Ο Τραμπ στο ψηφοδέλτιο της Βραζιλίας: οι δασμοί-μπούμερανγκ, ο γιος του φυλακισμένου και η σκιά της Κίνας

Η Βραζιλία οδεύει προς τις πιο φορτισμένες εκλογές της γενιάς της. Ο πρώτος γύρος διεξάγεται στις 4 Οκτωβρίου. Δηλαδή, σε λιγότερο από τρεις μήνες. Μάλιστα, ο 80χρονος Λούλα ντα Σίλβα διεκδικεί μια πρωτοφανή τέταρτη θητεία. Ωστόσο, απέναντί του στέκεται ο Φλάβιο Μπολσονάρου, γιος του φυλακισμένου πρώην προέδρου. Έτσι, η κάλπη της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής γίνεται πεδίο αναμέτρησης Ουάσιγκτον και Πεκίνου.

σχετικά άρθρα

Λιγότερες θέσεις, ακριβότερες τιμές, παράνομοι δασμοί: ο απολογισμός της «Απελευθέρωσης» του Τραμπ

Το «δώρο» των 300 δισεκατομμυρίων: γιατί η κινεζική πρόταση για το εμπόριο κρύβει θέση ισχύος

Η αυλή που έγινε δοκιμασία: πώς η Κίνα προκαλεί την Αμερική στην ίδια της τη γειτονιά

Η αναμέτρηση

Ας δούμε πρώτα το πολιτικό σκηνικό. Η μονομαχία έχει βαρύ φορτίο. Πρώτον, ο Λούλα επιδιώκει τέταρτη, μη συνεχόμενη θητεία με το Εργατικό Κόμμα. Δεύτερον, το Φιλελεύθερο Κόμμα επιβεβαίωσε το Σάββατο τον γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου ως υποψήφιό του. Μάλιστα, ο πατέρας του, ο Ζαΐρ Μπολσονάρου, εκτίει ποινή 27 ετών για απόπειρα πραξικοπήματος. Επιπλέον, παραμένει αποκλεισμένος από κάθε αξίωμα έως το 2060. Ωστόσο, το όνομα της οικογένειας μπαίνει ξανά στο ψηφοδέλτιο μέσω του γιου. Γι’ αυτό η κάλπη μοιάζει με ρεβάνς του 2022 με άλλα πρόσωπα.

Οι δασμοί που άλλαξαν το παιχνίδι

Και εδώ μπαίνει στην εξίσωση ο Ντόναλντ Τραμπ. Με τον πιο απρόσμενο τρόπο. Καταρχάς, ο Αμερικανός πρόεδρος επέβαλε πέρυσι δασμούς 50% στα βραζιλιάνικα προϊόντα. Έπειτα, τους συνέδεσε ρητά με τη δίωξη του Μπολσονάρου, την οποία ονόμασε «κυνήγι μαγισσών». Μάλιστα, νέες απειλές δασμών ακολούθησαν μετά τη συνάντηση Τραμπ-Φλάβιο στον Λευκό Οίκο. Επιπλέον, η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε βραζιλιάνικες συμμορίες τρομοκρατικές οργανώσεις. Ωστόσο, ο Λούλα χρεώνει όλα αυτά στην οικογένεια Μπολσονάρου. Γι’ αυτό οι δασμοί έγιναν το κεντρικό προεκλογικό όπλο — αλλά όχι όπως σχεδιάστηκε.

Το μπούμερανγκ

Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι εκκωφαντική. Το όπλο γύρισε ανάποδα. Πρώτον, οι δασμοί πλήττουν τον καφέ, το βοδινό και τη βιομηχανία της Βραζιλίας. Δεύτερον, οι Βραζιλιάνοι στρέφονται με αγανάκτηση κατά της αμερικανικής πίεσης. Μάλιστα, ο Λούλα απορρίπτει δημόσια τον «αυτοκράτορα» Τραμπ και υπόσχεται αντίποινα. Επιπλέον, το ράλι εθνικής υπερηφάνειας ανεβάζει τα ποσοστά του. Ωστόσο, πρόσφατη δημοσκόπηση τον δείχνει μπροστά με 45% έναντι 37% στον δεύτερο γύρο. Γι’ αυτό ακόμη και σύμμαχοι του Μπολσονάρου παραδέχονται ότι οι δασμοί τους πληγώνουν.

Η ομολογία του Φλάβιο

Η πιο αποκαλυπτική λεπτομέρεια ήρθε από τον ίδιο τον υποψήφιο. Και μιλά από μόνη της. Καταρχήν, ο Φλάβιο ζήτησε επίσημα από την Ουάσιγκτον αναβολή των νέων δασμών. Ακολούθως, πρότεινε καθυστέρηση 180 ημερών — δηλαδή μέχρι μετά τις εκλογές. Μάλιστα, έγραψε ότι οι δασμοί «χαρίζουν στην κυβέρνηση ακριβώς την πολιτική νίκη που μηχανεύεται». Επιπλέον, απορρίπτει την κατηγορία ότι η οικογένειά του τους προκάλεσε. Ωστόσο, το ίδιο το αίτημα αναγνωρίζει το πρόβλημα: η αμερικανική «βοήθεια» κοστίζει ψήφους. Γι’ αυτό ο υποψήφιος της Ουάσιγκτον παρακαλεί την Ουάσιγκτον να κάνει… ησυχία.

