Το γεωπολιτικό σταυροδρόμι της Ευρώπης, η ρωσική αντοχή και η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης
Πώς η αμερικανική απόσυρση από την Ουκρανία μεταθέτει το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος στις Βρυξέλλες, ενώ η παγκόσμια αγορά κρατά την ανάσα της για την τεχνολογική έκρηξη και τις νέες εμπορικές συμμαχίες.
Όταν αποδομηθεί η ρητορική των ηθικών αξιών και των μεγάλων διακηρύξεων γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η σκληρή πραγματικότητα αποκαλύπτει ότι στο τέλος της ημέρας, τα πάντα ανάγονται στο χρήμα. Το κρίσιμο ερώτημα που πλανάται πλέον στους διαδρόμους των Βρυξελλών είναι εξαιρετικά συγκεκριμένο: Μπορεί η Ευρώπη να αντέξει περισσότερο από τη Ρωσία, συνεχίζοντας να χρηματοδοτεί την Ουκρανία; Η απάντηση σε αυτό το υπαρξιακό γεωπολιτικό δίλημμα εξαρτάται αποκλειστικά από το ποιος διαθέτει τα βαθύτερα ταμεία και τις ισχυρότερες οικονομικές αντοχές. Η αμερικανική υποστήριξη, η οποία υπήρξε ο βασικός πυλώνας της ουκρανικής άμυνας, έχει πλέον πρακτικά εξαφανιστεί.
σχετικά άρθρα
Το περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ πιέζει ήδη ασφυκτικά την Ευρωπαϊκή Ένωση να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη Μόσχα. Ωστόσο, οι κινήσεις αυτές μοιάζουν λιγότερο με μια γνήσια ειρηνευτική πρωτοβουλία και περισσότερο με μια προσπάθεια εγκλωβισμού της Ευρώπης σε μια συμφωνία που θα έχει μεσολαβηθεί αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το μήνυμα που μεταφέρεται πίσω από τις κλειστές πόρτες προς τους Ευρωπαίους ηγέτες είναι ωμό και ξεκάθαρο: πρέπει να υπογράψετε τώρα. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη προχωρήσει σε άλλες στρατηγικές προτεραιότητες, αφήνοντας τη Γηραιά Ήπειρο να σηκώσει μόνη της το ασήκωτο βάρος αυτής της σύγκρουσης.
Οι πραγματικοί όροι μιας ειρήνης κομμένης και ραμμένης στα μέτρα των ΗΠΑ
Ο πρωταρχικός στόχος της νέας αμερικανικής στρατηγικής είναι ο άμεσος τερματισμός της σύγκρουσης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται απεγνωσμένα την απρόσκοπτη ροή ρωσικού πετρελαίου στις παγκόσμιες αγορές. Η Ουάσιγκτον επιθυμεί να βγάλει αυτό το ζήτημα από την ατζέντα της πριν προκληθεί περαιτέρω δομική ζημιά στην παγκόσμια οικονομία, αφού κάθε μέρα συνεχιζόμενων μαχών διατηρεί τις τιμές της ενέργειας στα ύψη. Υπό αυτό το πρίσμα, οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πρέπει να σταματήσουν άμεσα, ώστε η αμερικανική πλευρά να εξασφαλίσει μια γρήγορη διπλωματική νίκη.
Το μεγάλο πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στους πραγματικούς όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί να επαναπροσδιορίσει πλήρως το πλαίσιο ασφαλείας της περιοχής. Μια τέτοια συμφωνία μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαντάζει ειρηνική, αλλά στην ουσία της παραμένει βαθιά ετεροβαρής, με τις λεπτομέρειες να κρίνουν τελικά τον πραγματικό νικητή. Παρότι η αμερικανική πλευρά διατείνεται ότι αυτό το σχέδιο θα εξασφαλίσει δεκαετίες ή και αιώνες ειρήνης λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες των Ρώσων, η οπτική της Ευρώπης είναι εντελώς διαφορετική, καθώς θεωρεί ότι η Μόσχα παραβίασε κατάφορα τους διεθνείς κανόνες.
Η ψευδαίσθηση των εγγυήσεων ασφαλείας και η ουκρανική απομόνωση
Από τη σκοπιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτή η πρόταση φαντάζει εξαιρετικά επισφαλής. Προβλέπονται κανάλια επικοινωνίας για διαβουλεύσεις και αποκλιμάκωση, τα οποία μπορεί να ακούγονται ελκυστικά στη θεωρία, αλλά στην πράξη δεν δεσμεύουν απολύτως κανέναν. Δημιουργούν απλώς την επίφαση της διπλωματικής προόδου, στερούμενα οποιασδήποτε ουσιαστικής ισχύος. Ακόμη και η συζήτηση για μια εγγύηση τύπου «Άρθρου 5» —η οποία θα προέβλεπε ότι αν η Ουκρανία δεχτεί ξανά επίθεση, διάφορα έθνη θα μπορούσαν να προσφέρουν στρατιωτική ή υλική υποστήριξη— παραμένει επικίνδυνα ασαφής.
