Την ώρα που η προσοχή της παγκόσμιας κοινής γνώμης είναι καθηλωμένη στις εξελίξεις του πολέμου στο Ιράν, μια άλλη, αθόρυβη αλλά πολύ πιο καταστροφική σύγκρουση εξελίσσεται στα παρασκήνια των κεντρικών τραπεζών. Δεν πέφτουν πύραυλοι εκεί, αλλά ράβδοι χρυσού. Οι χώρες των BRICS αυξάνουν τα αποθέματά τους με ρυθμούς που δεν έχουμε ξαναδεί, και για πρώτη φορά, ο Παγκόσμιος Νότος διαθέτει περισσότερο χρυσό από όλη τη Δύση μαζί.
σχετικά άρθρα
Το παιχνίδι άλλαξε οριστικά το 2022. Οι κυρώσεις στη Ρωσία λειτούργησαν ως μπούμερανγκ, ενώ οι απειλές του Τραμπ για δασμούς τρόμαξαν τις αγορές, σπρώχνοντας τις χώρες μακριά από τα περιουσιακά στοιχεία σε δολάριο. Μέσα σε μόλις έξι χρόνια, το μερίδιο των BRICS στα παγκόσμια αποθέματα χρυσού εκτοξεύθηκε από το 11% στο 17,4%. Μιλάμε για πάνω από 6.000 τόνους χρυσού που κάθονται «σιωπηλά» σε εγχώρια θησαυροφυλάκια. Σχεδόν τίποτα πλέον δεν φυλάσσεται στη Νέα Υόρκη ή το Λονδίνο. Ο φόβος της κατάσχεσης, όπως συνέβη με τα ρωσικά και ιρανικά κεφάλαια, έχει γίνει ο καλύτερος πωλητής χρυσού παγκοσμίως.
Η στρατηγική «αφαίμαξης» της Δύσης
Για την Κίνα, ο χρυσός δεν είναι απλώς μια πολιτισμική προτίμηση, είναι η ραχοκοκαλιά του νέου αποθεματικού συστήματος. Το Πεκίνο δεν φοβάται να δημιουργήσει ένα νόμισμα που θα ανταγωνιστεί το δολάριο· αυτό που κάνει είναι πολύ πιο απλό και αποτελεσματικό: στραγγίζει τον χρυσό από τις δυτικές αγορές. Ο χρυσός αντιπροσωπεύει την εμπιστοσύνη, ένα νόμισμα που δεν μπορεί να υποτιμηθεί, ειδικά όταν οι ΗΠΑ συνεχίζουν να αυξάνουν τα ελλείμματα και τον δανεισμό τους.
Η αγοραστική δραστηριότητα της Κίνας παραμένει σκόπιμα αδιαφανής. Τον Απρίλιο, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC) πρόσθεσε επίσημα άλλους 8,1 τόνους. Αλλά από πού έρχεται αυτός ο χρυσός; Η απάντηση είναι σοκαριστική: από τη Δύση. Τον Μάρτιο, είδαμε μαζικές πωλήσεις χρυσού στη Βόρεια Αμερική. Για κάθε πωλητή, όμως, υπάρχει ένας αγοραστής, και στην άλλη πλευρά της συναλλαγής βρίσκεται σταθερά το Πεκίνο. Ενώ κεντρικές τράπεζες όπως της Τουρκίας πουλούσαν αποθέματα για να βρουν ρευστό λόγω του πολέμου στο Ιράν, η Κίνα αγόραζε τα πάντα, εκμεταλλευόμενη κάθε πτώση των τιμών.
Το παράδοξο των αμερικανικών εξαγωγών
Εδώ είναι που το πράγμα γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον. Τα στοιχεία του Α’ τριμήνου για το ΑΕΠ των ΗΠΑ έδειξαν ανάπτυξη 2%, κάτι που θεωρήθηκε «φαινόμενο» για μια χώρα που διεξάγει πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Όμως, αν ξύσεις την επιφάνεια, θα δεις την πικρή αλήθεια. Ο δεύτερος μεγαλύτερος συντελεστής αυτής της ανάπτυξης ήταν οι εξαγωγές. Τι εξήγαγαν οι ΗΠΑ; Σίγουρα όχι αυτοκίνητα ή gadgets, που κανείς δεν αγοράζει εν μέσω ενεργειακής κρίσης.
Το μεγαλύτερο εξαγωγικό προϊόν της Αμερικής αυτή τη στιγμή είναι ο χρυσός. Για πέντε συνεχόμενους μήνες, βλέπουμε μια αντίστροφη ροή πλούτου. Ο κόσμος, και ειδικά η Κίνα, δίνει στον Τραμπ τα δολάρια που ζητά, αλλά σε αντάλλαγμα παίρνει τον φυσικό χρυσό από την αμερικανική οικονομία. Τον Φεβρουάριο, οι ΗΠΑ εξήγαγαν το ποσό-ρεκόρ των 17,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μη νομισματικό χρυσό. Τον Μάρτιο, η αξία των εξαγωγών χρυσού ήταν κατά 70% μεγαλύτερη από εκείνη του πετρελαίου και 2,5 φορές μεγαλύτερη από τις εξαγωγές κινητήρων αεροσκαφών.
