Χαμόγελα στην κάμερα, δόντια από κάτω: ΗΠΑ και Κίνα ετοιμάζουν την επίσκεψη Σι εν μέσω «σοβαρής ανησυχίας»
Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο μίλησαν για «ειλικρινείς, εποικοδομητικές» επαφές ενόψει της επίσκεψης του Σι τον Σεπτέμβριο. Από κάτω, όμως, κρύβονται ρομπότ υπό απαγόρευση, νέοι δασμοί και αντίποινα σε σπάνιες γαίες.
Σημαίες ΗΠΑ και Κίνας δίπλα δίπλα· οι δύο χώρες προετοιμάζουν την επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ τον Σεπτέμβριο εν μέσω εμπορικών τριβών.
Ανώτεροι αξιωματούχοι ΗΠΑ και Κίνας συνομίλησαν την Πέμπτη μέσω βιντεοκλήσης. Στο τραπέζι βρέθηκαν τα οικονομικά αποτελέσματα ενόψει της επίσκεψης του Σι Τζινπίνγκ. Δηλαδή, της αναμενόμενης προσφοράς του Κινέζου προέδρου στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Σεπτέμβριο. Μάλιστα, και οι δύο πλευρές περιέγραψαν τις επαφές ως «ειλικρινείς και εποικοδομητικές». Ωστόσο, το Πεκίνο εξέφρασε παράλληλα «σοβαρή ανησυχία» για πρόσφατους αμερικανικούς περιορισμούς. Έτσι, η επίσημη γλώσσα συνεννόησης κρύβει μια σειρά πολύ συγκεκριμένων τριβών.
σχετικά άρθρα
Τι συνέβη στη βιντεοκλήση
Ας δούμε πρώτα τα γεγονότα με ακρίβεια. Η συνομιλία διήρκεσε πάνω από μία ώρα. Πρώτον, συμμετείχαν ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Κίνας Χε Λίφενγκ, ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Μπέσεντ και ο εμπορικός αντιπρόσωπος Γκρίερ. Δεύτερον, σύμφωνα με το κινεζικό Xinhua, οι δύο πλευρές είχαν «ειλικρινείς, σε βάθος και εποικοδομητικές» ανταλλαγές. Μάλιστα, συμφώνησαν να αξιοποιήσουν τον υπάρχοντα μηχανισμό διαβούλευσης για εμπόριο και οικονομία. Επιπλέον, δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν την επικοινωνία και να «διαλύσουν αμφιβολίες». Ωστόσο, η ίδια ανακοίνωση σημείωνε ρητά τη «σοβαρή ανησυχία» της Κίνας. Γι’ αυτό ο τόνος συνδύαζε διπλωματική ευγένεια με ουσιαστική ένταση.
Οι συγκεκριμένες αμερικανικές κινήσεις
Πίσω από τη γενική διατύπωση κρύβονται πολύ απτά μέτρα. Και δεν είναι λίγα. Καταρχάς, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε πρόσφατα νέους δασμούς δέκα και δώδεκα και μισό τοις εκατό σε προϊόντα από εξήντα εμπορικούς εταίρους. Έπειτα, επικαλέστηκε ανεπαρκή επιβολή απαγορεύσεων καταναγκαστικής εργασίας. Μάλιστα, στην Κίνα αναλογεί ο υψηλότερος συντελεστής, δώδεκα και μισό τοις εκατό. Επιπλέον, η ίδια κυβέρνηση ανακοίνωσε απαγορεύσεις εισαγωγής κινεζικών ανθρωποειδών και τετράποδων ρομπότ. Ωστόσο, απαγόρευσε παράλληλα και εισαγωγές μετατροπέων ισχύος από την Κίνα. Γι’ αυτό το Πεκίνο μιλά πλέον ανοιχτά για προσπάθεια «καταστολής» κινεζικών εταιρειών.
Το ρομπότ μπαίνει στον εμπορικό πόλεμο
Η απαγόρευση των ρομπότ αξίζει ιδιαίτερη προσοχή. Και έρχεται σε εξαιρετική συγκυρία. Πρώτον, μόλις χθες παρουσιάσαμε την είσοδο της BYD στην αγορά ανθρωποειδών ρομπότ. Δεύτερον, σημειώσαμε τότε ότι η Κίνα καλύπτει περίπου το ενενήντα τοις εκατό της παγκόσμιας παραγωγής τέτοιων μηχανημάτων. Μάλιστα, η αμερικανική απαγόρευση εισαγωγών έρχεται ακριβώς τη στιγμή που ο κλάδος αυτός απογειώνεται. Επιπλέον, το μέτρο δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται τη ρομποτική ως νέο πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, η απαγόρευση αφορά προς το παρόν εισαγωγές, όχι ερευνητική συνεργασία ή επενδύσεις. Γι’ αυτό ο εμπορικός πόλεμος αποκτά ένα ακόμη, απροσδόκητο μέτωπο.
