Το μεγάλο κόλπο της Anthropic – Πώς οι ΗΠΑ στραγγαλίζουν τεχνολογικά την Ασία
Η σκανδαλώδης εξαίρεση των αμερικανικών κολοσσών από τους νέους περιορισμούς στα μικροτσίπ, ο ρόλος της Ουάσιγκτον και η αναπόφευκτη στροφή των συμμάχων προς το Πεκίνο.
Το μεσημέρι της προηγούμενης Παρασκευής στην Κουάλα Λουμπούρ, ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας, Ανουάρ Ιμπραήμ, βγαίνοντας από την προσευχή της Παρασκευής, διαβεβαίωνε κατηγορηματικά τους δημοσιογράφους ότι δεν υπήρχε καμία απολύτως ένδειξη πως αμερικανικά μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία υπόκεινται σε περιορισμούς, είχαν εξαχθεί παράνομα από τη χώρα του. Η Μαλαισία είχε ήδη επιβάλει ειδικές άδειες διαμετακόμισης για τα αμερικανικά τσιπ, είχε διατάξει τελωνειακή έρευνα για κάθε ενδεχόμενο και είχε δεσμευτεί να συνεργαστεί πλήρως με κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία. Μέχρι το πρωί της Δευτέρας στην Ουάσιγκτον, τίποτα από όλα αυτά δεν είχε πλέον σημασία.
Πριν καν ανοίξει η αμερικανική αγορά στις 16 Νοεμβρίου, το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ επέβαλε νέους, ασφυκτικούς περιορισμούς στις άδειες εξαγωγής προηγμένων μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης με προορισμό τη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη, την Ινδονησία, την Ταϊλάνδη και τη Βραζιλία. Από την ημέρα που ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, υπέβαλε την παραίτησή του την περασμένη εβδομάδα, έχει αναπτυχθεί μια έντονη φημολογία που συνδέει την πτώση του με το εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης Anthropic και την ξεκάθαρη υποστήριξη του Χουάνγκ στα μοντέλα ανοιχτού κώδικα (open-weight models). Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο κυνική και δεν απαιτεί καμία θεωρία συνωμοσίας για να αντιληφθεί κανείς ποιος είναι ο μεγάλος κερδισμένος από τις επόμενες κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.

Το δώρο του 1,4 τρισ. δολαρίων
Ακριβώς 72 ώρες πριν η Anthropic κάνει το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο της στον δείκτη Nasdaq, με μια πλήρως απομειωμένη αποτίμηση (fully diluted value) που αγγίζει το αστρονομικό ποσό του 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έθεσαν σε εφαρμογή ακριβώς εκείνο το σχέδιο ασφυξίας τρίτων χωρών για το οποίο η ίδια η Anthropic είχε ασκήσει έντονη πίεση (lobbying). Η κίνηση αυτή τιμωρεί συνεργαζόμενα κράτη, στραγγαλίζει τους φθηνότερους ανταγωνιστές που βασίζονται σε ανοιχτά μοντέλα και, το κυριότερο, υπογράφει μια τεράστια, προκλητική εξαίρεση για τους μεγαλύτερους εταιρικούς υποστηρικτές της Anthropic.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτής της μεθόδευσης, αρκεί μια ματιά στο κείμενο του νέου προσωρινού οικονομικού κανονισμού της Δευτέρας. Επιφανειακά, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι ο κανόνας στοχεύει να κλείσει ένα «παράθυρο» στις υπηρεσίες cloud. Πρώτον, οποιοδήποτε κέντρο δεδομένων (data center) εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών χρειάζεται πλέον αμερικανική άδεια προτού επιτρέψει σε μια κινεζική εταιρεία να νοικιάσει μια συστοιχία προηγμένων αμερικανικών μικροτσίπ που ξεπερνά τα 12 εκατομμύρια μονάδες συνολικής επεξεργαστικής απόδοσης. Πρόκειται για περίπου 715 επεξεργαστές Nvidia H100 ή H200, αριθμός που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% μιας σύγχρονης συστοιχίας εκπαίδευσης τεχνητής νοημοσύνης αιχμής.

Δεύτερον, και με πολύ πιο τιμωρητική διάθεση για τις πέντε στοχοποιημένες χώρες, η Ουάσιγκτον επέβαλε καθολικές άδειες προορισμού στις φυσικές αποστολές προηγμένων μικροτσίπ προς τη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη, την Ινδονησία, την Ταϊλάνδη και τη Βραζιλία, δηλώνοντας επίσημα ότι και τα πέντε αυτά έθνη ενέχουν μη αποδεκτό κίνδυνο εκτροπής (diversion) του υλικού.