Η «τριγωνική» διαδρομή προς το Πεκίνο
Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρυσού πωλείται στην Ελβετία για διύλιση και μετατροπή σε νομίσματα και ράβδους. Από εκεί, η νέα προμήθεια απορροφάται πλήρως από την Κίνα. Στην πραγματικότητα, η Κίνα διευθετεί το εμπορικό της ισοζύγιο με τις ΗΠΑ σε χρυσό. Το μήνυμα είναι σαφές: «Εμείς θα κατασκευάζουμε τα ηλεκτρονικά και τα μηχανήματα για τον Αμερικανό καταναλωτή, αλλά δεν θα κρατάμε τα χάρτινα δολάριά σας. Θα παίρνουμε τον χρυσό σας».
Η εγχώρια έλλειψη χρυσού στην Κίνα επιδεινώνει την κατάσταση. Η εγχώρια παραγωγή μειώθηκε κατά 7%, ενώ η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 4,4%. Οι Κινέζοι πολίτες αγοράζουν μανιωδώς ράβδους και νομίσματα ως επενδυτικό καταφύγιο. Αυτό σημαίνει ότι η Κίνα θα συνεχίσει να «λιμοκτονεί» τη Δύση από προμήθειες χρυσού, τροφοδοτώντας την αδηφάγο εγχώρια ζήτηση και την κρατική στρατηγική αποθεματοποίησης.
Ο πόλεμος των πόρων και τα ορυχεία
Η κινεζική ηγεσία κατανοεί ότι ο έλεγχος του χρυσού απαιτεί έλεγχο της παραγωγής. Βλέπουμε έναν «πόλεμο πόρων» που επεκτείνεται στα ορυχεία παγκοσμίως. Η συμφωνία-μαμούθ 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων του ομίλου Semok στον Ισημερινό και οι αγορές ορυχείων στη Βραζιλία είναι μόνο η αρχή. Η Zijin Mining, ένας κινεζικός κολοσσός, επεκτείνεται στην Αφρική με συμφωνίες δισεκατομμυρίων, την ώρα που οι δυτικές μεταλλευτικές εταιρείες υποχωρούν.
Οι δυτικές εταιρείες, όπως η αμερικανική Newmont, βλέπουν την παραγωγή τους να συρρικνώνεται (πτώση άνω του 15%), καθώς δεν έχουν την κρατική στήριξη και τη ρευστότητα των Κινέζων ανταγωνιστών τους. Η Zijin αναμένεται να αυξήσει την παραγωγή της κατά 20% το 2026, ενώ οι Αμερικανοί παραγωγοί θα δουν περαιτέρω πτώση 7-9%. Ο πλούτος ρέει σταθερά προς την Ανατολή.
Το τέλος της κυριαρχίας του δολαρίου;
Το μεγάλο σχέδιο της Κίνας δεν αφορά μόνο τα κοσμήματα. Αφορά την αφαίρεση του ελέγχου των παγκόσμιων αποθεμάτων από τη Δύση. Οι ξένες κεντρικές τράπεζες χάνουν την πίστη τους στα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου. Από το 2015, τα ομόλογα στα συνολικά αποθέματα έπεσαν από το 33% στο 21%, ενώ ο χρυσός ανέβηκε από το 9% στο 24%.
Αν η Κίνα καταφέρει να συγκεντρώσει την παγκόσμια προσφορά χρυσού στην ενδοχώρα της, θα καταστεί ο παγκόσμιος κόμβος χρυσού. Χώρες όπως η Καμπότζη έχουν ήδη αρχίσει να φυλάσσουν τα αποθέματά τους στην Κίνα. Αυτό είναι το μακροπρόθεσμο πλάνο: να δοθεί στον κόσμο μια διέξοδος για αγορά και αποθήκευση χρυσού, την ώρα που η ζήτηση για δολάρια θα καταρρέει.
Η αμηχανία της Ουάσιγκτον
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις στελεχών όπως ο Scott Basset, που χαρακτηρίζει το σενάριο της εγκατάλειψης των ομολόγων ως «ψευδές αφήγημα», η πραγματικότητα των αριθμών είναι αμείλικτη. Η αγορά ομολόγων των ΗΠΑ μπορεί να είναι η πιο ρευστή, αλλά η εμπιστοσύνη είναι ένα νόμισμα που, αν χαθεί, δεν τυπώνεται ξανά.
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεκτονική ανακατάταξη του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η Κίνα πατάει γκάζι, οι ΗΠΑ είναι εγκλωβισμένες σε έναν δαπανηρό πόλεμο και ο χρυσός αλλάζει χέρια. Το ερώτημα δεν είναι αν η Κίνα θα ελέγξει την αγορά χρυσού, αλλά αν η Δύση θα το αντιληφθεί πριν τα θησαυροφυλάκια της αδειάσουν οριστικά.
