Το μυστήριο με το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και η γαλλική διακοίνωση
Τι γνωρίζει το Μαξίμου και γιατί το «όλα καλά» του Φιντάν αποκτά άλλη σημασία
Η πληροφορία για γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα ανοίγει νέο κεφάλαιο στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Τα ερωτήματα προς την κυβέρνηση, η διπλωματική διάσταση και το παρασκήνιο πίσω από τις διαβεβαιώσεις της τουρκικής πλευράς.
σχετικά άρθρα
Το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ εξελίσσεται σε μια υπόθεση με πολλές περισσότερες διαστάσεις από εκείνες που αρχικά μπορούσε να φανταστεί κανείς. Και όσο περνούν οι ώρες, τόσο περισσότερο η συζήτηση μεταφέρεται από το τεχνικό και οικονομικό πεδίο στο καθαρά διπλωματικό, με τη Γαλλία να εμφανίζεται πλέον στο επίκεντρο των πληροφοριών που κυκλοφορούν και την Αθήνα να καλείται να ξεκαθαρίσει τι ακριβώς έχει συμβεί.
Το ερώτημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη κινητικότητα αφορά τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Παρίσι φέρεται να έχει προχωρήσει σε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, με αντικείμενο τις εξελίξεις γύρω από το έργο. Εάν η πληροφορία επιβεβαιωθεί, τότε η υπόθεση αποκτά διαφορετικό διπλωματικό βάρος, καθώς δεν θα πρόκειται απλώς για μια ελληνοτουρκική διαφωνία γύρω από τις έρευνες και την υλοποίηση ενός ενεργειακού έργου, αλλά για μια εξέλιξη στην οποία φέρεται να έχει εμπλακεί επισήμως και μια τρίτη ευρωπαϊκή δύναμη.
Το ερώτημα που βάζουν ΚΚΕ και ΕΛ.ΑΣ.
Το ΚΚΕ ζητά από την κυβέρνηση να απαντήσει εάν πράγματι η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία για τις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Μια τέτοια εξέλιξη χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς εγείρει ερωτήματα για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η τοποθέτηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.ΑΣ.). Η παράταξη χαρακτηρίζει απαράδεκτη την ενδεχόμενη γαλλική διακοίνωση, υποστηρίζοντας ότι μια γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας, υπό την απειλή ενός επεισοδίου και με το έργο να παραμένει ουσιαστικά παγωμένο επί δύο χρόνια, μπορεί να εκληφθεί από την Άγκυρα ως αίτημα άδειας. Μάλιστα, συνδέει ευθέως την εξέλιξη με τη δημόσια τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν περί «όλα καλά», διερωτώμενη εάν πίσω από τη συγκεκριμένη διατύπωση υπάρχει κάποια διευθέτηση που δεν έχει γίνει γνωστή στην ελληνική κοινή γνώμη.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το πραγματικό πολιτικό και διπλωματικό ενδιαφέρον της υπόθεσης. Εάν η Γαλλία ανέλαβε να ενημερώσει γραπτώς την Τουρκία για τις εργασίες του καλωδίου, πρέπει να γίνει γνωστό τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτή η ενημέρωση, με ποια νομική βάση έγινε και κυρίως εάν η Αθήνα είχε πλήρη γνώση και συμφωνία για το περιεχόμενό της.
Άλλο πράγμα είναι η ενημέρωση μιας χώρας για την έναρξη εργασιών σε μια θαλάσσια περιοχή και εντελώς διαφορετικό η δημιουργία της εντύπωσης ότι η συγκεκριμένη χώρα έχει λόγο ή δικαίωμα να εγκρίνει αυτές τις εργασίες.
Το «όλα καλά» του Φιντάν και το διπλωματικό παρασκήνιο
Η χρονική συγκυρία είναι εκείνη που κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε να διαβεβαιώνει ότι το ζήτημα έχει διευθετηθεί, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση «όλα καλά». Την ίδια ώρα, όμως, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε διατυπώσει επιφυλάξεις για το ζήτημα των αδειοδοτήσεων και των διαδικασιών που αφορούν το καλώδιο.
Αυτή η αντίφαση χρειάζεται εξήγηση. Τι ακριβώς εννοούσε ο Φιντάν όταν έλεγε ότι όλα είναι καλά; Είχε προηγηθεί κάποια συνεννόηση; Υπήρξε κάποια διαμεσολαβητική πρωτοβουλία από το Παρίσι; Και εάν ναι, ποιο ήταν το περιεχόμενό της;
Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η φράση του Τούρκου υπουργού αφορά μια διπλωματική συνεννόηση για την αποφυγή νέας έντασης κατά την επανέναρξη των ερευνών. Αυτό, ωστόσο, δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα εάν η διαδικασία αυτή συνοδεύτηκε από παραχωρήσεις ή διατυπώσεις που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν μελλοντικά από την τουρκική πλευρά.