Μια διεθνής εγγύηση που δεν είναι απολύτως συγκεκριμένη, είναι εξαιρετικά εύκολο να αγνοηθεί εν καιρώ κρίσης. Κάθε χώρα θα μπορούσε να επιλέξει το δικό της, αυθαίρετο επίπεδο βοήθειας, βάσει ενός εξαιρετικά ευρέος ορισμού. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η υποστήριξη θα μπορούσε να μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια δολάρια και υπερσύγχρονους πυραύλους, ή απλώς σε μερικά δολάρια και αποστολές τροφίμων. Το μόνο βέβαιο είναι ότι καμία δυτική χώρα δεν προτίθεται να στείλει χερσαίες δυνάμεις στην περιοχή, ενώ παράλληλα η συγκεκριμένη εγγύηση διασφαλίζει ότι η Ουκρανία θα παραμείνει οριστικά εκτός του ΝΑΤΟ.
Η Ευρώπη καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό της ανοικοδόμησης
Κανένας πολιτικός ηγέτης στη Δύση δεν επιθυμεί να αναλάβει το πολιτικό κόστος αποστολής στρατευμάτων σε μια ενεργή εμπόλεμη ζώνη, και φυσικά, οι ψηφοφόροι στο εσωτερικό των δυτικών χωρών δεν θα αποδέχονταν ποτέ κάτι τέτοιο. Η κυνική πραγματικότητα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να «νίψουν τας χείρας τους» από το ουκρανικό ζήτημα. Εάν όλες οι πλευρές συμφωνήσουν στους προτεινόμενους όρους, αυτό θα αποτελέσει μια ανέξοδη και αψεγάδιαστη διπλωματική έξοδο για τον Αμερικανό πρόεδρο. Ο ίδιος θα παρουσιαστεί ως ο μεγάλος ειρηνοποιός που έβαλε τέλος σε έναν καταστροφικό πόλεμο, ανακουφίζοντας παράλληλα την παγκόσμια αγορά ενέργειας, γεγονός που θα τον αναδείξει σε ήρωα στα μάτια της εκλογικής του βάσης, χωρίς οι ΗΠΑ να χρειαστεί να αναλάβουν περαιτέρω δεσμεύσεις.
Ενώ λοιπόν πρόκειται για μια εξαιρετική συμφωνία για την Ουάσιγκτον, δεν ισχύει το ίδιο για την Ευρώπη. Η Γηραιά Ήπειρος θα κληθεί να πληρώσει τους υπέρογκους λογαριασμούς για την ανοικοδόμηση και την ασφάλεια της Ουκρανίας, χωρίς να λάβει κανένα διπλωματικό ή γεωπολιτικό εύσημο. Παράλληλα, η Ρωσία διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα και γνωρίζει καλά ότι έχει το πάνω χέρι στις διαπραγματεύσεις. Η Μόσχα θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της και δεν έχει κανένα ουσιαστικό κίνητρο να συναινέσει σε μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών, ειδικά μετά το πάθημα των διαπραγματεύσεων της Κωνσταντινούπολης το 2022, όταν η υποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων οδήγησε σε απώλεια εδαφών.
Το φάντασμα του χρέους και η απειλή για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Η σύγκρουση έχει πλέον μετατραπεί σε έναν αδυσώπητο πόλεμο οικονομικής φθοράς μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρωσίας. Ωστόσο, τα δεδομένα έχουν ανατραπεί δραματικά. Η Ευρώπη, που κάποτε στηριζόταν στο πανίσχυρο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, έχει πλέον στερηθεί αυτή την υποστήριξη. Στον αντίποδα, η Ρωσία υποστηρίζεται σθεναρά μέσω του εμπορίου και της οικονομικής συνδρομής της Κίνας. Η κατάσταση έχει καταλήξει σε μια αδυσώπητη χρηματοοικονομική εξίσωση, όπου η στήριξη του Πεκίνου διατηρεί ζωντανή τη ρωσική οικονομία, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον οικονομικό στραγγαλισμό μιας χώρας που διαθέτει έναν τόσο ισχυρό σύμμαχο.
