Το ριψοκίνδυνο σχέδιο διάσωσης της αμερικανικής αγοράς ομολόγων και τα stablecoins
Καθώς το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ πλησιάζει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, το αμερικανικό υπουργείο οικονομικών αναζητά απεγνωσμένα νέους αγοραστές, ποντάροντας στην αγορά των κρυπτονομισμάτων εν μέσω έντονων γεωπολιτικών πιέσεων.
Η αμερικανική αγορά ομολόγων βρίσκεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή, με τα σημάδια μιας ευρύτερης παγκόσμιας απώλειας εμπιστοσύνης στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία να γίνονται όλο και πιο ορατά. Το εθνικό χρέος των ΗΠΑ πλησιάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα το ασύλληπτο όριο των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αυξανόμενο με ρυθμό που ξεπερνά τα 90.000 δολάρια ανά δευτερόλεπτο τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Για τους επενδυτές, η μαθηματική αυτή πραγματικότητα μεταφράζεται σε αυξανόμενη αβεβαιότητα. Όσο το χρέος διογκώνεται, τόσο αποσταθεροποιείται η αμερικανική οικονομία, φέρνοντας στο προσκήνιο το δίλημμα της αθέτησης πληρωμών ή, το πιθανότερο, της μαζικής εκτύπωσης χρήματος με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αξία του νομίσματος.
σχετικά άρθρα
Η ιαπωνική παρέμβαση και ο κίνδυνος ενός παγκόσμιου ντόμινο
Πρόσφατα, ο Αμερικανός υπουργός οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, αποκάλυψε έμμεσα τις πραγματικές ανησυχίες της Ουάσιγκτον όταν χρειάστηκε να παρέμβει για την υπεράσπιση του ιαπωνικού γιεν. Η Ιαπωνία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πιστωτές των ΗΠΑ, κατέχοντας πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε αμερικανικό χρέος. Εάν το Τόκιο αναγκαζόταν να προβεί σε μαζικές ρευστοποιήσεις αμερικανικών ομολόγων για να στηρίξει το εθνικό του νόμισμα, οι συνέπειες για την αμερικανική αγορά κρατικού χρέους θα ήταν καταστροφικές.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα ντόμινο επιθετικών πωλήσεων από άλλες χώρες και θεσμικούς επενδυτές. Η Ουάσιγκτον γνωρίζει πως είναι απολύτως αναγκαίο να καθησυχάσει την αγορά ομολόγων. Η άνοδος των αποδόσεων μαρτυρά την απροθυμία των παραδοσιακών αγοραστών, όπως είναι οι ξένες κεντρικές τράπεζες, να συνεχίσουν να απορροφούν το αμερικανικό χρέος με τους ίδιους ρυθμούς.
Η έκδοση εντόκων γραμματίων ως εργαλείο αναχρηματοδότησης
Στην προσπάθειά του να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποφυγή μιας οικονομικής κατάρρευσης και την ικανοποίηση των κατόχων ομολόγων, το αμερικανικό υπουργείο οικονομικών ακολουθεί μια εξαιρετικά επιθετική βραχυπρόθεσμη στρατηγική. Αντί να εκδώσει μακροπρόθεσμα ομόλογα δεκαετούς διάρκειας, γεγονός που θα εκτόξευε το κόστος δανεισμού για την πραγματική οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, ο Μπέσεντ επιλέγει την έκδοση βραχυπρόθεσμων εντόκων γραμματίων (T-bills).
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, το αμερικανικό κράτος διέθεσε έντοκα γραμμάτια αξίας 638 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, η μετατόπιση του δανεισμού σε τίτλους ωρίμανσης 4 έως 8 εβδομάδων κρύβει τεράστιους κινδύνους. Σημαίνει πρακτικά ότι η κυβέρνηση πρέπει να αναχρηματοδοτεί αυτό το χρέος σχεδόν σε μηνιαία βάση. Εάν τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια αυξηθούν, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα εκτιναχθεί. Σήμερα, περίπου το 22% του συνολικού δανεισμού προέρχεται από αυτούς τους βραχυπρόθεσμους τίτλους, ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με το 10% του 2015. Ακόμη και ο επικεφαλής της Fed, Τζερόμ Πάουελ, έχει παραδεχθεί δημόσια ότι η παρούσα δημοσιονομική πορεία είναι απολύτως μη βιώσιμη.
Η εναλλακτική της BlackRock και το στοίχημα των stablecoins
Με το 80% του χρέους να βρίσκεται ήδη στα χέρια του κοινού (Αμερικανοί πολίτες, επιχειρήσεις, funds και ξένες τράπεζες) και τους αγοραστές να γίνονται όλο και πιο διστακτικοί, η Ουάσιγκτον χρειάζεται επειγόντως μια νέα δεξαμενή ρευστότητας. Εδώ εισέρχεται στο παιχνίδι η στρατηγική επενδυτικών κολοσσών όπως η BlackRock, η οποία ποντάρει στην αγορά των stablecoins – ψηφιακών νομισμάτων συνδεδεμένων με το αμερικανικό δολάριο.
