Η Ευρώπη επιχειρεί να επιστρέψει στον Περσικό Κόλπο ως γεωπολιτικός παίκτης-Το Ορμούζ γίνεται το νέο πεδίο σύγκρουσης με το Ιράν

Το Στενό του Ορμούζ μετατρέπεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς γεωπολιτικής. Αυτή τη φορά όμως η σύγκρουση δεν αφορά μόνο το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη επιχειρεί να αποκτήσει ενεργό ρόλο στην ασφάλεια της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας οδού του κόσμου, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει κάθε μορφή ξένης εμπλοκής και δηλώνει ότι μόνο η ίδια διαθέτει την αρμοδιότητα να διαχειρίζεται την ασφάλεια του περάσματος. Πίσω από τις διπλωματικές ανακοινώσεις διαμορφώνεται μια νέα ισορροπία ισχύος που μπορεί να επηρεάσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.

σχετικά άρθρα

Η ώρα της αλήθειας: η ΕΕ βάζει προθεσμία στην Κίνα — μπορεί όμως να γίνει γεωοικονομική δύναμη;

Γαλλία: Καύσωνας-κόλαση! Νεκροτομεία γεμάτα, φρίκη στο Παρίσι

Η Ευρώπη καίγεται, η Κίνα πουλάει – Η νέα οικονομία της ζέστης αλλάζει τον οικονομικό χάρτη της Ευρώπης

Η Γαλλία επιχειρεί να επιστρέψει στον γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής

Η επίσκεψη του Σουλτάνου του Ομάν Χάιθαμ μπιν Ταρίκ στο Παρίσι δεν περιορίστηκε σε μια συμβολική διπλωματική συνάντηση. Η κοινή δήλωση των δύο χωρών ζήτησε το πλήρες άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και την «άνευ όρων» ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε πρόθεση συνεργασίας με το Ομάν και άλλους εταίρους για την αποναρκοθέτηση της περιοχής.

Η πρωτοβουλία αυτή ξεπερνά μια απλή προσπάθεια προστασίας της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Η Γαλλία επιχειρεί να αναδειχθεί σε ευρωπαϊκό πυλώνα ασφαλείας σε μια περιοχή από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η ασφάλεια του Ορμούζ δεν αποτελεί μόνο περιφερειακό ζήτημα. Αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα των διεθνών αγορών ενέργειας και της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Οι ΗΠΑ αλλάζουν στρατηγική και μεταφέρουν μεγαλύτερο βάρος στην Ευρώπη

Την ίδια στιγμή, η συνάντηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με τον Γερμανό ομόλογό του Γιόχαν Βάντεφουλ αποκάλυψε μια ακόμη σημαντική εξέλιξη. Οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν την κοινή τους θέση υπέρ της ασφαλούς διέλευσης από το Ορμούζ, αλλά έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση και στη «μετατόπιση του βάρους» στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.

Η συγκεκριμένη διατύπωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ουάσινγκτον συνεχίζει να διατηρεί καθοριστικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, όμως ταυτόχρονα ζητά από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την περιφερειακή ασφάλεια. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το ΝΑΤΟ. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τον ρόλο της στις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς που τροφοδοτούν την οικονομία της.

Το Ιράν απαντά ότι η κυριαρχία του δεν διαπραγματεύεται

Η απάντηση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα αυστηρή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι απέρριψε δημόσια κάθε σχέδιο ξένης συμμετοχής στις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης και υποστήριξε ότι, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο συνεργασίας, μόνο το Ιράν διαθέτει την αρμοδιότητα να οργανώνει τέτοιες επιχειρήσεις ως παράκτιο κράτος.

Η ουσία της ιρανικής θέσης ξεπερνά το τεχνικό ζήτημα της αποναρκοθέτησης. Η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο ενός στρατηγικού περάσματος που αποτελεί βασικό εργαλείο αποτροπής αλλά και σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στη Δύση. Για το Ιράν, οποιαδήποτε μόνιμη ευρωπαϊκή ή διεθνής παρουσία στο Ορμούζ μπορεί να περιορίσει αυτή τη στρατηγική επιρροή.

Το Ορμούζ εξελίσσεται σε νέο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού

Οι τρεις εξελίξεις δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα. Συνθέτουν μια ευρύτερη εικόνα.

Η Ευρώπη επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη γεωπολιτική παρουσία σε μια περιοχή που επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή της ασφάλεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθαρρύνουν τους Ευρωπαίους να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες, ενώ το Ιράν προσπαθεί να αποτρέψει οποιαδήποτε αλλαγή στις ισορροπίες που θα μπορούσε να περιορίσει τον ρόλο του στον Περσικό Κόλπο.

Παράλληλα, οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για τη διατήρηση της εκεχειρίας και της ασφαλούς ναυσιπλοΐας συνεχίζονται. Ωστόσο, η ένταση των δηλώσεων δείχνει ότι καμία πλευρά δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τις στρατηγικές της επιδιώξεις.

Η επόμενη σύγκρουση αφορά την επιρροή και όχι μόνο τη ναυσιπλοΐα

Το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν αφορά την αποναρκοθέτηση ούτε τις τεχνικές ρυθμίσεις της ναυσιπλοΐας. Αφορά τον έλεγχο της επιρροής σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.

Η Ευρώπη επιδιώκει να αποκτήσει ενεργότερο ρόλο στην ασφάλεια της Μέσης Ανατολής, καθώς αντιλαμβάνεται ότι η ενεργειακή της σταθερότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ομαλή λειτουργία του Ορμούζ. Το Ιράν, αντίθετα, αντιμετωπίζει κάθε ξένη πρωτοβουλία ως πιθανή αμφισβήτηση της κυριαρχίας και της στρατηγικής του θέσης στον Περσικό Κόλπο.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει, επομένως, κάτι πολύ περισσότερο από μια θαλάσσια οδό. Αποτελεί σημείο όπου συναντώνται η ενέργεια, η γεωπολιτική και οι παγκόσμιες ισορροπίες ισχύος. Και όσο περισσότερες δυνάμεις διεκδικούν ρόλο στην περιοχή, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα το επόμενο επεισόδιο να αφορά όχι μόνο την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αλλά τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μέσης Ανατολής.