Η Γαλλία ως μεσολαβητής και η ελληνική διπλωματική εξίσωση
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το Παρίσι φέρεται να απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Άγκυρα, ενημερώνοντάς την για το έργο και διευκρινίζοντας ότι η συγκεκριμένη ενημέρωση δεν συνιστά αναγνώριση δικαιοδοσιών. Η πληροφορία αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, έχει ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση των διπλωματικών χειρισμών.
Εάν η γαλλική πλευρά επιχείρησε να διασφαλίσει ότι η Τουρκία δεν θα θεωρήσει τις έρευνες αιτία για νέα ένταση, τότε έχουμε μια διπλωματική πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην αποφυγή ενός επεισοδίου. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν η συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να αποδειχθεί αρκετή για να αποτρέψει τις τουρκικές αμφισβητήσεις ή εάν, αντιθέτως, θα δώσει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να παρουσιάσει την ενημέρωση ως έμμεση αναγνώριση των δικών της αξιώσεων.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει διαμηνύσει ότι η εσωτερική διαχείριση του ζητήματος από την Τουρκία δεν την αφορά και ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που αδειοδοτεί τις συγκεκριμένες εργασίες. Στις 6 Νοεμβρίου το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας, έπειτα από τη σχετική αίτηση της γαλλικής εταιρείας Nexans, για λογαριασμό της GSI.
Το πραγματικό πρόβλημα για την κυβέρνηση
Εδώ βρίσκεται και ο μεγάλος πονοκέφαλος για την ελληνική κυβέρνηση. Διότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την έναρξη των ερευνών και την αποστολή ενός γαλλικού πλοίου στην περιοχή. Αφορά κυρίως το διπλωματικό και νομικό αποτύπωμα που θα αφήσει η διαχείριση της υπόθεσης.
Η Τουρκία έχει ήδη δείξει ότι επιχειρεί να εντάξει το καλώδιο στη συνολικότερη στρατηγική αμφισβήτησης των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων. Η αντι-NAVTEX, οι ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών και οι αναφορές σε μη ολοκληρωμένη διαδικασία αδειοδότησης αποτελούν ενδείξεις ότι η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τις θέσεις της.
Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα επιδιώκει να προχωρήσει το έργο χωρίς να οδηγηθεί σε μια νέα ελληνοτουρκική κρίση. Η Γαλλία, έχοντας άμεση εμπλοκή μέσω του γαλλικού ερευνητικού πλοίου και της Nexans, έχει επίσης λόγο να επιθυμεί την ομαλή εξέλιξη των εργασιών.
Αυτές οι διαφορετικές επιδιώξεις δημιουργούν μια ιδιαίτερα σύνθετη διπλωματική εξίσωση. Και το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι ακόμη και αν η ενημέρωση της Άγκυρας δεν συνοδεύεται από καμία αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων, η ίδια η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να την αξιοποιήσει επικοινωνιακά και πολιτικά.
Οι απαντήσεις που εκκρεμούν
Το επόμενο διάστημα θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει σε ορισμένα πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα: Επιβεβαιώνεται επισήμως ότι η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία; Ποιο ήταν ακριβώς το περιεχόμενο του εγγράφου και ποια ήταν η νομική του διατύπωση; Ενημερώθηκε προηγουμένως η ελληνική κυβέρνηση και υπήρξε συνεννόηση Αθήνας – Παρισιού; Πώς διασφαλίζεται ότι η συγκεκριμένη ενημέρωση δεν θα χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα για τις διεκδικήσεις της;
Το καλώδιο, που υποτίθεται ότι θα αποτελούσε ένα μεγάλο ενεργειακό εγχείρημα με ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση, έχει μετατραπεί σε μια υπόθεση με πολλαπλά επίπεδα διπλωματικής διαχείρισης. Και όσο παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα, τόσο περισσότερο η συζήτηση θα μεταφέρεται από το πεδίο των τεχνικών εργασιών στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής.
Το ζητούμενο για την Αθήνα δεν είναι απλώς να ξεκινήσουν οι έρευνες και να προχωρήσει το έργο. Είναι να διασφαλιστεί ότι η επανεκκίνησή του δεν θα συνοδευτεί από μια νέα πραγματικότητα, την οποία η Τουρκία θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει σε βάρος των ελληνικών θέσεων.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το καλώδιο δεν δοκιμάζει μόνο τις αντοχές ενός μεγάλου ενεργειακού έργου. Δοκιμάζει και τα όρια της ελληνικής διπλωματίας σε μια περιοχή όπου ακόμη και μια φαινομενικά τεχνική διαδικασία μπορεί να αποκτήσει γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Και το μεγαλύτερο μυστήριο παραμένει: Τι ακριβώς συμφωνήθηκε στο διπλωματικό παρασκήνιο ώστε ο Φιντάν να λέει «όλα καλά», ενώ η αντιπολίτευση ζητά τώρα από την κυβέρνηση να αποκαλύψει τι πραγματικά συνέβη;
