Έως 80% αδρανή: ο κινεζικός πυρετός των κέντρων δεδομένων και το φάντασμα μιας νέας φούσκας

Η Κίνα ζει έναν πανεθνικό πυρετό κέντρων δεδομένων. Τοπικές κυβερνήσεις ανταγωνίζονται σκληρά για κάθε νέα επένδυση στον τομέα. Δηλαδή, για τις υποδομές που θεωρούνται η ραχοκοκαλιά της τεχνητής νοημοσύνης. Μάλιστα, μικρές κωμοπόλεις κερδίζουν πλέον τις μεγάλες πόλεις σε νέα έργα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της ισχύος που χτίστηκε μένει αδρανές. Έτσι, πίσω από τον πυρετό αναδύεται το γνώριμο φάντασμα της υπερδυναμικότητας.

σχετικά άρθρα

Ο πόλεμος της απόσταξης: ο Λευκός Οίκος κατηγορεί κινεζική εταιρεία ότι «άντλησε» κρυφά από κορυφαίο μοντέλο ΤΝ

Δύο υπερδυνάμεις, ένας διάλογος, δύο ατζέντες: γιατί ΗΠΑ και Κίνα μιλούν για την ΤΝ

Ο Σι παραδέχεται το κενό: ζητά αναμόρφωση του συστήματος καινοτομίας για να ξεπεράσει τους παγκόσμιους τεχνολογικούς ανταγωνιστές

Ένας αγώνας χωρίς προηγούμενο

Ας δούμε πρώτα το φαινόμενο στην κινεζική του εκδοχή. Η εικόνα διαφέρει ριζικά από τη Δύση. Πρώτον, στις ΗΠΑ οι τοπικές κοινότητες συχνά αντιδρούν στα κέντρα δεδομένων «στην αυλή τους». Δεύτερον, στην Κίνα οι περιφερειακοί αξιωματούχοι τα επιδιώκουν με πάθος. Μάλιστα, προσφέρουν γη, φθηνό ρεύμα και φορολογικά κίνητρα. Επιπλέον, η προσέλκυση τέτοιων έργων μετρά πολιτικά για τις καριέρες τους. Ωστόσο, η ζήτηση δεν ακολουθεί πάντα την προσφορά. Γι’ αυτό ο αγώνας παράγει και στρεβλώσεις.

Τα νούμερα της υπερβολής

Η κλίμακα του προβλήματος αποτυπώνεται σε σκληρά στοιχεία. Και προέρχονται από κινεζικές πηγές. Καταρχάς, κινεζικά μέσα ανέφεραν ότι έως και το 80% της νέας υπολογιστικής ισχύος έμεινε αχρησιμοποίητο στην κορύφωση του κύματος. Έπειτα, πολλές εγκαταστάσεις λειτουργούν στο 20% με 30% της δυναμικότητάς τους. Μάλιστα, αρκετές χτίστηκαν με προσδοκία κρατικής ζήτησης που δεν ήρθε ποτέ. Επιπλέον, το σχέδιο «Δεδομένα στην Ανατολή, Υπολογισμοί στη Δύση» σκόνταψε στην καθυστέρηση μετάδοσης. Ωστόσο, οι επενδύσεις συνεχίστηκαν ακόμη και όταν τα σημάδια πλήθαιναν. Γι’ αυτό οι ειδικοί μιλούν για κερδοσκοπική υπερδόμηση.

«Αυτοκινητόδρομοι πριν την κίνηση»

Οι προειδοποιήσεις ήρθαν πλέον από την ίδια την κορυφή. Και είναι ασυνήθιστα ευθείες. Πρώτον, ο συνδιευθύνων σύμβουλος της SMIC, του κορυφαίου κινεζικού κατασκευαστή τσιπ, μίλησε ανοιχτά. Συγκεκριμένα, παρομοίασε τη βιαστική επέκταση με «αυτοκινητόδρομους πριν από την κίνηση». Μάλιστα, ο ίδιος ο Σι Τζινπίνγκ προειδοποίησε τις τοπικές κυβερνήσεις κατά της υπερεπένδυσης σε κρίσιμες τεχνολογίες. Επιπλέον, το Πεκίνο περιόρισε τις νέες άδειες σε οκτώ καθορισμένους κόμβους. Ωστόσο, σχεδιάζει και εθνικό δίκτυο για την πώληση του πλεονάσματος. Γι’ αυτό η διόρθωση έχει ήδη ξεκινήσει από τα πάνω.

Το παράδοξο των τσιπ

Η κινεζική περίπτωση κρύβει και ένα μοναδικό παράδοξο. Αφορά την ποιότητα της ισχύος. Καταρχήν, η χώρα διαθέτει πλεόνασμα «φθηνής» υπολογιστικής δύναμης. Ακολούθως, όμως, υποφέρει από έλλειψη «ποιοτικής», κατάλληλης για κορυφαία μοντέλα. Μάλιστα, οι αμερικανικοί εξαγωγικοί έλεγχοι στερούν από την Κίνα τα προηγμένα τσιπ. Επιπλέον, κινεζικά στελέχη παραδέχονται ότι τα εγχώρια τσιπ υστερούν πέντε με δέκα χρόνια. Ωστόσο, πολλά κέντρα χτίστηκαν από άπειρους παίκτες σε ακατάλληλα σημεία. Γι’ αυτό συνυπάρχουν άδειες αίθουσες και ουρές για κορυφαίους επεξεργαστές.