Η σκανδαλώδης αμερικανική εξαίρεση
Ωστόσο, η πραγματική αποκάλυψη βρίσκεται στη σημείωση ακριβώς κάτω από τη λίστα αυτών των πέντε χωρών. Εάν η εταιρεία που παραλαμβάνει αυτά τα μικροτσίπ έχει την έδρα της στις Ηνωμένες Πολιτείες ή ανήκει σε αμερικανική μητρική εταιρεία, εξαιρείται πλήρως από αυτή την άδεια προορισμού και υποχρεούται απλώς να υποβάλλει μια μηνιαία αναφορά.
Σύμφωνα με την παράλογη λογική της Ουάσιγκτον, η αποστολή διακομιστών της Nvidia σε μια εταιρεία τηλεπικοινωνιών της Μαλαισίας στο Τζοχόρ ή σε έναν πάροχο της Βραζιλίας στο Σάο Πάολο, αποτελεί τόσο σοβαρό κίνδυνο λαθρεμπορίου που κάθε μεμονωμένη παραγγελία απαιτεί την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης. Αν όμως η Amazon Web Services, η Google Cloud ή η Microsoft αποστείλουν τους ακριβώς ίδιους διακομιστές της Nvidia στο ακριβώς ίδιο βιομηχανικό πάρκο, στον απέναντι δρόμο, ο τοπικός κίνδυνος εκτροπής ως διά μαγείας εξαφανίζεται.

Ακολουθώντας το χρήμα, γίνεται σαφές ποιος επωφελείται από αυτό το κατασκευασμένο σκηνικό. Την Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου, η Anthropic έχει προγραμματίσει να τιμολογήσει μία από τις μεγαλύτερες δημόσιες εγγραφές (IPO) στην ιστορία των αγορών, ενόψει της εισόδου της στον Nasdaq την Πέμπτη υπό το σύμβολο ANT. Η εταιρεία στοχεύει να αντλήσει περίπου 60 δισεκατομμύρια δολάρια, με την Goldman Sachs και τη Morgan Stanley να ηγούνται της συμφωνίας. Σύμφωνα με το τροποποιημένο ενημερωτικό δελτίο της Anthropic, οι δύο μεγαλύτεροι εταιρικοί μέτοχοί της δεν είναι άλλοι από την Amazon και την Google, κατέχοντας μερίδια αξίας άνω των 130 δισεκατομμυρίων δολαρίων η καθεμία. Οι δύο αυτές εταιρείες λειτουργούν ταυτόχρονα ως οι κύριες πλατφόρμες cloud που πωλούν τα κλειστά μοντέλα «Claude» της Anthropic σε εταιρικούς πελάτες παγκοσμίως.
Το τέλος των φθηνών μοντέλων
Αυτή η εξέλιξη δεν είναι μια τυχαία εύνοια της τύχης. Η Anthropic είχε καταθέσει αυτό ακριβώς το προσχέδιο εγγράφως πριν από 18 μήνες. Τον Απρίλιο του 2025, η εταιρεία υπέβαλε επίσημο σχόλιο στο Υπουργείο Εμπορίου, προτρέποντας την Ουάσιγκτον να αυστηροποιήσει τα όρια των μικροτσίπ σε χώρες μεσαίας βαθμίδας, ισχυριζόμενη μάλιστα ότι λαθρέμποροι έκρυβαν επεξεργαστές σε προσθετικές κοιλιές εγκυμοσύνης και δίπλα σε ζωντανούς αστακούς. Η Nvidia είχε αντιδράσει δημόσια τότε, δηλώνοντας στο CNBC ότι οι αμερικανικές εταιρείες δεν θα έπρεπε να πλάθουν τέτοιες ιστορίες και τονίζοντας ορθά-κοφτά ότι η Αμερική δεν μπορεί να χειραγωγεί τις ρυθμιστικές αρχές για να εξασφαλίσει τεχνητά τη νίκη στην τεχνητή νοημοσύνη.
