Η μία φράση που ξανάνοιξε τον πόλεμο: πώς έξι λέξεις στο Μνημόνιο έφεραν 200 πλήγματα

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε νέο γύρο συνομιλιών με το Ιράν. Ταυτόχρονα, όμως, κήρυξε την εκεχειρία επίσημα νεκρή. Η εβδομάδα έφερε εκατοντάδες αμερικανικά πλήγματα και ιρανικά αντίποινα. Στο επίκεντρο βρίσκεται ξανά το Στενό του Ορμούζ. Αφορμή, μια ασαφής φράση του Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ.

σχετικά άρθρα

Ο ηγέτης που δεν έχει δει κανείς: πώς οι Φρουροί πήραν σιωπηλά το Ιράν

Η κρίση βαθαίνει – Οι ΗΠΑ εξετάζουν βαθύτερα πλήγματα, το Ιράν καταγγέλλει παραβίαση του μνημονίου

«Απαντάμε με πράξεις» – Το Ιράν σηκώνει το γάντι μετά την απειλή Τραμπ για νέα πλήγματα

Τι δήλωσε ο Τραμπ

Η ανακοίνωση ήρθε μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Συγκεκριμένα, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε ότι η Τεχεράνη ζήτησε συνέχιση των συνομιλιών. Η Ουάσιγκτον, όπως είπε, συμφώνησε. Ωστόσο, πρόσθεσε με κεφαλαία ότι η εκεχειρία τελείωσε. Παράλληλα, Αμερικανός αξιωματούχος μίλησε για «τεχνικές συνομιλίες» που συνεχίζονται. Επομένως, οι δύο πλευρές πολεμούν και διαπραγματεύονται μαζί.

Πώς ξανάρχισαν τα πυρά

Η αλυσίδα των γεγονότων είναι σαφής. Αρχικά, ιρανικές δυνάμεις χτύπησαν εμπορικά πλοία στον Ορμούζ. Ανάμεσά τους ένα σαουδαραβικό σκάφος και ένα καταριανό πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου αερίου. Ακολούθως, οι ΗΠΑ έπληξαν περίπου ενενήντα στόχους μέσα σε μία ημέρα. Στη συνέχεια, η Τεχεράνη εκτόξευσε πυραύλους προς βάσεις και συμμάχους των ΗΠΑ. Έτσι, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ιορδανία βρέθηκαν υπό συναγερμό.

Η μία φράση

Και εδώ βρίσκεται η καρδιά της κρίσης. Το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ, που καλύψαμε αναλυτικά τον Ιούνιο, περιέχει μια κρίσιμη διατύπωση. Ορίζει ότι το Ιράν «κάνει διευθετήσεις με τις βέλτιστες προσπάθειές του» για την ασφαλή διέλευση των πλοίων. Ωστόσο, η φράση αυτή δεν λέει ποιος ελέγχει το στενό. Ακριβώς εκεί ξεκίνησε η διαφωνία. Κατά συνέπεια, κάθε πλευρά τη διάβασε όπως τη συνέφερε.

Οι δύο αναγνώσεις

Η ερμηνεία της Τεχεράνης είναι ξεκάθαρη. Θεωρεί ότι το κείμενο αναγνωρίζει τη δική της αρχή πάνω στο στενό. Άρα, το Ιράν ρυθμίζει τη διέλευση και εισπράττει τέλη. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον διαβάζει την ίδια φράση ως απλή υποχρέωση. Δηλαδή, ως δέσμευση του Ιράν να ανοίξει τη δίοδο. Με άλλα λόγια, οι δύο πλευρές υπέγραψαν διαφορετικά κείμενα.

Το κρυφό δρομολόγιο

Στην πράξη, η αντίφαση οδήγησε γρήγορα σε τριβή. Σύμφωνα με αμερικανικό δημοσίευμα, το Ναυτικό των ΗΠΑ καθοδηγούσε διακριτικά πλοία. Τα οδηγούσε σε πορεία μακρύτερα από τις ιρανικές ακτές. Η Τεχεράνη το εξέλαβε ως ευθεία παραβίαση της συμφωνίας. Επιπλέον, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για επαναφορά κυρώσεων στο πετρέλαιο. Γι’ αυτό απάντησε χτυπώντας εμπορικά σκάφη.