Το γνώριμο μοτίβο

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο στην κινεζική οικονομία. Έχει βαθιές ρίζες. Πρώτον, το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε στα ακίνητα, με τις πόλεις-φαντάσματα. Δεύτερον, επαναλήφθηκε στα ηλιακά πάνελ και στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Μάλιστα, η συνταγή είναι πάντα ίδια: τοπικά κίνητρα, φθηνός δανεισμός, πολιτική πίεση για ανάπτυξη. Επιπλέον, το πλεόνασμα καταλήγει συχνά σε εξαγωγές που πιέζουν τις παγκόσμιες αγορές. Ωστόσο, η Ευρώπη γνωρίζει καλά αυτή την κατάληξη από τα ηλιακά και τα EV. Γι’ αυτό η προοπτική εξαγωγής φθηνής υπολογιστικής ισχύος δεν ακούγεται απίθανη.

Δύο συστήματα, ίδιος πυρετός

Η σύγκριση με τις ΗΠΑ αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο. Ο πυρετός είναι κοινός. Πρώτον, οι αμερικανικοί κολοσσοί σχεδιάζουν φέτος επενδύσεις περίπου 650 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υποδομές ΤΝ. Δεύτερον, αναλυτές εκτιμούν ότι η παγκόσμια δαπάνη ίσως ξεπεράσει τα 3 τρισεκατομμύρια σε πέντε χρόνια. Μάλιστα, στις ΗΠΑ τη χρηματοδότηση σηκώνουν οι αγορές, με πλημμύρα εταιρικών ομολόγων. Επιπλέον, όπως γράψαμε, η πλημμύρα αυτή πιέζει ήδη το παγκόσμιο κόστος δανεισμού. Ωστόσο, στην Κίνα τον λογαριασμό σηκώνουν οι τοπικές κυβερνήσεις και ο δανεισμός τους. Γι’ αυτό το ερώτημα είναι κοινό: ποιος πληρώνει, αν η ζήτηση διαψεύσει τις προσδοκίες;

Η άλλη ανάγνωση

Δίκαιο είναι να ακουστεί και η αισιόδοξη πλευρά. Έχει τα δικά της επιχειρήματα. Καταρχάς, η ζήτηση για «συμπεράσματα» ΤΝ μεγαλώνει πραγματικά και γρήγορα. Έπειτα, τα ανοιχτά μοντέλα μεγάλης κλίμακας απαιτούν τεράστια υπολογιστική ισχύ. Μάλιστα, η Κίνα διαθέτει πραγματικό ενεργειακό πλεονέκτημα, με φθηνό και άφθονο ρεύμα. Επιπλέον, το εθνικό σχέδιο ενοποίησης μπορεί να διορθώσει την κατάτμηση. Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι η υποδομή μπροστά από τη ζήτηση άλλοτε δικαιώνεται και άλλοτε καταρρέει. Γι’ αυτό η ετυμηγορία μένει ανοιχτή.

Το ευρωπαϊκό δίδαγμα

Και τώρα η οπτική που αφορά εμάς. Η Ευρώπη σχεδιάζει τα δικά της μεγάλα έργα. Πρώτον, η ΕΕ προωθεί «εργοστάσια ΤΝ» και κοινές υπολογιστικές υποδομές. Δεύτερον, το κινεζικό μάθημα είναι πολύτιμο: χτίζεις με ζήτηση, όχι με πολιτικά κίνητρα. Μάλιστα, η κατάτμηση και ο τοπικισμός σκοτώνουν την αποδοτικότητα. Επιπλέον, ένα μελλοντικό κινεζικό πλεόνασμα φθηνής ισχύος ίσως πιέσει και την ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, η Ελλάδα χτίζει το δικό της προφίλ κόμβου δεδομένων στη Μεσόγειο. Γι’ αυτο το δίδαγμα «ζήτηση πάνω από διαφημιστικό θόρυβο» αφορά και τα δικά μας σχέδια.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα με διπλή ανάγνωση. Ένας πυρετός που χτίζει και ένα φάντασμα που παραμονεύει. Πρώτον, η Κίνα έχτισε υπολογιστική ισχύ με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της μένει αδρανές, και το παραδέχεται πλέον η ίδια η ηγεσία. Μάλιστα, ο ίδιος πυρετός καίει και τις ΗΠΑ, με άλλον χρηματοδότη. Γι’ αυτο το πραγματικό στοίχημα δεν είναι ποιος χτίζει περισσότερο, αλλά ποιος χτίζει σωστά. Τελικά, στην οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης, οι αυτοκινητόδρομοι αξίζουν μόνο όταν έρθει η κίνηση.

Σημ:Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.