Μέχρι τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους στο Νταβός, ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, επιτέθηκε ξανά ευθέως στην Nvidia, όταν η Ουάσιγκτον ενέκρινε υπό όρους τις πωλήσεις των τσιπ H200 στην Κίνα, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «τρέλα». Γιατί όμως μια εταιρεία λογισμικού, που ετοιμάζεται για μια εισαγωγή τρισεκατομμυρίων στο χρηματιστήριο, να πολεμά με τέτοιο μένος για να περιορίσει τους πελάτες των ίδιων των προμηθευτών της στο εξωτερικό;
Η απάντηση κρύβεται στον μεγαλύτερο εμπορικό πονοκέφαλο της Anthropic για το 2026: τα πάμφθηνα μοντέλα ανοιχτού κώδικα (open-weight) από την Κίνα. Μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου, μοντέλα όπως τα DeepSeek, Qwen, Minimax και Kimi εκτινάχθηκαν από το 15% σε πάνω από το 60% του όγκου των προγραμματιστών στο OpenRouter, χρεώνοντας 60% έως 90% λιγότερο από τα κλειστά αμερικανικά μοντέλα. Επειδή αυτά τα μοντέλα είναι δωρεάν για λήψη, οποιαδήποτε τράπεζα ή εταιρεία τηλεπικοινωνιών στη Νοτιοανατολική Ασία ή τη Λατινική Αμερική μπορεί να αποφύγει τις υπέρογκες συνδρομές της Anthropic, αρκεί να διαθέτει τοπικούς διακομιστές Nvidia για να τα «τρέξει». Ο νέος κανόνας επιλύει αυτό το πρόβλημα με μια μονοκοντυλιά: εγκλωβίζει τα τοπικά κέντρα δεδομένων σε πέντε ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές και εξαιρεί τα αμερικανικά data centers, επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν να πωλούν τις ακριβές αμερικανικές συνδρομές χωρίς καμία καθυστέρηση.
Ένα θεσμικό πραξικόπημα εκ των έσω
Για ενάμιση χρόνο, ο Τζένσεν Χουάνγκ ήταν ίσως το μοναδικό στέλεχος με αρκετό ειδικό βάρος στην Ουάσιγκτον ώστε να μπλοκάρει αυτό το πλαίσιο. Στις 11 Νοεμβρίου, ο Χουάνγκ παραιτήθηκε. Τέσσερις ημέρες αργότερα, τα «γεράκια» της αμερικανικής διοίκησης δεν περίμεναν καν το Υπουργείο Εμπορίου να συντάξει τον κανόνα.
Την Κυριακή, ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο CNBC ότι το Υπουργείο Οικονομικών, ο Εκπρόσωπος Εμπορίου (USTR) και το State Department τάσσονταν υπέρ της ένταξης της εταιρείας Mega Speed στη μαύρη λίστα (entity list) εδώ και μήνες. Λίγες ώρες αργότερα, το Υπουργείο Οικονομικών και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας κυριολεκτικά πήραν την πένα από τα χέρια του Υπουργείου Εμπορίου. Το Γραφείο Βιομηχανίας και Ασφάλειας (BIS) αναγκάστηκε να εκδώσει δελτίο τύπου ομολογώντας ότι ο κανόνας γράφτηκε με εντολή του Υπουργείου Οικονομικών. Ο πρώην αξιωματούχος τεχνολογίας του Λευκού Οίκου, Κρις Μαγκουάιρ, σχολίασε χαρακτηριστικά ότι δεν έχει δει ποτέ ξανά κανόνα του BIS που να μην έχει γραφτεί από το ίδιο το BIS.
Το πιο εξωφρενικό είναι ότι, παρότι χρησιμοποίησαν το σκάνδαλο της Mega Speed ως πρόσχημα για να επιβάλουν άδειες εξαγωγής σε πέντε ολόκληρες χώρες, η ίδια η Mega Speed δεν είχε καν μπει στη μαύρη λίστα τη στιγμή που δημοσιεύτηκε ο κανονισμός.
Τιμωρώντας τους ίδιους τους συμμάχους
Αν ρίξουμε μια ματιά στις παράπλευρες απώλειες, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη, ειδικά για τις χώρες που συνεργάστηκαν πλήρως με την Ουάσιγκτον. Η Μαλαισία αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τον Μάιο του 2025, όταν η αναπληρώτρια υπουργός Επικοινωνιών ανακοίνωσε ένα τοπικό έργο με τη χρήση κινεζικών τσιπ Huawei Ascend με το DeepSeek, η Ουάσιγκτον αντέδρασε άμεσα. Η Μαλαισία ανασκεύασε αμέσως τις δηλώσεις και διευκρίνισε ότι το εγχείρημα δεν είχε την έγκριση της κυβέρνησης.
