Τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια και η παγίδα της εμπιστοσύνης: γιατί κόλλησε η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Θυμηθείτε τι γράψαμε πριν λίγες μέρες. Η συμφωνία των 14 σημείων δεν έλυσε την κρίση. Δηλαδή, απλώς την ανέβαλε. Μάλιστα, τώρα έρχεται η πρώτη δοκιμασία στην πράξη. Όμως το μνημόνιο κολλάει ακριβώς στα σημεία που δείχναμε ως εύθραυστα. Έτσι, η εφαρμογή αποδεικνύεται πιο δύσκολη από την υπογραφή.

σχετικά άρθρα

«1.200 πτήσεις: πώς η Αμερική “εξαφανίζεται” από τη Νότια Σινική Θάλασσα ενώ δυναμώνει»

Δεν είναι μόνο η Κούβα: η Ισπανία, ο Τραμπ και ένα ΝΑΤΟ σε δοκιμασία αντοχής

Το Ιράν δοκιμάζει τον έλεγχο του Ορμούζ – το περιστατικό με το πλοίο στέλνει μήνυμα στις ΗΠΑ και προειδοποίηση στην Ευρώπη

Πού βρισκόμαστε

Ας δούμε πρώτα τι ακριβώς συμβαίνει. Οι δύο πλευρές μιλούν ξανά, αλλά από απόσταση. Πρώτον, έγιναν έμμεσες συνομιλίες στη Ντόχα στα τέλη Ιουνίου. Δηλαδή, μέσω Καταριανών και Πακιστανών μεσολαβητών. Μάλιστα, οι απεσταλμένοι του Τραμπ δεν συνάντησαν απευθείας τους Ιρανούς. Επιπλέον, νέος γύρος προγραμματίζεται για την τρίτη εβδομάδα του Ιουλίου. Όμως πρώτα μεσολαβεί η κηδεία του Χαμενεΐ στις 7 Ιουλίου. Γι’ αυτό η διαδικασία προχωρά αργά και προσεκτικά.

Το πρώτο αγκάθι: ο Λίβανος

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Το πρώτο σημείο της συμφωνίας ήταν ήδη ύποπτο. Πρώτον, το είχαμε χαρακτηρίσει «ευχή, όχι εγγύηση». Δηλαδή, μια ρήτρα που παραβιαζόταν την ώρα της υπογραφής. Μάλιστα, τώρα το Ιράν τη βάζει «κόκκινη γραμμή». Επιπλέον, κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της. Όμως το Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο. Γι’ αυτό το πρώτο σημείο έγινε το πρώτο εμπόδιο.

Το δεύτερο αγκάθι: ο Ορμούζ

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στη θάλασσα. Το Ορμούζ ήταν η μεγάλη ιρανική νίκη στα χαρτιά. Πρώτον, το Ιράν αρνείται να τον ανοίξει πλήρως. Δηλαδή, πριν λυθεί πρώτα το ζήτημα του Λιβάνου. Μάλιστα, διεκδικεί κυριαρχία στη διαχείρισή του μαζί με το Ομάν. Επιπλέον, παραπέμπει τη συζήτηση μακριά από την Ουάσιγκτον. Όμως από εκεί περνά πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Γι’ αυτό κάθε καθυστέρηση κρατά ψηλά την αγωνία.

Το τρίτο αγκάθι: τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια

Και φτάνουμε στην καρδιά της δυσπιστίας. Ένα φαινομενικά απλό ζήτημα έγινε ο μεγάλος σκόπελος. Πρώτον, το Ιράν ζητά άμεση αποδέσμευση 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Δηλαδή, παγωμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ. Μάλιστα, οι ΗΠΑ συμφωνούν κατ’ αρχήν, αλλά με όρους. Επιπλέον, επιμένουν σε αποδέσμευση με δόσεις και υπό προϋποθέσεις. Όμως το Ιράν θέλει τα λεφτά τώρα και όλα μαζί. Γι’ αυτό ακόμη και η επιστροφή χρημάτων γίνεται πεδίο μάχης.