Οι αριθμοί ζαλίζουν και αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. Η Ευρώπη έχει ήδη δαπανήσει πάνω από 230 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας, ένα αστρονομικό ποσό για οποιαδήποτε συμμαχία, και ο πόλεμος συνεχίζεται αμείωτος. Επιπλέον, η ΕΕ συμφώνησε να δανείσει στο Κίεβο 90 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2027. Ρεαλιστικά, τα χρήματα αυτά πιθανότατα δεν θα επιστραφούν ποτέ, καταλήγοντας σε μια δημοσιονομική μαύρη τρύπα, ενώ η Ευρώπη αναζητά συνεχώς νέους πόρους. Ήδη, η ΕΕ σχεδιάζει ένα νέο δάνειο ύψους 70 δισεκατομμυρίων, θέτοντας τον συνολικό προϋπολογισμό της σε τεράστιο κίνδυνο. Ο δανεισμός, φυσικά, είναι το εύκολο κομμάτι· η αποπληρωμή του χρέους είναι ο πραγματικός εφιάλτης.
Ο αντίκτυπος των ευρωομολόγων στους πολίτες και η ενεργειακή κρίση
Για να συγκεντρώσει αυτά τα κεφάλαια, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει στην έκδοση ευρωομολόγων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων. Το βάρος αυτού του δανεισμού θα πέσει μοιραία σε κάθε κράτος-μέλος μέσω του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και τα πιο συντηρητικά δημοσιονομικά κράτη μοιράζονται πλέον τον κίνδυνο. Εάν η Ουκρανία δεν καταφέρει να αποπληρώσει τα δάνεια, θα ενεργοποιηθεί ο προϋπολογισμός της ΕΕ και χρήματα που προορίζονταν για χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία θα χρησιμοποιηθούν για να πληρωθούν οι κάτοχοι των ομολόγων. Στο τέλος της ημέρας, ο Ευρωπαίος φορολογούμενος είναι αυτός που θα επωμιστεί το βαρύτατο κόστος.
Αυτό το οικονομικό βάρος έρχεται ίσως στη χειρότερη δυνατή συγκυρία. Τα επιτόκια στην Ευρώπη βρίσκονται σε ανοδική τροχιά, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να προετοιμάζει το έδαφος για νέα αύξηση. Η άνοδος των επιτοκίων καθιστά κάθε νέο δάνειο πολύ πιο ακριβό. Η ευρωπαϊκή οικονομία δεν αντιμετωπίζει μόνο τον αδυσώπητο κινεζικό ανταγωνισμό, αλλά παλεύει και με ένα κολοσσιαίο ενεργειακό σοκ. Τα ευρωπαϊκά εργοστάσια κλείνουν ή μεταφέρουν την παραγωγή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι λογαριασμοί ρεύματος συνεχίζουν να καλπάζουν. Με τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό να παραμένει κολλημένος γύρω στο 4% —διπλάσιος από τον στόχο της ΕΚΤ— τα νοικοκυριά πιέζονται αφόρητα και ο επερχόμενος χειμώνας αναμένεται να επιδεινώσει ραγδαία την κατάσταση.
Η ρωσική πολεμική μηχανή και η σιωπηρή υποστήριξη του Πεκίνου
Η ανάγκη για φθηνή ενέργεια προκειμένου να θερμανθούν τα σπίτια και να λειτουργήσει η βιομηχανία θα εκτοξευθεί, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και αναγκάζοντας την ΕΚΤ να συνεχίσει τις αυξήσεις επιτοκίων, οι οποίες με τη σειρά τους θα πνίξουν την ευρωπαϊκή ανάπτυξη. Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, η έκδοση ενός “τσουνάμι” ευρωομολόγων ενέχει τεράστιους κινδύνους, καθώς ενδέχεται να τινάξει στον αέρα την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων. Συγκριτικά, ο ρωσικός προϋπολογισμός έχει προσαρμοστεί πλήρως σε συνθήκες πολεμικής οικονομίας. Η Ρωσία αναμένεται να δαπανήσει πάνω από 220 δισεκατομμύρια δολάρια για τον πόλεμο τον επόμενο χρόνο, ποσό που αντιστοιχεί στο εκπληκτικό 35% των συνολικών ομοσπονδιακών της δαπανών.