Λίγους μήνες μετά, η Μαλαισία επέβαλε ειδική στρατηγική άδεια εμπορίου για τα αμερικανικά τσιπ. Την περασμένη εβδομάδα, η Κουάλα Λουμπούρ αυστηροποίησε περαιτέρω τους κανόνες της και άνοιξε τελωνειακή έρευνα για την τοπική θυγατρική της Mega Speed. Η Σιγκαπούρη άσκησε ποινικές διώξεις σε υπόπτους απάτης με διακομιστές, ενώ η Ινδονησία διαπραγματευόταν συμφωνία ασφάλειας εφοδιαστικής αλυσίδας με τις ΗΠΑ. Η ανταμοιβή τους γι’ αυτή τη συμμόρφωση ήταν να χαρακτηριστούν, συλλήβδην, ως «μη αποδεκτός κίνδυνος εκτροπής», θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την τεράστια ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων στη Νοτιοανατολική Ασία.
Ο αμερικανικός δούρειος ίππος
Η Μαλαισία, η Βραζιλία και τα υπόλοιπα κράτη δεν μπορούν απλώς να λύσουν αυτό το πρόβλημα παραδίδοντας ευαίσθητα κυβερνητικά και τραπεζικά δεδομένα στους εξαιρούμενους αμερικανικούς κολοσσούς του cloud. Βάσει του αμερικανικού Cloud Act, τα δικαστήρια των ΗΠΑ μπορούν να αναγκάσουν τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας να παραδώσουν δεδομένα, ακόμη και όταν οι διακομιστές βρίσκονται εντός άλλης, κυρίαρχης χώρας.
Μιλώντας σε φοιτητές πανεπιστημίου τον Απρίλιο, ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας ήταν αφοπλιστικός: «Δεν θεωρώ αυτόν τον νόμο λογικό, αλλά πώς να διαφωνήσει κανείς με τον Πρόεδρο Τραμπ;». Η Κίνα αποτελεί προφανώς τον κύριο στόχο σε αυτή τη γεωπολιτική σκακιέρα. Είναι ενδεικτικό ότι, ενώ πολλά κινεζικά εργαστήρια αγοράζουν τους διακομιστές H200 της Nvidia στη «γκρίζα αγορά» πληρώνοντας σχεδόν 900.000 δολάρια για έναν διακομιστή με οκτώ τσιπ, το ίδιο το Πεκίνο εμποδίζει τις επίσημες εισαγωγές διατηρώντας 600.000 τσιπ μπλοκαρισμένα στα τελωνεία του Χονγκ Κονγκ, ώστε να αναγκάσει τους εγχώριους κολοσσούς να στραφούν στους επεξεργαστές της Huawei.
Η αμερικανική φιλία ως γεωπολιτική παγίδα
Για τις συμμαχικές χώρες που βρίσκονται εγκλωβισμένες σε αυτή τη δίνη, η κατάσταση θυμίζει έντονα ένα ιστορικό απόφθεγμα που αποδίδεται στον Χένρι Κίσινγκερ: «Μπορεί να είναι επικίνδυνο να είσαι εχθρός της Αμερικής, αλλά το να είσαι φίλος της είναι μοιραίο».
Ιστορικά, όταν οι αμερικανικές κυρώσεις «έκαιγαν» φιλικές τρίτες χώρες, πολλοί υπέθεταν ότι η Ουάσιγκτον απλώς δεν είχε υπολογίσει σωστά τις συνέπειες. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, οι ΗΠΑ γνωρίζουν πολύ καλά ότι η πίεση στους εταίρους τους θα τους ωθήσει προς την Κίνα. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, διαπιστώνοντας αυτόν τον κίνδυνο, αντί να χαλαρώσουν τη στάση τους, πρόσθεσαν και μια δεύτερη απειλή: Έκλεισαν και την «πόρτα εξόδου». Βάσει των κατευθυντήριων γραμμών (General Prohibition 10), το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου προειδοποίησε ότι η απλή χρήση των κινεζικών τσιπ Ascend της Huawei ενέχει τον κίνδυνο ουσιαστικών ποινικών κυρώσεων από την Ουάσιγκτον, επιβάλλοντας στην ουσία έναν νόμο με εξωεδαφική ισχύ (extraterritoriality).
