Ήταν ένα από τα πιο κρίσιμα ταξίδια που έχει πραγματοποιήσει ο Ντόναλντ Τραμπ εδώ και πολύ καιρό, και η εικόνα μιλούσε από μόνη της. Η χειραψία με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο εξέπεμπε μια γνώριμη, σχεδόν αμήχανη ένταση. Από τη μία πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος προσπαθούσε να επιβάλει την παρουσία του, να δείξει γεμάτος αυτοπεποίθηση, τραβώντας τον συνομιλητή του προς το μέρος του. Από την άλλη, ο Κινέζος ηγέτης στεκόταν ακλόνητος, χωρίς να υποχωρεί σπιθαμή.
σχετικά άρθρα
Πίσω όμως από αυτό το καλά σκηνοθετημένο διπλωματικό θέατρο, η πραγματική ατζέντα των συνομιλιών ήταν παραπάνω από προφανής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν άμεση ανάγκη από μεγάλες συμφωνίες. Δεν μιλάμε για συμβολικές κινήσεις εντυπωσιασμού, αλλά για απτά συμβόλαια: παραγγελίες αεροσκαφών της Boeing, αγορές αγροτικών προϊόντων, ενεργειακές συμφωνίες, επενδυτικές δεσμεύσεις και πρόσβαση στους ημιαγωγούς. Με λίγα λόγια, οτιδήποτε μπορεί να προσφέρει σταθερότητα σε κρίσιμους τομείς της αμερικανικής οικονομίας.
Το δίλημμα της Boeing και η κινεζική στρατηγική
Η περίπτωση της Boeing είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πίεσης. Οι φήμες για μια μαζική κινεζική παραγγελία αεροσκαφών κυριάρχησαν πριν από το ταξίδι, και όχι άδικα. Η αμερικανική εταιρεία χρειάζεται απεγνωσμένα την αγορά της Κίνας μετά από χρόνια παραγωγικών προβλημάτων, σκανδάλων ασφαλείας και προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ωστόσο, το Πεκίνο δεν επιθυμεί πλέον να εξαρτάται τυφλά από το Σιάτλ. Εδώ και χρόνια χτίζει τη δική του εγχώρια βιομηχανία αεροσκαφών, την COMAC, γνωρίζοντας καλά ότι η εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε αεροπλάνα, λογισμικό και κινητήρες μπορεί ανά πάσα στιγμή να εργαλειοποιηθεί από την Ουάσιγκτον. Έτσι, ενώ ο Τραμπ αναζητά άμεσες πωλήσεις, η Κίνα κοιτάζει το μακροπρόθεσμο πλάνο της δικής της αυτονομίας.
+-----------------------------------------------------------------+
| Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ |
+-----------------------------------------------------------------+
| ΗΠΑ (Άμεση Ανάγκη): | ΚΙΝΑ (Μακροπρόθεσμο Πλάνο): |
| • Ρευστότητα & Επενδύσεις | • Στρατηγική Αυτονομία |
| • Σταθεροποίηση Δολαρίου | • Αποδολαριοποίηση |
| • Απορρόφηση Πιέσεων | • Απεξάρτηση από Εφοδιαστική |
| • Εξαγωγές Ενέργειας & Boeing | Αλυσίδα των ΗΠΑ |
+----------------------------------+------------------------------+
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» και το μέτωπο της Ταϊβάν
Την ίδια ώρα, η κινεζική πλευρά επαναφέρει στο τραπέζι την προειδοποίηση για την «Παγίδα του Θουκυδίδη», την ιστορική δηλαδή νομοτέλεια όπου η σύγκρουση μιας ανερχόμενης δύναμης με μια κατεστημένη υπερδύναμη καθίσταται αναπόφευκτη. Το Πεκίνο διαμηνύει στην Ουάσιγκτον να μην παρασυρθεί σε αυτό το μονοπάτι, ειδικά με φόντο την Ταϊβάν.