Γιατί κολλάει ένα «απλό» ξεπάγωμα

Ας το εξηγήσουμε καθαρά, γιατί κρύβει το βαθύτερο νόημα. Η αποδέσμευση δεν είναι απλή υπόθεση. Πρώτον, οι δόσεις σημαίνουν μόχλευση για την Ουάσιγκτον. Δηλαδή, κρατά ένα χαρτί πίεσης για κάθε επόμενο βήμα. Μάλιστα, η άμεση αποδέσμευση σημαίνει εμπιστοσύνη που δεν υπάρχει. Επιπλέον, μια συμφωνία χτισμένη στη δυσπιστία φοβάται κάθε προκαταβολή. Όμως κανείς δεν θέλει να δώσει πρώτος. Γι’ αυτό τα 6 δισεκατομμύρια γίνονται καθρέφτης όλης της συμφωνίας.

Η μάχη για τη σειρά

Πίσω από όλα κρύβεται μία και μόνη διαφωνία. Το ζήτημα δεν είναι τι, αλλά με ποια σειρά. Πρώτον, το Ιράν λέει «πρώτα ο Λίβανος και τα λεφτά». Δηλαδή, και μόνο μετά συζήτηση για τα πυρηνικά. Μάλιστα, οι ΗΠΑ επιμένουν ότι όλα πρέπει να προχωρούν παράλληλα. Επιπλέον, ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν το είπε ωμά. Όμως δήλωσε ότι «οι διαπραγματεύσεις τελείωσαν». Γι’ αυτό η μάχη για τη σειρά κρύβει τη μάχη για την ουσία.

Ποιος κερδίζει χρόνο

Και εδώ αποκαλύπτεται η ιρανική στρατηγική. Ο χρόνος δουλεύει υπέρ της Τεχεράνης. Πρώτον, όσο τραβούν οι συζητήσεις, το πετρέλαιο ρέει ελεύθερα. Δηλαδή, το καθεστώς εξασφαλίζει την οικονομική του επιβίωση. Μάλιστα, αποφεύγει το πιο δύσκολο κομμάτι, τα πυρηνικά. Επιπλέον, χρησιμοποιεί την εφαρμογή ως μοχλό καθυστέρησης. Όμως αυτό ακριβώς είχαμε προβλέψει από την πρώτη στιγμή. Γι’ αυτό το Ιράν, χαμένο στο πεδίο, κερδίζει στο τραπέζι.

Προσοχή στις πηγές

Εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διευκρίνιση. Δεν είναι όλες οι αναγνώσεις ίδιες. Πρώτον, οι μεσολαβητές παρουσιάζουν «θετική πρόοδο». Δηλαδή, το Πακιστάν και το Κατάρ που διαμεσολαβούν. Μάλιστα, έχουν συμφέρον να δείξουν ότι πετυχαίνουν. Επιπλέον, οι δυτικές πηγές μιλούν πιο ψυχρά για αδιέξοδο. Όμως μόλις το προηγούμενο σαββατοκύριακο έγιναν αμοιβαία χτυπήματα. Γι’ αυτό η «πρόοδος» χρειάζεται πάντα διασταύρωση.

Ο ελληνικός λογαριασμός

Και τώρα το κομμάτι που μας αφορά άμεσα. Η υπόθεση αγγίζει την καρδιά της ελληνικής οικονομίας. Πρώτον, από τον Ορμούζ περνά τεράστιο μέρος του πετρελαίου. Δηλαδή, με εκατοντάδες πλοία ελληνικών συμφερόντων. Μάλιστα, ένα εύθραυστο άνοιγμα σημαίνει διαρκή αβεβαιότητα. Επιπλέον, ένα Ορμούζ με διόδια σημαίνει μόνιμα υψηλότερο κόστος. Όμως η ελληνική ναυτιλία σηκώνει πάντα αυτό το βάρος. Γι’ αυτό η Αθήνα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.

Η ουσία

Στο τέλος μένει το ίδιο, γνώριμο συμπέρασμα. Η συμφωνία δοκιμάζεται και τρίζει. Πρώτον, κολλάει ακριβώς εκεί που φαινόταν αδύναμη εξαρχής. Όμως το Ιράν κερδίζει χρόνο, πετρέλαιο και κεφάλαια. Μάλιστα, η Ευρώπη μένει ξανά στο περιθώριο, θεατής. Γι’ αυτό το μάθημα παραμένει ένα και σταθερό. Τελικά, η Ευρώπη πρέπει να μάθει να στηρίζεται στον εαυτό της.