Η στροφή προς την εθνική κυριαρχία
Ουσιαστικά, το δίλημμα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην Κουάλα Λουμπούρ, τη Σιγκαπούρη ή τη Βραζιλία είναι εφιαλτικό: Εάν εξετάσεις το ενδεχόμενο χρήσης κινεζικών τσιπ Huawei, κινδυνεύεις με αμερικανικές ποινικές κυρώσεις. Εάν, από την άλλη πλευρά, απομακρυνθείς από τη Huawei, αστυνομεύσεις τις ίδιες σου τις εισαγωγές και ελέγξεις τα δικά σου data centers, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιβάλλει ασφυκτικούς ελέγχους στις τοπικές σου επιχειρήσεις, επιτρέποντας ταυτόχρονα στην Amazon και τη Google να εισάγουν τον ίδιο ακριβώς εξοπλισμό, λίγα μέτρα πιο κάτω, χωρίς κανένα πρόβλημα.
Σε αυτό το σημείο, οι έλεγχοι εξαγωγών παύουν να λειτουργούν ως μέτρο εθνικής άμυνας και αρχίζουν να λειτουργούν ως ένας παγκόσμιος μηχανισμός προστασίας μεριδίου αγοράς και ενός συστήματος παρακολούθησης που μετράται σε τρισεκατομμύρια. Και τα κυρίαρχα κράτη ανέχονται αυτή την παγίδα μέχρι ένα σημείο, προτού αρχίσουν να αναζητούν εναλλακτικές. Στις 30 Οκτωβρίου, η Σιγκαπούρη δήλωσε επίσημα ότι δεν εφαρμόζει μονομερείς ελέγχους εξαγωγών που επιβάλλονται από ξένες δικαιοδοσίες. Στη Μαλαισία, η ίδια κυβέρνηση που αρχικά έκανε πίσω στη συμφωνία με τη Huawei, τώρα, σύμφωνα με το Bloomberg, αξιολογεί τους επεξεργαστές Ascend 910C της κινεζικής εταιρείας για ένα κυβερνητικό AI cloud αξίας μισού δισεκατομμυρίου δολαρίων.
Όσοι παρακολουθούν τη βιομηχανία γνωρίζουν ότι τα τσιπ της Huawei υπολείπονται τεχνολογικά από τη ναυαρχίδα της Nvidia. Ωστόσο, όταν τα γρήγορα αμερικανικά τσιπ συνοδεύονται από βέτο της Ουάσιγκτον, προκλητικές εξαιρέσεις για την αμερικανική Big Tech και εκβιασμούς από ξένα δικαστήρια, ένα πιο αργό μικροτσίπ που μπορείς, όμως, να το διαχειριστείς ως κυρίαρχο κράτος, αρχίζει να μοιάζει με ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο που αξίζει να πληρώσεις.
Το γεωπολιτικό ντόμινο της τεχνητής νοημοσύνης
Κάθε σημαντικό κομμάτι αυτής της σύγκρουσης αναμένεται να κορυφωθεί μέσα στα επόμενα εικοσιτετράωρα, ξεκινώντας από την ανακοίνωση κερδών της Nvidia, τη θηριώδη αποτίμηση της Anthropic λίγο πριν την είσοδό της στον Nasdaq, και τις κρίσιμες επαφές του Προέδρου Τραμπ στην Ασία, οι οποίες θα κορυφωθούν στη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ στη Σεντζέν.
Όταν η Ουάσιγκτον μετατρέπει την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας σε εμπορικό «τείχος προστασίας» για πολιτικά διασυνδεδεμένους αμερικανικούς κολοσσούς, τα συνεργαζόμενα έθνη παύουν να ακούνε επιχειρήματα περί ασφάλειας και αρχίζουν να βλέπουν ένα ωμό πρόβλημα εθνικής κυριαρχίας. Και το μεγάλο ερώτημα που πλανάται πλέον στις πρωτεύουσες της Ασίας είναι το εξής: Σε ποιο ακριβώς σημείο το να παίζεις με τους τεχνολογικούς κανόνες της Ουάσιγκτον γίνεται πιο επικίνδυνο από το να τους αμφισβητήσεις ανοιχτά; Αργά ή γρήγορα, οι σύμμαχοι που ακολουθούν πιστά αυτούς τους κανόνες θα σταματήσουν να περιμένουν στην ουρά για ένα αμερικανικό «χαρτάκι άδειας» και θα αρχίσουν να χτίζουν τις υποδομές τους με τους δικούς τους όρους.