Η κινεζική απάντηση
Δίκαιο είναι να αποδοθεί και η κινεζική οπτική στην πλήρη της μορφή. Δεν μένει παθητική. Καταρχήν, το Πεκίνο κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι κηρύσσει εμπορικό πόλεμο μέσω των νέων δασμών. Ακολούθως, εισήγαγε δικούς της εξωεδαφικούς κανόνες με νομική βάση για τιμωρία ξένων εταιρειών. Μάλιστα, οι κανόνες αυτοί στοχεύουν όσους επιχειρούν να μεταφέρουν αλλού την προμήθεια κρίσιμων ορυκτών. Επιπλέον, αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει την κίνηση σοβαρή κλιμάκωση απέναντι στις δυτικές προσπάθειες απεξάρτησης. Ωστόσο, το Πεκίνο την παρουσιάζει ως άμυνα απέναντι σε αθέμιτους περιορισμούς. Γι’ αυτό οι σπάνιες γαίες παραμένουν το ισχυρότερο χαρτί της Κίνας στη διαπραγμάτευση.
Το πλαίσιο μιας εύθραυστης ανακωχής
Η σημερινή ένταση δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχει ιστορία πίσω της. Πρώτον, οι δύο χώρες πέρασαν μεγάλο μέρος του περασμένου έτους σε κλιμακούμενο εμπορικό πόλεμο. Δεύτερον, έφτασαν σε ανακωχή μετά τη συνάντηση Τραμπ και Σι στο Πεκίνο τον Οκτώβριο. Μάλιστα, ο υπουργός Οικονομικών τόνισε ότι αναμένει από το Πεκίνο πλήρη τήρηση των δεσμεύσεων για σπάνιες γαίες και αγροτικά προϊόντα. Επιπλέον, οι δύο πλευρές είχαν συναντηθεί ξανά αυτοπροσώπως στο Παρίσι νωρίτερα μέσα στη χρονιά. Ωστόσο, η πρόσφατη σειρά μέτρων δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει αυτή η ανακωχή. Γι’ αυτο κάθε νέο μέτρο απειλεί να την ανατρέψει πλήρως.
Αντίστροφη μέτρηση για τον Σεπτέμβριο
Πάνω από όλα αυτά στέκεται η επικείμενη επίσκεψη του Σι. Ο χρόνος πιέζει και τις δύο πλευρές. Καταρχάς, η επίσκεψη θεωρείται ανταπόδοση της προηγούμενης συνάντησης στο Πεκίνο. Έπειτα, αμφότερες οι κυβερνήσεις επιθυμούν να παρουσιάσουν συγκεκριμένα «οικονομικά αποτελέσματα» πριν από αυτήν. Μάλιστα, στο τραπέζι παραμένουν ζητήματα όπως οι κινεζικές αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων και αεροσκαφών. Επιπλέον, εκκρεμεί και η δημιουργία κοινού μηχανισμού διαχείρισης εμπορίου και επενδύσεων. Ωστόσο, η σωρευτική πίεση των νέων περιορισμών περιπλέκει κάθε τέτοια προετοιμασία. Γι’ αυτο οι επόμενες εβδομάδες κρίνονται καθοριστικές για το αν η επίσκεψη θα φέρει πραγματική αποκλιμάκωση.
Το ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά εμάς. Η σχέση ΗΠΑ-Κίνας δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Ευρώπη. Πρώτον, οι κινεζικοί κανόνες για σπάνιες γαίες αφορούν εξίσου ευρωπαϊκές εταιρείες που εξαρτώνται από αυτές. Δεύτερον, η αμερικανική στροφή προς προστατευτισμό επηρεάζει και τις δικές μας εξαγωγές. Μάλιστα, η μάχη γύρω από τα ρομπότ και τα κρίσιμα ορυκτά αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική. Επιπλέον, η ΕΕ παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη ενόψει δικών της αποφάσεων για εξαρτήσεις υψηλής τεχνολογίας. Ωστόσο, η Ευρώπη παραμένει ως επί το πλείστον θεατής σε αυτή τη διμερή αντιπαράθεση. Γι’ αυτο κάθε νέος γύρος μέτρων μελετάται προσεκτικά και στις Βρυξέλλες.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα με δύο ταυτόχρονα επίπεδα. Μία κλήση με ευγενικά λόγια, μια σειρά σκληρών μέτρων. Πρώτον, οι δύο πλευρές δηλώνουν δημόσια δέσμευση σε σταθερότητα και συνεννόηση. Ωστόσο, τα ρομπότ, οι δασμοί και οι σπάνιες γαίες δείχνουν πραγματική, διαρκή αντιπαράθεση. Μάλιστα, η επίσκεψη του Σι τον Σεπτέμβριο αποκτά όλο και μεγαλύτερο βάρος ως δοκιμασία. Γι’ αυτο η διπλωματική γλώσσα δεν πρέπει να μας παραπλανά ως προς την ουσία. Τελικά, ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, η ειρήνη παραμένει πάντα προσωρινή ανακωχή.