Λίγες οικονομίες θα μπορούσαν να αντέξουν τέτοια αιμορραγία πόρων, όμως η ρωσική αντοχή τροφοδοτείται άμεσα από την Κίνα μέσω των ενεργειακών εξαγωγών. Η Μόσχα χρηματοδοτεί τον πόλεμό της μέσω των παγκόσμιων εξαγωγών του Πεκίνου, επιτρέποντάς της να πολεμά πρακτικά επ’ αόριστον. Αυτή η δυναμική φέρνει την Ευρώπη σε απόλυτο αδιέξοδο. Είτε ο πόλεμος θα πρέπει να τελειώσει άμεσα, είτε η Ευρώπη θα αναγκαστεί να βρει έναν τρόπο να εμπλέξει ξανά τις ΗΠΑ. Τα μεγάλα λόγια δεν αγοράζουν όπλα, ούτε καλύπτουν ενεργειακά κενά· αυτό το κάνει μόνο το ρευστό. Και η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να δανείζεται επ’ αόριστον για να αντιμετωπίσει όχι μόνο τη Ρωσία, αλλά εμμέσως και την τεράστια οικονομική δύναμη της Κίνας.
Η τεράστια φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης ετοιμάζεται να σκάσει
Την ίδια στιγμή που οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες συγκρούονται στην Ευρώπη, οι παγκόσμιες αγορές ετοιμάζονται για το μεγαλύτερο επενδυτικό στοίχημα των τελευταίων ετών: το απόλυτο τεστ αντοχής της φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Το ενδιαφέρον στρέφεται στην πολυαναμενόμενη Δημόσια Προσφορά (IPO) της Anthropic. Ο διευθύνων σύμβουλος, Ντάριο Αμοντέι, επιχειρεί με κάθε μέσο να “πουλήσει” το όνειρο της τεχνητής νοημοσύνης στους επενδυτές, προσπαθώντας να τους πείσει να ρίξουν τυφλά τα κεφάλαιά τους σε αυτή την εισαγωγή.
Ωστόσο, η αγορά δείχνει τα πρώτα σημάδια βαθιάς κόπωσης γύρω από το αφήγημα της AI, ενώ οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, με τον έλεγχο του Κογκρέσου να επηρεάζει τις νομοθεσίες για την κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων (data centers), προσθέτουν επιπλέον αβεβαιότητα. Οι αριθμοί που παρουσιάζονται γύρω από την Anthropic προκαλούν ίλιγγο, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα. Η Goldman Sachs προβλέπει ότι τα έσοδα της εταιρείας θα αγγίξουν τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030, ένα νούμερο κατά 25% μεγαλύτερο από τα σημερινά συνολικά έσοδα της Apple. Ένα τέτοιο επίπεδο ζήτησης φαντάζει εντελώς εξωπραγματικό, ειδικά από τη στιγμή που οι περισσότερες επιχειρήσεις της πραγματικής οικονομίας δεν βλέπουν καμία απολύτως ουσιαστική αύξηση στην παραγωγικότητά τους από τη χρήση αυτών των εργαλείων.
Ο κίνδυνος για τις παγκόσμιες αγορές από το τεχνολογικό στοίχημα
Αν δεν υπάρξει πραγματική αύξηση της παραγωγικότητας στην ευρεία αγορά, αυτοί οι στόχοι εσόδων μοιάζουν με επικίνδυνες ψευδαισθήσεις. Το γεγονός ότι η Anthropic δεν αναμένεται να παρουσιάσει θετικές ταμειακές ροές πριν το 2030 σημαίνει ότι θα “καίει” μετρητά για χρόνια, συσσωρεύοντας τεράστιες ζημιές. Αν η εταιρεία χρειαστεί επιπλέον ρευστότητα, θα αναγκαστεί να βγει στις ήδη υπερφορτωμένες αγορές ομολόγων, σπρώχνοντας τα επιτόκια ακόμη υψηλότερα. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η δέσμευση της εταιρείας να δαπανήσει το μυθικό ποσό των 900 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υπολογιστική ικανότητα τα επόμενα χρόνια. Πρόκειται για επενδύσεις ύψους σχεδόν ενός τρισεκατομμυρίου, ποσό που ξεπερνά τους ετήσιους προϋπολογισμούς πολλών κρατών.
Οι προκλήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη είναι αμείλικτες. Η κατανάλωση ενέργειας εξελίσσεται στον μεγαλύτερο εφιάλτη για κάθε εταιρεία του κλάδου, αναγκάζοντάς τες να δαπανούν δισεκατομμύρια για τη δημιουργία δικών τους ενεργειακών υποδομών με φυσικό αέριο προκειμένου να στηρίξουν τα ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων. Εάν η Anthropic δεν καταφέρει να δικαιολογήσει την εξωφρενική αποτίμηση του 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές. Μια αποτυχημένη δημόσια προσφορά θα μπορούσε να συμπαρασύρει ολόκληρο τον δείκτη NASDAQ σε ελεύθερη πτώση, προκαλώντας κλυδωνισμούς σε όλη την αλυσίδα τροφοδοσίας της τεχνολογίας, από τους κατασκευαστές μικροτσίπ μέχρι τους κολοσσούς του cloud, διαλύοντας οριστικά την επενδυτική εμπιστοσύνη στο αφήγημα της τεχνητής νοημοσύνης.
