Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αν και πολλοί την περίμεναν χρόνια: ο Βίκτορ Όρμπαν, ο άνθρωπος που μετέτρεψε την Ουγγαρία σε «εργαστήριο» της ανελεύθερης δημοκρατίας, είναι πλέον εκτός εξουσίας. Για τους απανταχού φιλελεύθερους της Δύσης, είναι ένα «πολιτικό Χριστούγεννα». Για τους Αμερικανούς αναλυτές που παρακολουθούν το φαινόμενο της ανόδου της ακροδεξιάς παγκοσμίως, από τον Τραμπ μέχρι τον Μπολσονάρο και τον Μόντι, η πτώση του «pin-up boy» του αυταρχισμού είναι λόγος για σαμπάνιες.
σχετικά άρθρα
Ωστόσο,οφείλουμε να δούμε πέρα από το «πάρτι» και τις «καλές δονήσεις» (vibes) της στιγμής. Η πραγματικότητα συχνά συγκρούεται με την επιθυμία μας για μια καθαρή, δημοκρατική νίκη. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν έφυγε ο Όρμπαν, αλλά ποιος τον αντικατέστησε και αν το οικοδόμημα του «ορμπανισμού» παραμένει όρθιο.
Ο Ορμπανισμός χωρίς τον Όρμπαν
Για 16 χρόνια, ο Όρμπαν δεν έχτισε ένα καθεστώς με εκτελεστικά αποσπάσματα και τανκς. Το έκανε με τον «νόμο και την τάξη» της γραφειοκρατίας, αδειάζοντας τη δημοκρατία από το περιεχόμενό της. Ελέγχοντας τη δικαιοσύνη, εξαγοράζοντας τα ΜΜΕ μέσω φίλιων επιχειρηματιών και αλλάζοντας τον εκλογικό νόμο, δημιούργησε ένα κράτος-κόμμα.
Η πλάνη των Δυτικών είναι ότι θεωρούν τη μεταπολίτευση ως αυτόματη «εκδημοκρατικοποίηση». Όμως, ο Πέτερ Μαγιάρ, ο θριαμβευτής των εκλογών, δεν είναι ένας ξένος προς το σύστημα. Είναι το απόλυτο «insider». Μέλος του Fidesh από το 2002, στέλεχος της κυβέρνησης Όρμπαν και βαθιά χωμένος στα γρανάζια της εξουσίας για δεκαετίες, ο Μαγιάρ δεν αποτελεί δημοκρατική τομή, αλλά μια «κρίση αναπαραγωγής» του ίδιου του καθεστώτος.
Πιο δεξιά κι από τη Δεξιά;
Αν περιμένετε μια προοδευτική στροφή στην Ουγγαρία, ίσως απογοητευτείτε. Στο κρίσιμο ζήτημα της μετανάστευσης, ο Μαγιάρ εμφανίζεται συχνά πιο σκληρός από τον προκάτοχό του. Παρόλο που η ρητορική του είναι πιο φιλοευρωπαϊκή και επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς, οι θέσεις του για τα εργασιακά δικαιώματα των μεταναστών και τις ποσοστώσεις της ΕΕ παραμένουν ακλόνητα συντηρητικές.
Η νίκη του βασίστηκε στο γεγονός ότι γνώριζε πώς να νικήσει το Fidesh χρησιμοποιώντας τα δικά του όπλα. Δεν υποσχέθηκε μια κοινωνική επανάσταση, αλλά μια καλύτερη, πιο «καθαρή» διαχείριση του ίδιου συστήματος. Η καταπολέμηση της διαφθοράς μπορεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας, αλλά δεν εγγυάται την επιστροφή στις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Η «εξαφάνιση» της Αριστεράς και ο παράγοντας ΗΠΑ
Το πιο θλιβερό συμπέρασμα αυτής της αλλαγής είναι η πλήρης απουσία της Αριστεράς. Παρά τη λαϊκή οργή για την κατάρρευση της υγείας, της παιδείας και την ακρίβεια που καλπάζει στην Ουγγαρία τα τελευταία 15 χρόνια, η προοδευτική παράταξη δεν κατάφερε να εκφράσει αυτή τη δυσαρέσκεια. Ο Μαγιάρ «ρούφηξε» την οργή των πολιτών, αφήνοντας την αριστερά στο περιθώριο, σε μια κατάσταση που θυμίζει έντονα τις παθογένειες που βλέπουμε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Ταυτόχρονα, η ήττα του Όρμπαν στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε τον κυριότερο σύμμαχό του στην Ευρώπη. Η στρατηγική του Όρμπαν να ταυτιστεί απόλυτα με τον Τραμπισμό και να δεχτεί τις «ευλογίες» του JD Vance φαίνεται πως γύρισε μπούμερανγκ. Σε μια εποχή που η Ουάσινγκτον συνδέεται με την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία, η εγγύτητα με τον Τραμπ κατέληξε να είναι εκλογικό βαρίδι.
Συμπέρασμα: Ρυθμίσεις, όχι ρήξεις
Ο Πέτερ Μαγιάρ θα είναι σίγουρα πιο διπλωμάτης. Θα προσπαθήσει να τα βρει με τις Βρυξέλλες για να ξεκλειδώσει πόρους, θα κρατήσει μια πιο ρεαλιστική στάση απέναντι στη Μόσχα και θα παραμείνει πιστός σύμμαχος του Ισραήλ. Όμως, η δομή του ορμπανισμού δεν θα γκρεμιστεί σε μια νύχτα.
Η δημοκρατία δεν επανέρχεται με μια απλή εκλογική πράξη, ειδικά όταν ο νικητής έχει ανδρωθεί πολιτικά μέσα στο καθεστώς που καλείται να αποσυναρμολογήσει. Στην Ουγγαρία δεν έχουμε το τέλος της δεξιάς κυριαρχίας, αλλά τον επαναπροσδιορισμό της σε πιο τεχνοκρατικά και «ευρωπαϊκά» πρότυπα. Το πάρτι των φιλελεύθερων ίσως ήταν λίγο πρόωρο.
