Η αυλή που έγινε δοκιμασία: πώς η Κίνα προκαλεί την Αμερική στην ίδια της τη γειτονιά
Στα 250 χρόνια των ΗΠΑ, το δυτικό ημισφαίριο γίνεται το τεστ της ισχύος τους. Κι όμως, όσο ο Τραμπ σφίγγει τη μέγγενη στη Λατινική Αμερική, ίσως χαρίζει στο Πεκίνο αυτό που θέλει πιο πολύ.
Το λιμάνι Τσανκάι στο Περού, χρηματοδοτημένο από κινεζικά συμφέροντα· σύμβολο της κινεζικής διείσδυσης στη Λατινική Αμερική.
Η Αμερική κλείνει 250 χρόνια και κοιτά τη γειτονιά της. Δηλαδή, τη Λατινική Αμερική, την ιστορική της «αυλή». Μάλιστα, εκεί βρίσκει πλέον την Κίνα εγκατεστημένη. Όμως η απάντηση του Τραμπ κρύβει μια παγίδα. Έτσι, το ημισφαίριο γίνεται το μεγάλο τεστ της αμερικανικής ισχύος.
σχετικά άρθρα
Το νούμερο που τα λέει όλα
Ας ξεκινήσουμε από ένα στοιχείο-σοκ. Δείχνει πόσο άλλαξε η ισορροπία. Πρώτον, η Κίνα είναι πλέον ο πρώτος εμπορικός εταίρος. Δηλαδή, για τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής. Μάλιστα, εξαιρώντας τη Βόρεια Αμερική. Επιπλέον, χρηματοδότησε λιμάνια, δρόμους και ενεργειακά έργα. Όμως όλα αυτά έγιναν σχεδόν αθόρυβα. Γι’ αυτό οι αναλυτές λένε ότι το Πεκίνο «έσκισε» το παλιό δόγμα.
Το Δόγμα Μονρόε επιστρέφει
Η Ουάσιγκτον αντέδρασε με ιστορικές αναφορές. Ξαναζωντάνεψε ένα δόγμα δύο αιώνων. Πρώτον, ο Τραμπ διακήρυξε το δικό του «δόγμα». Δηλαδή, μια νέα εκδοχή του Δόγματος Μονρόε του 1823. Μάλιστα, το παλιό απέκλειε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις από την περιοχή. Επιπλέον, το νέο στοχεύει ευθέως στην Κίνα. Όμως το μήνυμα παραμένει το ίδιο. Γι’ αυτό η Ουάσιγκτον μιλά ξανά για «δική της» αυλή.
Τα όπλα της πίεσης
Και η πίεση αυτή δεν έμεινε στα λόγια. Πήρε πολλές και σκληρές μορφές. Πρώτον, ο Τραμπ επέβαλε δασμούς 50% στη Βραζιλία. Δηλαδή, ως πίεση για μια εσωτερική δικαστική υπόθεση. Μάλιστα, έστειλε στρατό και συνέλαβε τον ηγέτη της Βενεζουέλας. Επιπλέον, πίεσε να φύγει κινεζική εταιρεία από το κανάλι του Παναμά. Όμως στόχευσε και τις σπάνιες γαίες της περιοχής. Γι’ αυτό μιλάμε για μια πολυμέτωπη επίθεση επιρροής.
Η μεγάλη ειρωνεία
Εδώ όμως κρύβεται το πιο ενδιαφέρον σημείο. Η στρατηγική ίσως γυρίσει μπούμερανγκ. Πρώτον, για την Κίνα η Λατινική Αμερική είναι δευτερεύουσα. Δηλαδή, πολύ λιγότερο σημαντική από την Ασία. Μάλιστα, οι επαφές του Σι με την περιοχή είναι ελάχιστες. Επιπλέον, η πραγματική του προτεραιότητα βρίσκεται στον Ειρηνικό. Όμως όσο η Αμερική ρίχνει δυνάμεις στην αυλή της, αποσπάται από την Ασία. Γι’ αυτό το Πεκίνο ίσως κερδίζει εκεί που χάνει εδώ.
