική κούρσα με τη γεωπολιτική των υποδομών. Γι’ αυτο η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη περνά πλέον και από τον βυθό των ωκεανών.

Ένα ιστορικό προηγούμενο

Η σημερινή αντιπαράθεση δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχει ήδη τα δικά της επεισόδια. Πρώτον, το 2021 αμερικανική εταιρεία κέρδισε μεγάλο έργο έναντι της HMN Technologies, ύστερα από διπλωματική πίεση Ουάσιγκτον. Δεύτερον, οι αρχές προειδοποίησαν τότε ξένους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους για κινδύνους ασφαλείας και πιθανές κυρώσεις. Μάλιστα, οι ΗΠΑ έχουν μπλοκάρει τα τελευταία χρόνια αρκετά κινεζικά καλωδιακά έργα διεθνώς. Επιπλέον, απέρριψαν ακόμη και δικά τους σχέδια που θα συνέδεαν την επικράτειά τους με το Χονγκ Κονγκ. Ωστόσο, το Πεκίνο απάντησε χτίζοντας δικό του ανταγωνιστικό δίκτυο, το λεγόμενο Ευρώπη-Μέση Ανατολή-Ασία. Γι’ αυτό η αντιπαράθεση αυτή διαρκεί ήδη χρόνια, με αμοιβαία εμπόδια.

Ποιος ελέγχει τη γραμμή

Πέρα από το κόστος, διακυβεύεται και η ίδια η ασφάλεια των δεδομένων. Το ζήτημα είναι ουσιαστικό. Καταρχάς, τα υποθαλάσσια καλώδια παραμένουν ευάλωτα σε παρακολούθηση και σαμποτάζ. Έπειτα, όποιος κατασκευάζει ή συντηρεί ένα καλώδιο αποκτά δυνητική πρόσβαση στα δεδομένα που διέρχονται από αυτό. Μάλιστα, το Πεκίνο επιδιώκει μερίδιο έξι στα δέκα της παγκόσμιας αγοράς μέσω του δικού του ψηφιακού δρόμου του μεταξιού. Επιπλέον, στοχεύει κυρίως αναπτυσσόμενες οικονομίες σε Ασία, Αφρική και Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι δυτικές υπηρεσίες θεωρούν κάθε τέτοια επέκταση δυνητικό κίνδυνο κατασκοπείας. Γι’ αυτο η μάχη για το κόστος είναι ταυτόχρονα και μάχη για την εθνική ασφάλεια.

Η μεσογειακή και ελληνική γωνία

Και εδώ η υπόθεση αγγίζει άμεσα τη δική μας γεωγραφία. Η Μεσόγειος δεν μένει έξω. Πρώτον, η Ελλάδα αποτελεί ήδη σημείο προσάραξης σημαντικών διεθνών καλωδίων που συνδέουν Ευρώπη, Ασία και Αφρική. Δεύτερον, τέτοιες υποδομές μετατρέπουν τη χώρα σε στρατηγικό κόμβο δεδομένων για ολόκληρη την περιοχή. Μάλιστα, το προτεινόμενο κινεζικό δίκτυο περνά ακριβώς από τη γειτονιά μας, μέσω Αιγύπτου προς τη Γαλλία. Επιπλέον, κάθε επιλογή προμηθευτή για νέα καλώδια στη Μεσόγειο αποκτά γεωπολιτικό βάρος. Ωστόσο, η Ελλάδα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε κόστος, ασφάλεια και συμμαχικές δεσμεύσεις. Γι’ αυτο η υπόθεση αυτή δεν είναι πια μακρινή, αλλά άμεσα δική μας.

Το ευρωπαϊκό διακύβευμα

Η Ευρώπη συνολικά αντιμετωπίζει το ίδιο δίλημμα σε μεγαλύτερη κλίμακα. Και η στρατηγική αυτονομία μπαίνει ξανά στο τραπέζι. Πρώτον, η ήπειρος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από καλωδιακές υποδομές που δεν ελέγχει πλήρως η ίδια. Δεύτερον, κάθε γεωπολιτική τριβή ΗΠΑ-Κίνας απειλεί να αναδιατάξει τις παγκόσμιες αλυσίδες δεδομένων. Μάλιστα, η ίδια η Google ανακοίνωσε πρόσφατα τεράστια επένδυση σε νέα καλώδια για την τεχνητή νοημοσύνη, συνδέοντας ήπειρους πέρα από τον Ατλαντικό. Επιπλέον, η Ευρώπη χρειάζεται ανάλογη στρατηγική επένδυση για να μην εξαρτάται αποκλειστικά από ξένους παρόχους. Ωστόσο, το κόστος τέτοιων υποδομών παραμένει τεράστιο για μεμονωμένα κράτη. Γι’ αυτο η συλλογική ευρωπαϊκή δράση φαντάζει η μόνη ρεαλιστική λύση.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα με βαθιά, κυριολεκτικά, θεμέλια. Ο πόλεμος της τεχνητής νοημοσύνης φτάνει ως τον βυθό της θάλασσας. Πρώτον, οι ΗΠΑ επενδύουν εκατομμύρια για να κρατήσουν την Κίνα μακριά από κρίσιμα καλώδια. Ωστόσο, το Πεκίνο απαντά με φθηνότερες προσφορές και δικό του παράλληλο δίκτυο. Μάλιστα, η ζήτηση της τεχνητής νοημοσύνης πολλαπλασιάζει το διακύβευμα κάθε χρόνο που περνά. Γι’ αυτο τα ψηφιακά στενά του πλανήτη γίνονται εξίσου κρίσιμα με τα θαλάσσια περάσματα πετρελαίου. Τελικά, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, η εξουσία περνά και από τον βυθό των ωκεανών.