Από την οπτική γωνία της Κίνας, μια στρατιωτική αναμέτρηση στην Ταϊβάν δεν έχει κανένα νόημα αυτή τη στιγμή. Η κινεζική οικονομία είναι ήδη πολλαπλάσια, η μεταποιητική της κυριαρχία διευρύνεται και η τεχνολογική της βάση αναβαθμίζεται συνεχώς. Ακόμα και εκεί όπου οι ΗΠΑ προσπάθησαν να επιβάλουν κυρώσεις, όπως στους ημιαγωγούς, το Πεκίνο βρίσκει τρόπους να καλύψει το χαμένο έδαφος. Ο χρόνος, επομένως, λειτουργεί υπέρ της Κίνας, η οποία μπορεί απλώς να περιμένει.
Τα τρωτά σημεία του Πενταγώνου
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν να χάσουν πολλά από μια πρόωρη κλιμάκωση, κάτι που πολλοί αναλυτές τείνουν να υποτιμούν. Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί μια βαθιά εξάρτηση από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες, ιδιαίτερα στον τομέα της επεξεργασίας σπάνιων γαιών. Από τους μαγνήτες μέχρι τα προηγμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα, οι κινεζικές εισροές είναι απαραίτητες, και η αντικατάστασή τους απαιτεί δεκαετίες.
Οι πρόσφατες συγκρούσεις σε διεθνές επίπεδο απέδειξαν ότι τα αποθέματα πυρομαχικών και τα βιομηχανικά συστήματα παραγωγής της Δύσης έχουν όρια. Σε ένα σύγχρονο πεδίο μάχης, η κατανάλωση υλικού είναι τρομακτική. Η Κίνα διαθέτει τη δυνατότητα να παράγει φθηνά drones και οπλικά συστήματα σε μαζική κλίμακα, ανατρέποντας τις ισορροπίες απέναντι σε πανάκριβα αλλά περιορισμένα αμυντικά συστήματα.
Το αφήγημα της ενέργειας και η ανακύκλωση του δολαρίου
Ένα από τα πιο παράδοξα σημεία της συνάντησης ήταν το αφήγημα ότι η Κίνα επιθυμεί ξαφνικά περισσότερο αμερικανικό πετρέλαιο για να παρακάμψει τις γεωπολιτικές πιέσεις στα Στενά του Ορμούζ. Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο στερείται οικονομικής λογικής. Η Κίνα έχει ήδη τη Ρωσία ως στρατηγικό και γεωγραφικά εγγύτερο προμηθευτή, με το ρωσικό πετρέλαιο να διατίθεται με σημαντική έκπτωση και εκτός του δικτύου των δυτικών κυρώσεων.
Η πραγματική επιδίωξη της Ουάσιγκτον δεν είναι απλώς η πώληση ενέργειας, αλλά η ανακύκλωση των κινεζικών κεφαλαίων στο σύστημα του δολαρίου.
Οι ΗΠΑ χρειάζονται την κινεζική ζήτηση για τα ομόλογα και τα περιουσιακά τους στοιχεία προκειμένου να σταθεροποιήσουν το εσωτερικό τους σύστημα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το κόστος της εξωτερικής τους πολιτικής στη Μέση Ανατολή διογκώνεται επικίνδυνα.
Οι αριθμοί πίσω από τις αγροτικές συμφωνίες
Παράλληλα, η ανανέωση των αδειών εισαγωγής για ορισμένους Αμερικανούς προμηθευτές βοείου κρέατος παρουσιάστηκε ως σπουδαία επιτυχία. Αν όμως κοιτάξει κανείς τα μεγέθη, η αξία είναι σχεδόν αμελητέα. Ακόμα κι αν οι εισαγωγές αυτές φτάσουν το 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια, το νούμερο αυτό είναι σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στα πραγματικά μεγέθη του διμερούς εμπορίου.
