Το παιχνίδι επιβίωσης του Νετανιάχου, ο πόλεμος στο Ιράν και η πίεση στον Τραμπ
Πώς η απώλεια της κυβερνητικής πλειοψηφίας, οι κατηγορίες διαφθοράς και η επιδίωξη μιας νέας σύγκρουσης διαμορφώνουν το μέλλον του Ισραήλ
Η επιθυμία για ένα άμεσο στρατιωτικό χτύπημα στο Ιράν, ακριβώς μετά τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, βρέθηκε στο επίκεντρο των πιέσεων που άσκησε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με το Axios, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός μόλις έχασε την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. Την ίδια στιγμή, εξακολουθεί ναικάζεται για υποθέσεις διαφθοράς, ενώ το αίτημά του για προεδρική χάρη βρίσκεται στο γραφείο του ανθρώπου που καλείται πλέον να αποφασίσει ποιος θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ.
σχετικά άρθρα
Οι επικριτές του κάνουν λόγο για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: όταν βρίσκεται σε πολιτικό αδιέξοδο στο εσωτερικό, ο πόλεμος συνεχίζεται. Ο ίδιος, ωστόσο, υποστηρίζει ότι όλα γίνονται αποκλειστικά για την ασφάλεια του Ισραήλ. Για να κατανοήσει κανείς τι πραγματικά διακυβεύεται για τον Νετανιάχου, αρκεί να ακολουθήσει τα γεγονότα βήμα προς βήμα.
Το κρίσιμο τηλεφώνημα στον Τραμπ και το διπλωματικό πόκερ
Στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, το πολιτικό σκηνικό στο Ισραήλ ανατράπηκε. Το μπλοκ του Νετανιάχου έπεσε από τις 64 στις 53 έδρες, την ώρα που απαιτούνται 61 για το σχηματισμό κυβέρνησης. Η αντιπολίτευση συγκέντρωσε 48 έδρες, ενώ τα αραβικά κόμματα κατέγραψαν ρεκόρ με 19 έδρες. Χωρίς ξεκάθαρη πλειοψηφία, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ ξεκινά διαβουλεύσεις με όλα τα κόμματα. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, οι επόμενες κινήσεις του Νετανιάχου έχουν καθοριστική σημασία.
Το περασμένο Σάββατο, ο Νετανιάχου είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως αναφέρει το Axios, επικαλούμενο αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πίεσε τον Τραμπ να χτυπήσει το Ιράν αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Ο Τραμπ, προς το παρόν, φαίνεται να προτιμά να αφήσει τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις να εξελιχθούν. Η ισραηλινή πηγή χαρακτήρισε τη συνομιλία «σκληρή», ενώ η αμερικανική τη χαρακτήρισε «άμεση».
Τόσο ο Λευκός Οίκος όσο και το γραφείο του Νετανιάχου αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Ωστόσο, το Associated Press επιβεβαίωσε την ίδια πίεση, αναφέροντας ότι ο Νετανιάχου επιθυμεί μια γρήγορη αλλά εκτεταμένη αεροπορική εκστρατεία. Υπενθυμίζεται ότι ο πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ πραγματικά. ΗΠΑ και Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ακολούθησε εκεχειρία τον Απρίλιο και μια συμφωνία τον Ιούνιο που τελικά κατέρρευσε. Ενώ τα ιρανικά λιμάνια βρίσκονται υπό τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον παραμένει στο τραπέζι των συζητήσεων.
Ο ιστός των δικαστικών υποθέσεων και το φάντασμα της φυλακής
Για να κατανοήσει κανείς τη σφοδρότητα με την οποία μάχεται ο Νετανιάχου, πρέπει να ανατρέξει στον Νοέμβριο του 2019, όταν ο γενικός εισαγγελέας του Ισραήλ τού απήγγειλε κατηγορίες. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας που ένας εν ενεργεία πρωθυπουργός αντιμετώπιζε ποινικές διώξεις. Η δίκη ξεκίνησε τον Μάιο του 2020 και, εξήμισι χρόνια μετά, συνεχίζεται.
Οι Ισραηλινοί γνωρίζουν τις τρεις υποθέσεις με τους αριθμούς 1000, 2000 και 4000. Η υπόθεση 1000 αφορά δώρα. Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι από το 2011 έως το 2016, ο Νετανιάχου και η σύζυγός του έλαβαν πούρα και σαμπάνιες από τον παραγωγό του Χόλιγουντ, Άρνον Μίλχαν, και τον Αυστραλό επιχειρηματία Τζέιμς Πάκερ, συνολικής αξίας περίπου 200.000 δολαρίων. Ο Μίλχαν κατέθεσε ότι τα δώρα είχαν κωδικές ονομασίες, με τα πούρα να αποκαλούνται «φύλλα» και τις σαμπάνιες «τριαντάφυλλα». Σε αντάλλαγμα, ο Νετανιάχου φέρεται να διευκόλυνε τον Μίλχαν στην εξασφάλιση αμερικανικής βίζας. Οι κατηγορίες εδώ είναι απάτη και απιστία.
