Τρεις κινήσεις σε μία μέρα: ο Τραμπ κλιμακώνει κατά του Ιράν — «Θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά τις επόμενες ημέρες»
Μέσα σε λίγες ώρες, ο Τραμπ ανακοίνωσε ομιλία προς το έθνος, αποκλεισμό του Ορμούζ και νέα σκληρά πλήγματα. Και ειδοποίησε επίσημα το Κογκρέσο ότι ο πόλεμος με το Ιράν ξανάρχισε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημόσια εμφάνιση· κλιμακώνει σε τρία μέτωπα την πίεση στο Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε δραματικά τη σύγκρουση με το Ιράν. Μέσα σε μία μόνο μέρα προχώρησε σε τρεις μεγάλες κινήσεις. Δηλαδή, ανακοίνωσε ομιλία προς το έθνος, αποκλεισμό του Ορμούζ και νέα πλήγματα. Μάλιστα, ειδοποίησε επίσημα και το Κογκρέσο για την επανέναρξη του πολέμου. Ωστόσο, η ένταση έφτασε σε επίπεδα πρωτοφανή για εβδομάδες. Έτσι, η Μέση Ανατολή επιστρέφει σε καθεστώς ανοιχτής σύρραξης.
σχετικά άρθρα
Οι τρεις κινήσεις
Ας δούμε πρώτα τι ακριβώς ανακοινώθηκε. Οι αποφάσεις ήρθαν διαδοχικά μέσα στη Δευτέρα. Πρώτον, ο Τραμπ όρισε ομιλία προς το έθνος για την Πέμπτη το βράδυ. Δεύτερον, ανακήρυξε τις ΗΠΑ «φύλακα» του Ορμούζ, με αποκλεισμό και διόδια. Τρίτον, απείλησε με σκληρά πλήγματα για δύο συνεχόμενα 24ωρα. Μάλιστα, δήλωσε ότι το Ιράν «δεν έχει τίποτα» να αντιτάξει. Ωστόσο, στο βάθος κρύβεται και μια σοβαρή νομική διάσταση. Γι’ αυτό η ειδοποίηση προς το Κογκρέσο έχει ιδιαίτερη σημασία.
«Θα τους χτυπήσουμε σκληρά»
Η ρητορική του προέδρου ήταν ασυνήθιστα επιθετική. Ο τόνος δεν άφηνε περιθώρια. Πρώτον, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα χτυπήσουν «πολύ σκληρά» το ίδιο βράδυ. Δεύτερον, υποσχέθηκε νέα πλήγματα και την επομένη. Μάλιστα, χαρακτήρισε το Ιράν ανίκανο να απαντήσει, με «μεγάλα στόματα» μόνο. Επιπλέον, το αμερικανικό στρατηγείο επιβεβαίωσε τρίτη συνεχόμενη νύχτα επιθέσεων. Ωστόσο, ιρανικά μέσα ανέφεραν εκρήξεις σε νότιες πόλεις. Γι’ αυτό η κλιμάκωση φαίνεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη.
Η επιστολή στο Κογκρέσο
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο, λιγότερο ορατό στοιχείο. Ο Τραμπ ενημέρωσε επίσημα τους νομοθέτες. Πρώτον, σε επιστολή του εξήγησε ότι τα πλήγματα ξεκίνησαν στις 7 Ιουλίου. Δεύτερον, τα παρουσίασε ως απάντηση σε ιρανικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων. Μάλιστα, τα χαρακτήρισε «αμυντικά, περιορισμένα και μετρημένα». Επιπλέον, διευκρίνισε ότι δεν συμμετέχουν χερσαίες δυνάμεις. Ωστόσο, η επιστολή αποκάλυψε και κάτι πολύ οικείο. Γι’ αυτό αξίζει να σταθούμε στη διατύπωσή της.
Η φράση που επιστρέφει
Η αιτιολόγηση του Τραμπ επιβεβαίωσε την ανάλυσή μας. Στηρίχθηκε σε μια συγκεκριμένη φράση. Πρώτον, η επιστολή ανέφερε ότι το Μνημόνιο απαιτούσε από το Ιράν «βέλτιστες προσπάθειες» για ασφαλή διέλευση. Δεύτερον, ακριβώς αυτή τη φράση είχαμε αναλύσει ως αιτία της κρίσης. Μάλιστα, η ασάφειά της ξανάνοιξε τον πόλεμο. Επιπλέον, κάθε πλευρά τη διαβάζει διαφορετικά. Ωστόσο, τώρα γίνεται και επίσημη δικαιολογία πληγμάτων. Γι’ αυτό η μία φράση αποδεικνύεται καθοριστική.
Το Κογκρέσο που αγνοείται
Η επιστολή έχει και μια βαθύτερη θεσμική σημασία. Αφορά τη διάκριση των εξουσιών. Πρώτον, στάλθηκε βάσει του νόμου για τις πολεμικές εξουσίες. Δεύτερον, ο νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο. Μάλιστα, το Κογκρέσο είχε ήδη ψηφίσει για τερματισμό των εχθροπραξιών. Επιπλέον, η απόφαση εκείνη ήταν κυρίως συμβολική. Ωστόσο, ο Τραμπ προχωρά παρά τη βούληση των νομοθετών. Γι’ αυτό το ζήτημα των ορίων της προεδρικής εξουσίας επανέρχεται.