Ένα διεθνές μοτίβο

Το φαινόμενο δεν είναι βραζιλιάνικη πρωτοτυπία. Το έχουμε ξαναδεί. Πρώτον, στον Καναδά και την Αυστραλία, το αντι-Τραμπ κύμα εξέλεξε κεντροαριστερές κυβερνήσεις. Δεύτερον, σύμμαχοι του Τραμπ δυσκολεύτηκαν σε Ρουμανία και Ουγγαρία. Μάλιστα, η εξωτερική πίεση συσπειρώνει συχνά τους ψηφοφόρους γύρω από τη σημαία. Επιπλέον, ο εναγκαλισμός με έναν ξένο πρόεδρο διχάζει τα εθνικιστικά ακροατήρια. Ωστόσο, ο ίδιος κανόνας δουλεύει τώρα και στη Βραζιλία. Γι’ αυτό ο Τραμπ αποδεικνύεται ο ακούσιος σύμμαχος των αντιπάλων του.

Δυναστεία από τη φυλακή

Πίσω από τον υποψήφιο στέκεται όμως ο πατέρας. Και κυβερνά από το κελί. Πρώτον, ο Ζαΐρ Μπολσονάρου καθοδηγεί την καμπάνια παρά τη φυλάκισή του. Δεύτερον, όρισε ο ίδιος τον γιο του ως σημαιοφόρο του κινήματός του. Μάλιστα, ο Φλάβιο δέχτηκε πλήγμα τον Ιούνιο από διαρροή ηχητικών. Επιπλέον, σε αυτά φέρεται να ζητά 12 εκατομμύρια δολάρια από τραπεζίτη κατηγορούμενο για απάτη, για ταινία προς τιμήν του πατέρα του. Ωστόσο, η οικογένεια απορρίπτει κάθε κατηγορία και μιλά για διώξεις. Γι’ αυτό η κάλπη κρίνει και το μέλλον μιας ολόκληρης δυναστείας.

Τα αγκάθια του Λούλα

Δίκαιο είναι να αποδοθεί και η άλλη όψη. Ο πρόεδρος δεν είναι αήττητος. Καταρχάς, η αποδοκιμασία του έφτασε το 52%, ξεπερνώντας την αποδοχή για πρώτη φορά. Έπειτα, η ηλικία των 80 ετών εγείρει ερωτήματα για τη συνέχεια. Μάλιστα, τα δημοσιονομικά ελλείμματα διογκώνονται και οι μεταρρυθμίσεις λιμνάζουν. Επιπλέον, οι δημοσκοπήσεις έδειχναν την άνοιξη ισοπαλία ή και προβάδισμα Φλάβιο. Ωστόσο, η κούρσα παραμένει ρευστή και αμφίρροπη μέχρι τέλους. Γι’ αυτό κανείς δεν προεξοφλεί το αποτέλεσμα του Οκτωβρίου.

Το τρόπαιο των 200 εκατομμυρίων

Πάνω από την κάλπη πλανάται ο μεγάλος ανταγωνισμός. ΗΠΑ και Κίνα διεκδικούν τη Βραζιλία. Πρώτον, το Πεκίνο αποτελεί εδώ και χρόνια τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας. Δεύτερον, ο Λούλα απάντησε στους δασμούς με το δόγμα «θα πουλήσω αλλού» — και το βοδινό πήγε ήδη στην Κίνα. Μάλιστα, η Βραζιλία συνιδρύει τους BRICS και καλλιεργεί την πολυπολικότητα. Επιπλέον, το υπέδαφός της κρύβει λίθιο, σπάνιες γαίες και νιόβιο — θησαυρό που διεκδικούν και οι δύο υπερδυνάμεις. Ωστόσο, ο Μπολσονάρου υπόσχεται αναχαίτιση της κινεζικής επιρροής. Γι’ αυτό το Πεκίνο παρακολουθεί την κάλπη με κομμένη την ανάσα.

Το ευρωπαϊκό διακύβευμα

Και τώρα η οπτική που αφορά εμάς. Η Ευρώπη δεν είναι θεατής. Πρώτον, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur βρίσκεται στη φάση της επικύρωσης. Δεύτερον, η Βραζιλία αποτελεί τον πυλώνα αυτής της τεράστιας αγοράς. Μάλιστα, μια φιλοπροστατευτική στροφή στη Μπραζίλια περιπλέκει τα ευρωπαϊκά σχέδια. Επιπλέον, το μάθημα των δασμών-μπούμερανγκ διαβάζεται και στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, η ΕΕ προσφέρει στη Βραζιλία ακριβώς αυτό που λείπει: εταίρο χωρίς εκβιασμούς. Γι’ αυτο η ευρωπαϊκή καρτα κερδίζει αξία όσο οι δύο γίγαντες συγκρούονται.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα με παγκόσμια απήχηση. Μια κάλπη, τρεις πρωταγωνιστές, δύο υπερδυνάμεις. Πρώτον, ο Τραμπ μπήκε στο βραζιλιάνικο ψηφοδέλτιο χωρίς να είναι υποψήφιος. Ωστόσο, οι δασμοί του ενισχύουν τον άνθρωπο που ήθελε να αποδυναμώσει. Μάλιστα, ο φυλακισμένος πατέρας και ο υποψήφιος γιος κρατούν ζωντανό το δικό τους κίνημα. Γι’ αυτο ο Οκτώβριος κρίνει πολύ περισσότερα από μια προεδρία. Τελικά, στη Βραζιλία του 2026, η εξωτερική πίεση αποδεικνύεται ο πιο απρόβλεπτος ψηφοφόρος.