Το ρήγμα στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Οτάβας αλλάζει τους συσχετισμούς
Την ίδια στιγμή που τα γεωπολιτικά και οικονομικά μέτωπα στην Ευρώπη φλέγονται, μια άλλη αθόρυβη, αλλά κοσμογονική ανατροπή συντελείται στη Βόρεια Αμερική. Ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης Μαρκ Κάρνεϊ έριξε πρόσφατα μια διπλωματική «βόμβα», δηλώνοντας δημόσια ότι η Κίνα αποτελεί μικρότερο κίνδυνο ασφαλείας για τον Καναδά από ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το να ακούγεται μια τέτοια παραδοχή από έναν παραδοσιακό σύμμαχο και τον στενότερο γείτονα της Αμερικής αποδεικνύει πόσο ραγδαία έχει καταρρεύσει η αμοιβαία εμπιστοσύνη. Ο Καναδάς έχει πλέον αποφασίσει να απεξαρτηθεί στρατηγικά από τις ΗΠΑ, αναζητώντας νέες διπλωματικές και εμπορικές επιλογές.
Όταν ο Κάρνεϊ μιλάει για «κίνδυνο ασφαλείας», ενδέχεται να αναφέρεται στον ψηφιακό τομέα και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ο πραγματικός πυρήνας της δήλωσής του αφορά ξεκάθαρα τον εμπορικό κίνδυνο. Η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ να κατασκευαστούν αγωγοί για τη διοχέτευση φθηνού καναδικού πετρελαίου στις ΗΠΑ αντιμετωπίζεται πλέον από την Οτάβα ως άμεση απειλή για την οικονομική της κυριαρχία. Οι εμπορικές σχέσεις του Καναδά με την Κίνα γνωρίζουν πρωτοφανή άνθηση, με τον όγκο συναλλαγών να πλησιάζει τα 37 δισεκατομμύρια το τρίτο τρίμηνο του έτους. Αυτό που κάποτε ήταν μια δευτερεύουσα εμπορική σχέση, μετατρέπεται ταχύτατα σε κεντρικό πυλώνα της καναδικής οικονομίας.
Το νέο εμπορικό τρίγωνο και η απώλεια επιρροής για την Αμερική
Η νέα αυτή δυναμική αποτελεί μεγάλο “αγκάθι” για την Ουάσιγκτον. Ο Καναδάς παραδοσιακά πωλούσε φθηνά τις πρώτες ύλες του στις ΗΠΑ, ωστόσο αυτός ο κύκλος φαίνεται πως κλείνει οριστικά. Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου προς την Κίνα εκτοξεύθηκαν κατά 159%, φτάνοντας σχεδόν τα 330.000 βαρέλια ημερησίως, χάρη στον νέο αγωγό Trans Mountain που κατασκευάστηκε ακριβώς για να προσεγγίσει νέες αγορές. Πλέον, ο Καναδάς μπορεί να πουλάει τους πόρους του σε τιμές αγοράς σε μια εξαιρετικά “πεινασμένη” κινεζική αγορά, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να απαιτήσει υψηλότερες τιμές και από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτή η τάση δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο. Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων καταγράφουν αλματώδη άνοδο, με τους Καναδούς παραγωγούς να στρέφονται μαζικά στην κινεζική αγορά, μειώνοντας την εξάρτησή τους από τους Αμερικανούς αγοραστές. Αν αυτή η τάση παγιωθεί, ο Καναδάς θα καταγράψει σύντομα τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα με την Κίνα, συσσωρεύοντας κινεζικό νόμισμα (γιουάν), το οποίο είτε θα επανεπενδυθεί στον Καναδά, είτε θα ανακυκλωθεί σε κινεζικά ομόλογα. Σε κάθε περίπτωση, αυτά τα κεφάλαια δεν θα καταλήξουν στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Η Αμερική φαίνεται να χάνει την ικανότητα επιρροής της, όχι μόνο λόγω των κοντόφθαλμων εμπορικών πολιτικών της, αλλά και εξαιτίας της επιθετικής ρητορικής των ηγετών της, αφήνοντας πίσω της έναν κόσμο ραγδαία μεταβαλλόμενο και βαθιά διχασμένο, όπου το οικονομικό και γεωπολιτικό ρίσκο αγγίζει πλέον δυσθεώρητα επίπεδα.