Η υπόθεση 2000 αφορά τον Τύπο. Το 2014, ο Νετανιάχου ηχογραφήθηκε κρυφά να διαπραγματεύεται με τον εκδότη της εφημερίδας Yedioth Ahronoth για ευνοϊκότερη κάλυψη, με αντάλλαγμα την υπονόμευση μιας ανταγωνιστικής δωρεάν εφημερίδας. Αν και η συμφωνία δεν υλοποιήθηκε, οι κατηγορίες αφορούν πάλι απάτη και απιστία.
Η στρατηγική των καθυστερήσεων απέναντι στη δικαιοσύνη
Η πιο σοβαρή είναι η υπόθεση 4000. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Νετανιάχου, ως υπουργός Επικοινωνιών, προσέφερε ρυθμιστικές διευκολύνσεις αξίας 1,8 δισεκατομμυρίων σέκελ στον τηλεπικοινωνιακό κολοσσό Bezeq. Σε αντάλλαγμα, ο ιδιοκτήτης της εταιρείας φέρεται να του εξασφάλισε θετική προβολή στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Walla. Είναι η μοναδική υπόθεση που περιλαμβάνει την κατηγορία της δωροδοκίας.
Ο ίδιος αρνείται τα πάντα, δηλώνει αθώος και χαρακτηρίζει τη δίκη «πολιτικό κυνήγι μαγισσών». Ο Νετανιάχου ανέβηκε στο βήμα του μάρτυρα τον Δεκέμβριο του 2024, αποτελώντας τον πρώτο εν ενεργεία πρωθυπουργό που καταθέτει ως κατηγορούμενος. Η κατάθεσή του διήρκεσε 98 ακροαματικές διαδικασίες σε βάθος 18 μηνών, με συνεχείς καθυστερήσεις λόγω θεμάτων υγείας, ταξιδιών στο εξωτερικό, αλλά και κρίσιμων ζητημάτων εθνικής ασφάλειας.
Τον Ιούνιο του 2025, αμέσως μετά τον πόλεμο 12 ημερών με το Ιράν, ο δικηγόρος του ζήτησε ακύρωση καταθέσεων, αίτημα που απορρίφθηκε από τους δικαστές. Όταν όμως ο Νετανιάχου εμφανίστηκε στο δικαστήριο συνοδευόμενος από τους επικεφαλής της Μοσάντ και των στρατιωτικών πληροφοριών, το δικαστήριο αναγκάστηκε να αναβάλει τη διαδικασία.
Το παρασκήνιο για την προεδρική χάρη που πάγωσε
Η διέξοδος της προεδρικής χάρης μπήκε στο τραπέζι τον Οκτώβριο του 2025, όταν ο Τραμπ, μιλώντας στο ισραηλινό κοινοβούλιο, προέτρεψε τον πρόεδρο Χέρτζογκ να δώσει χάρη στον Νετανιάχου, υποβαθμίζοντας τις κατηγορίες. Ένα μήνα αργότερα, ο Τραμπ έστειλε επίσημη επιστολή στον Χέρτζογκ, χαρακτηρίζοντας τη δίωξη άδικη και πολιτικά υποκινούμενη.
Ακολουθώντας τις διαδικασίες, ο Νετανιάχου κατέθεσε τον Νοέμβριο του 2025 ένα αίτημα 111 σελίδων, χωρίς ωστόσο να παραδέχεται την ενοχή του ή να προσφέρεται να παραιτηθεί. Επιχειρηματολόγησε ότι ο τερματισμός της δίκης θα βοηθούσε στην επούλωση των διχασμών της χώρας. Όμως, στο Ισραήλ, η χάρη δίνεται συνήθως μετά την καταδίκη.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης έκρινε εξαιρετικά προβληματικό το ενδεχόμενο να δοθεί χάρη σε κάποιον που δικάζεται, δεν έχει καταδικαστεί και δεν έχει δείξει μεταμέλεια. Έτσι, τον Απρίλιο, ο πρόεδρος Χέρτζογκ «πάγωσε» το αίτημα, πιέζοντας τις δύο πλευρές για συμφωνία ομολογίας.