Ο νέος στόχος στο βουνό
Η πιο ανησυχητική απειλή αφορά έναν νέο πυρηνικό στόχο. Ο Τραμπ τον κατονόμασε ανοιχτά. Πρώτον, μίλησε για την υπόγεια εγκατάσταση «Βουνό Αξίνα», κοντά στη Νατάνζ. Δεύτερον, την περιέγραψε ως «πιθανό στόχο για μια μεγάλη βολή». Μάλιστα, η εγκατάσταση βρίσκεται θαμμένη έως και εκατό μέτρα κάτω από γρανίτη. Επιπλέον, δεν είχε χτυπηθεί στα προηγούμενα πλήγματα. Ωστόσο, το Ιράν την παρουσιάζει ως εργοστάσιο φυγοκέντρων. Γι’ αυτό η δυτική πληροφόρηση υποψιάζεται κρυφό εμπλουτισμό.
Το παράδοξο του «τυφλού» χτυπήματος
Και εδώ αναδεικνύεται μια βαθιά αντίφαση. Συνδέεται άμεσα με προηγούμενη ανάλυσή μας. Πρώτον, ο Τραμπ παραδέχτηκε ότι «δεν βλέπει καμία δραστηριότητα» εκεί. Δεύτερον, ταυτόχρονα απειλεί να χτυπήσει την εγκατάσταση. Μάλιστα, μετά τα προηγούμενα πλήγματα, η ΔΟΑΕ έχασε την εικόνα του προγράμματος. Επιπλέον, κανείς δεν γνωρίζει πλέον τι συμβαίνει μέσα στο βουνό. Ωστόσο, ένα χτύπημα στα τυφλά ενέχει τεράστιο κίνδυνο. Γι’ αυτό η αβεβαιότητα κάνει την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη.
Μπορεί καν να χτυπηθεί;
Υπάρχει και ένα καθαρά στρατιωτικό ερώτημα. Αφορά την ίδια την εφικτότητα. Πρώτον, η εγκατάσταση είναι θαμμένη βαθύτερα από κάθε προηγούμενο στόχο. Δεύτερον, το Ιράν ενισχύει τις εισόδους της με μπετόν και βράχια. Μάλιστα, ειδικοί εκτιμούν ότι ίσως είναι απρόσβλητη από αέρος. Επιπλέον, θα απαιτούσε ειδικά διατρητικά όπλα ή επίγειες δυνάμεις. Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Γι’ αυτό η απειλή ίσως λειτουργεί και ως ψυχολογική πίεση.
Ο λογαριασμός για τη ναυτιλία
Πέρα από τα πλήγματα, το κόστος για το εμπόριο είναι τεράστιο. Ο συνδυασμός των μέτρων είναι ασφυκτικός. Πρώτον, ο αποκλεισμός περιορίζει τη διέλευση από τον Ορμούζ. Δεύτερον, το τέλος 20% της αξίας φορτίου εκτοξεύει το κόστος. Μάλιστα, προστίθεται στα ήδη υψηλά ασφάλιστρα πολέμου. Επιπλέον, τα νέα πλήγματα αυξάνουν τον κίνδυνο για κάθε πλοίο. Ωστόσο, ο ελληνόκτητος στόλος είναι από τους πιο εκτεθειμένους. Γι’ αυτό η ελληνική ναυτιλία μετρά ξανά τις μεγαλύτερες απώλειες.
Ο αστερίσκος της αβεβαιότητας
Δίκαιο είναι να κρατήσουμε και τις σωστές επιφυλάξεις. Πολλά παραμένουν ρευστά. Πρώτον, μέρος των εξαγγελιών ίσως λειτουργεί ως διαπραγματευτική πίεση. Δεύτερον, η ομιλία της Πέμπτης θα δείξει τις πραγματικές προθέσεις. Μάλιστα, η εφαρμογή των διοδίων παραμένει ασαφής. Επιπλέον, οι δύο πλευρές διατηρούν ακόμη ανοιχτούς διαύλους. Ωστόσο, η ρητορική ξεπερνά κατά πολύ τη διπλωματία. Γι’ αυτό η διάκριση απειλής και πολιτικής γίνεται δύσκολη.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η δική μας οπτική. Η κρίση αφορά άμεσα την Ελλάδα και την Ευρώπη. Πρώτον, ο Ορμούζ είναι ζωτικός για τον ελληνόκτητο στόλο. Δεύτερον, κάθε κλιμάκωση εκτοξεύει τις τιμές της ενέργειας. Μάλιστα, η Ευρώπη δεν συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων. Επιπλέον, το κόστος καταλήγει στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Ωστόσο, το διεθνές δίκαιο δοκιμάζεται σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή απουσία αποδεικνύεται ξανά ακριβή.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα έντονης κλιμάκωσης. Ο Τραμπ ανοίγει τρία μέτωπα την ίδια στιγμή. Πρώτον, χτυπά στρατιωτικά, οικονομικά και επικοινωνιακά. Ωστόσο, το πυρηνικό ζήτημα παραμένει τυλιγμένο στην αβεβαιότητα. Μάλιστα, το εμπόριο και η ναυτιλία πληρώνουν τον λογαριασμό. Γι’ αυτό η ομιλία της Πέμπτης αναμένεται με κομμένη την ανάσα. Τελικά, ο πόλεμος που είχε «τελειώσει» επιστρέφει πιο επικίνδυνος από πριν.
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