Μια Πύρρειος νίκη;
Ας το εξηγήσουμε καθαρά, γιατί μετρά. Η «νίκη» στη γειτονιά έχει κρυφό κόστος. Πρώτον, η Κίνα θέλει την Αμερική απασχολημένη μακριά από την Ασία. Δηλαδή, μακριά από την Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα. Μάλιστα, κάθε αμερικανική ενέργεια στη Λατινική Αμερική βοηθά σε αυτό. Επιπλέον, το κόστος πέφτει στις μικρές χώρες της περιοχής. Όμως η αστάθεια που γεννιέται δεν συμφέρει κανέναν. Γι’ αυτό η βραχυπρόθεσμη νίκη ίσως αποδειχθεί ακριβή.
Όταν η πίεση σπρώχνει αλλού
Υπάρχει και μια δεύτερη, αντίστροφη συνέπεια. Η πίεση συχνά φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα. Πρώτον, η Βραζιλία αντέδρασε με στροφή στους BRICS. Δηλαδή, ενίσχυσε τις σχέσεις της με τον παγκόσμιο Νότο. Μάλιστα, η Κολομβία μπήκε στην κινεζική «Ζώνη και Δρόμο». Επιπλέον, το έκανε παρά τις αμερικανικές πιέσεις. Όμως έτσι η μέγγενη σπρώχνει κράτη προς το Πεκίνο. Γι’ αυτό η στρατηγική της πίεσης έχει σαφή όρια.
Η κινεζική ανάγνωση
Δίκαιο είναι να δούμε και τη σκοπιά του Πεκίνου. Η Κίνα παρουσιάζει τον εαυτό της ως θύμα. Πρώτον, κατηγορεί την Ουάσιγκτον για «υποβάθμιση της κυριαρχίας». Δηλαδή, ότι μετατρέπει την κυριαρχία των κρατών σε υπό όρους. Μάλιστα, μιλά για επιστροφή στη λογική των σφαιρών επιρροής. Επιπλέον, λέει «όχι πια Αμερική για τους Αμερικανούς, αλλά για τις ΗΠΑ». Όμως και η ίδια η Κίνα επιδιώκει τη δική της επιρροή. Γι’ αυτό η κριτική της κρύβει και συμφέρον.
Ο ελληνικός καθρέφτης
Και τώρα σκεφτείτε το από ελληνική σκοπιά. Η υπόθεση αγγίζει βαθιά και τα δικά μας. Πρώτον, όταν οι μεγάλοι διεκδικούν «αυλές», κινδυνεύουν οι μικροί. Δηλαδή, νομιμοποιείται κάθε δύναμη να ελέγχει τη γειτονιά της. Μάλιστα, το ίδιο επιχείρημα ακούγεται και στη δική μας περιοχή. Επιπλέον, το κινεζικό λιμάνι Τσανκάι θυμίζει έντονα τον Πειραιά. Όμως το δίλημμα «διάλεξε πλευρά» παγιδεύει κάθε μεσαίο κράτος. Γι’ αυτό η ιστορία της Λατινικής Αμερικής μας αφορά άμεσα.
Η ουσία
Στο τέλος μένει μια καθαρή εικόνα. Η Αμερική δοκιμάζει τη δύναμή της στην ίδια της την αυλή. Πρώτον, σφίγγει τη μέγγενη με δασμούς, στρατό και κυρώσεις. Όμως ίσως χαρίζει στην Κίνα χρόνο στο μέτωπο που μετρά. Μάλιστα, η πίεση σπρώχνει κάποιους ακόμη πιο κοντά στο Πεκίνο. Γι’ αυτό η μάχη για το ημισφαίριο κρύβει διπλό ρίσκο. Τελικά, η ισχύς δοκιμάζεται πρώτα εκεί που θεωρείται δεδομένη.