Οι πραγματικοί πυλώνες των αγροτικών ανταλλαγών παραμένουν η σόγια και το φυσικό αέριο, όπου οι εξαγωγές στο παρελθόν άγγιζαν τα 18 δισεκατομμύρια δολάρια. Το Πεκίνο γνωρίζει την επίδραση αυτών των αριθμών και χρησιμοποιεί τις άδειες εισαγωγών ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις, ανοιγοκλείνοντας την κάνουλα των εγκρίσεων ανάλογα με τις πολιτικές σκοπιμότητες της στιγμής.
Η ανάγκη για ξένα κεφάλαια και τα μπερδεμένα μηνύματα
Η αμερικανική οικονομία παρουσιάζει έλλειμμα εγχώριων κεφαλαίων και έχει ανάγκη την εισροή ξένων επενδύσεων. Ακόμα και ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε πρόσφατα το μέγεθος της κινεζικής οικονομικής παρουσίας στην καθημερινότητα των ΗΠΑ, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι τα κινεζικά εστιατόρια στη χώρα ξεπερνούν σε αριθμό τις πέντε μεγαλύτερες αλυσίδες γρήγορου φαγητού μαζί.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η Ουάσιγκτον εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα. Αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες, όπως η BYD, δεν είναι ευπρόσδεκτες σε ευαίσθητους τομείς της αμερικανικής αγοράς. Το μήνυμα είναι μάλλον μπερδεμένο: οι ΗΠΑ θέλουν τα κινεζικά χρήματα, αλλά αποκλειστικά με τους δικούς τους όρους, αποκλείοντας το Πεκίνο από τις τεχνολογίες αιχμής, τα ηλεκτρικά οχήματα και τους ημιαγωγούς.
Το ρίσκο των επενδύσεων και το μάθημα της Ρωσίας
Στο πλαίσιο αυτό, γίνονται προσπάθειες να δημιουργηθούν ασφαλείς δίαυλοι για κινεζικές επενδύσεις σε μη ευαίσθητους κλάδους, ώστε να αποφεύγονται τα μπλόκα από το Κογκρέσο. Αυτή η ανάγκη για παροχή εγγυήσεων δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν διαπραγματεύεται πλέον από θέση απόλυτης οικονομικής ισχύος, καθώς τα ελλείμματα διογκώνονται.
Από την άλλη πλευρά, για την Κίνα, οι επενδύσεις εντός του αμερικανικού εδάφους ενέχουν σοβαρούς κινδύνους: υψηλότερο κόστος εργασίας, αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο και, κυρίως, τον φόβο της ξαφνικής δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων σε περίπτωση γεωπολιτικής κρίσης. Το προηγούμενο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και η κατάσχεση των συναλλαγματικών της αποθεμάτων αποτελούν για το Πεκίνο ένα μάθημα που μελετήθηκε πολύ προσεκτικά.
Συμπέρασμα: Ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς
Με την ανεργία στις ΗΠΑ να καταγράφει αυξητικές τάσεις, η αμερικανική πλευρά αναζητά μια λύση χωρίς κόστος, ζητώντας κινεζικές παραγγελίες και κεφάλαια χωρίς όμως να παραχωρεί τα στρατηγικά ανταλλάγματα που ζητά το Πεκίνο. Η στάση του Τραμπ, ο οποίος απέφυγε επιμελώς να απαντήσει ευθέως σε ερωτήσεις για την Ταϊβάν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, επιβεβαιώνει ότι η Ουάσιγκτον θέλει πάση θυσία να αποφύγει μια γεωπολιτική ανάφλεξη που θα τίναζε τις οικονομικές συζητήσεις στον αέρα.
Η σύγκριση των ανακοινώσεων των δύο πλευρών μετά τη σύνοδο αποκαλύπτει το χάσμα που τις χωρίζει. Εκεί που οι ΗΠΑ βλέπουν «πρόοδο», το Πεκίνο κρατά μια εξαιρετικά συγκρατημένη στάση. Ο εμπορικός και τεχνολογικός πόλεμος δεν έχει τελειώσει· απλώς και οι δύο πλευρές προσπαθούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό, κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο στην παγκόσμια σκακιέρα.