Το μεγαλύτερο κέρδος της Τεχεράνης

Το στενό αποτελεί για το Ιράν το κορυφαίο πολεμικό του κέρδος. Πριν τον πόλεμο, από εκεί περνούσε περίπου το είκοσι τοις εκατό του παγκόσμιου πετρελαίου. Τώρα η Τεχεράνη διεκδικεί δικαίωμα να χρεώνει τη διέλευση. Μάλιστα, δημοσιεύματα κάνουν λόγο για τέλη άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων ανά πλοίο. Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής το διατύπωσε ωμά. Δήλωσε ότι το στενό ανοίγει με ιρανικές διευθετήσεις, όχι με αμερικανικές απειλές.

Πόλεμος και συνομιλίες μαζί

Η κατάσταση παίρνει πλέον έναν παράδοξο χαρακτήρα. Τα πλήγματα συνεχίζονται και τα κανάλια επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτά. Ένας έμπειρος αναλυτής της περιοχής το περιέγραψε εύστοχα. Μίλησε για κατάσταση χωρίς πόλεμο, χωρίς συμφωνία και χωρίς ειρήνη. Ωστόσο, τόνισε ότι αυτό δεν αντέχει μακροπρόθεσμα. Άλλωστε, κάθε νέο επεισόδιο μειώνει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στις πλευρές.

Οι εκατέρωθεν κατηγορίες

Δίκαιο είναι να ακούσουμε και τις δύο εκδοχές. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τα αμερικανικά πλήγματα βαρύ έγκλημα πολέμου. Ισχυρίστηκε ότι έπληξαν πολιτικές υποδομές, ανάμεσά τους δύο σιδηροδρομικές γέφυρες. Αμερικανικό δίκτυο εντόπισε πράγματι κατεστραμμένη γέφυρα σε βόρεια επαρχία. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον διέψευσε ότι στόχευσε πυρηνική εγκατάσταση. Παράλληλα, το Συμβούλιο του Κόλπου καταδίκασε τις ιρανικές επιθέσεις στα εμπορικά πλοία.

Δέκα εκατομμύρια το ταξίδι

Το κόστος της κρίσης εμφανίζεται τώρα στα ασφαλιστήρια. Πριν τον πόλεμο, τα ασφάλιστρα πολέμου κυμαίνονταν κάτω από το μισό τοις εκατό της αξίας ενός πλοίου. Σήμερα, κατά στελέχη της αγοράς, αγγίζουν το δέκα τοις εκατό. Πρακτικά, ένα δεξαμενόπλοιο αξίας εκατό εκατομμυρίων δολαρίων πληρώνει δέκα εκατομμύρια ανά ταξίδι. Ταυτόχρονα, η κίνηση στο στενό μειώθηκε δραματικά ξανά. Επομένως, το εμπόριο πληρώνει τον λογαριασμό της διπλωματίας.

Το ελληνικό διακύβευμα

Η εξέλιξη αγγίζει την Ελλάδα περισσότερο από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Ο ελληνόκτητος στόλος είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο. Επιπλέον, κυριαρχεί ακριβώς στη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου αερίου. Κατά συνέπεια, τα εκτοξευμένα ασφάλιστρα βαραίνουν δυσανάλογα τους Έλληνες πλοιοκτήτες. Παράλληλα, η Ελλάδα ηγείται ήδη ευρωπαϊκής ναυτικής αποστολής στην περιοχή. Άλλωστε, η ασφάλεια των θαλάσσιων δρόμων αποτελεί εθνικό συμφέρον.

Το ευρωπαϊκό διακύβευμα

Η Ευρώπη παρακολουθεί με αμηχανία μια κρίση που την πλήττει. Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές και ευάλωτες σε κάθε είδηση. Ταυτόχρονα, η ήπειρος δεν συμμετέχει ουσιαστικά στη διαπραγμάτευση. Οι ΗΠΑ και το Ιράν αποφασίζουν, οι ευρωπαϊκές οικονομίες πληρώνουν. Ωστόσο, το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό και επικίνδυνο. Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή απουσία κοστίζει διπλά.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα που διδάσκει. Μια ασαφής φράση σε ένα κείμενο γέννησε εκατοντάδες πλήγματα. Το Ιράν κρατά το στενό ως το τελευταίο του χαρτί. Οι ΗΠΑ αρνούνται να αναγνωρίσουν αυτή την αρχή. Γι’ αυτό η διαπραγμάτευση συνεχίζεται μέσα στα πυρά. Τελικά, στη διπλωματία, οι λέξεις που μένουν ασαφείς κοστίζουν πάντα ακριβά.