Η δικαστική αναθεώρηση και ο διχασμός της ισραηλινής κοινωνίας
Η σύγκρουση με τη δικαιοσύνη δεν περιορίστηκε στις δικαστικές αίθουσες. Τον Ιανουάριο του 2023, η δεξιά κυβέρνηση του Νετανιάχου ανακοίνωσε ένα σαρωτικό σχέδιο δικαστικής αναθεώρησης, το οποίο θα έδινε στον συνασπισμό τον έλεγχο της επιλογής δικαστών και θα περιόριζε τις εξουσίες του Ανώτατου Δικαστηρίου. Οι επικριτές τόνισαν ότι ο άνθρωπος που προωθούσε τον έλεγχο των δικαστηρίων δικαζόταν από αυτά.
Ακολούθησαν ιστορικές διαδηλώσεις, με περισσότερους από 600.000 ανθρώπους να κατεβαίνουν στους δρόμους. Όταν ο Νετανιάχου απέλυσε τον υπουργό Άμυνας, Γιοάβ Γκάλαντ, επειδή προειδοποίησε ότι η αναθεώρηση έβλαπτε την εθνική ασφάλεια, η χώρα παρέλυσε από μια γενική απεργία. Ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε να παγώσει το σχέδιο, αλλά οι εντάσεις με τους θεσμούς, όπως η απόλυση του επικεφαλής της Σιν Μπετ, συνεχίστηκαν αμείωτες.
Το μεγάλο ερώτημα: Εθνική ασφάλεια ή διατήρηση της εξουσίας;
Το πιο κρίσιμο ίσως ερώτημα είναι αν ο Νετανιάχου παρατείνει εσκεμμένα τις στρατιωτικές συγκρούσεις για να παραμείνει στην εξουσία. Τον Αύγουστο του 2025, 19 απόστρατοι αρχηγοί ασφαλείας υποστήριξαν δημόσια ότι ο πόλεμος στη Γάζα είχε παραταθεί για πολιτικούς λόγους. Ο πρώην διευθυντής της Σιν Μπετ, Άμι Αγιάλον, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι μόλις επιτεύχθηκαν οι στρατιωτικοί στόχοι, η σύγκρουση έπαψε να είναι ένας δίκαιος πόλεμος.
Μια έρευνα των New York Times, βασισμένη σε περισσότερους από 110 αξιωματούχους, κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα, αναφέροντας ότι ο Νετανιάχου έβαλε στον πάγο μια εκεχειρία το 2024, όταν ένας ακροδεξιός σύμμαχός του απείλησε να ρίξει την κυβέρνηση. Τα γεγονότα δείχνουν μια σαφή αλληλουχία: όταν ο ακροδεξιός υπουργός Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ αποχώρησε ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την εκεχειρία στη Γάζα, το Ισραήλ επανέλαβε τα χτυπήματα και την ίδια μέρα ο Μπεν Γκβιρ ανακοίνωσε την επιστροφή του.
Ενόψει των εκλογών, ισραηλινά μέσα ανέφεραν συγκρούσεις μεταξύ του Νετανιάχου και του αρχηγού του στρατού σχετικά με εντολές που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν σύγκρουση με το Ιράν. Ο ίδιος ο Νετανιάχου, ωστόσο, υπογραμμίζει διαρκώς ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί υπαρξιακή απειλή.
Η επόμενη μέρα και ο κίνδυνος ενός ακυβέρνητου κράτους
Η διατήρηση της πρωθυπουργίας είναι κρίσιμης σημασίας για τον Νετανιάχου. Βάσει του ισραηλινού νόμου, ένας υπουργός που αντιμετωπίζει κατηγορίες πρέπει να παραιτηθεί, αλλά ο πρωθυπουργός εξαιρείται. Αυτό το νομικό κενό του επέτρεψε να κυβερνά όλο αυτό το διάστημα. Αν κανείς δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, ο Νετανιάχου παραμένει ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, διατηρώντας την εξουσία να διεξάγει πόλεμο.
Σήμερα, ηγέτες της αντιπολίτευσης συμφώνησαν να πιέσουν για μια κυβέρνηση εθνικής έκτακτης ανάγκης, κάτι στο οποίο ο Νετανιάχου είναι ανοιχτός, αρκεί να ηγείται ο ίδιος. Μια πιθανή επιστροφή σε πόλεμο πλήρους κλίμακας με το Ιράν θα μπορούσε να διευκολύνει τα σχέδιά του. Η τελική απόφαση, όμως, φαίνεται πως βρίσκεται στα χέρια του Ντόναλντ Τραμπ.
Το μέλλον του Ισραήλ ακροβατεί ανάμεσα στις δικαστικές εκκρεμότητες ενός ηγέτη χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία και στις γεωπολιτικές φλόγες της Μέσης Ανατολής. Είτε πρόκειται για εθνική στρατηγική είτε για προσωπική επιβίωση, οι επόμενες ημέρες θα αποδείξουν ποιος πραγματικά κρατά τα ηνία αυτής της εύθραυστης ισορροπίας.