Η ιδέα είναι απλή αλλά κομβικής σημασίας: καθώς παίκτες όπως η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ή η Ιαπωνία μειώνουν την έκθεσή τους στα αμερικανικά ομόλογα, τα stablecoins προσφέρουν μια νέα πηγή ζήτησης. Όταν οι χρήστες παγκοσμίως αγοράζουν ψηφιακά νομίσματα όπως το Tether με δολάρια, οι εκδότριες εταιρείες παίρνουν αυτά τα πραγματικά δολάρια και τα τοποθετούν σε ασφαλή κρατικά χρεόγραφα, κυρίως σε αμερικανικά T-bills. Έτσι, ο επενδυτικός κόσμος στοιχηματίζει ότι η αγορά των stablecoins θα αναπτυχθεί από τα 300 δισεκατομμύρια σήμερα στα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2030, μεταφραζόμενη σε ισόποση ζήτηση για αμερικανικό χρέος.
Ο κίνδυνος ρευστοποίησης και η μάχη για το clarity act
Παρ’ όλη τη θεωρητική του κομψότητα, το σχέδιο αυτό εμπεριέχει σημαντικά δομικά κενά. Πρώτον, η ζήτηση από την αγορά των κρυπτονομισμάτων δεν είναι σταθερή ούτε θεσμική, όπως αυτή των κεντρικών τραπεζών ή των ασφαλιστικών ταμείων. Δεύτερον, ελλοχεύει ένας τεράστιος κίνδυνος ρευστοποίησης (redemption risk). Σε περίπτωση μιας χρηματοοικονομικής κρίσης ή κατάρρευσης της αγοράς κρυπτονομισμάτων, οι κάτοχοι stablecoins θα απαιτήσουν τα δολάριά τους πίσω. Οι εκδότριες εταιρείες θα αναγκαστούν τότε να ξεπουλήσουν μαζικά τα αμερικανικά έντοκα γραμμάτια που διακρατούν.
Για να θωρακίσει το σύστημα από αυτούς τους κραδασμούς, το υπουργείο οικονομικών προωθεί ένθερμα το νομοσχέδιο Clarity Act, το οποίο ωστόσο καθυστερεί στη γερουσία. Το νομοσχέδιο φιλοδοξεί να ενσωματώσει τα stablecoins στο ρυθμισμένο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, επιτρέποντάς τους να χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις πρώτης βαθμίδας (tier one collateral), ισάξια δηλαδή με τα μετρητά ή τον χρυσό. Εάν το νομοσχέδιο δεν περάσει, η παγκόσμια ζήτηση για τα stablecoins θα δεχθεί ισχυρό πλήγμα, διαλύοντας ίσως το μοναδικό “μαξιλάρι” ασφαλείας του αμερικανικού χρέους.
Γεωπολιτική εργαλειοποίηση και η τάση απο-δολαριοποίησης
Ακόμη όμως και αν περάσει το Clarity Act, το πρόβλημα της ζήτησης ομολόγων παραμένει βαθιά γεωπολιτικό. Οι διεθνείς επενδυτές και τα ξένα κράτη γνωρίζουν πλέον πολύ καλά τη στρατηγική των αμερικανικών κυρώσεων. Οικονομικός πόλεμος μέσω του νομίσματος αποτελεί βασικό εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Πρόσφατα, η Ουάσιγκτον πάγωσε ιρανικά κρυπτονομίσματα, προκαλώντας ελλείψεις δολαρίων για να πιέσει τον πληθωρισμό της ασιατικής χώρας.
Το προηγούμενο της Ρωσίας τα έτη 2022 και 2023, όπου δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, λειτούργησε ως καμπανάκι κινδύνου. Η χρήση των stablecoins δεν προστατεύει τα κράτη, καθώς παραμένουν ουσιαστικά εγκλωβισμένα εντός των ραγών του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Δεν είναι τυχαίο ότι εναλλακτικά συστήματα πληρωμών, όπως το κινεζικό CIPS, καταγράφουν ετήσια ανάπτυξη της τάξης του 40%, με ημερήσιες συναλλαγές που αγγίζουν τα 180 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο κόσμος αναζητά τρόπους απεξάρτησης.
Το καταφύγιο του χρυσού και η έμμεση ποσοτική χαλάρωση
Η δυσπιστία απέναντι στη δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ αποτυπώνεται πιο καθαρά στην αγορά των πολύτιμων μετάλλων. Όταν ο χρυσός καταγράφει ράλι, σπάζοντας απανωτά ρεκόρ και σημειώνοντας αποδόσεις 10% μέσα σε μία εβδομάδα, το μήνυμα της αγοράς είναι σαφές: οι επενδυτές εγκαταλείπουν τα κρατικά ομόλογα και στρέφονται στα παραδοσιακά ασφαλή καταφύγια.
Οι κινήσεις διάσωσης του γιεν ερμηνεύτηκαν από τις αγορές ως προάγγελος μιας έμμεσης ποσοτικής χαλάρωσης (QE). Εάν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα αναγκαστεί να τυπώσει χρήμα για να στηρίξει συμμάχους, ώστε να μην πουλήσουν τα αμερικανικά ομόλογά τους, η αγορά χρέους ίσως σωθεί βραχυπρόθεσμα. Το τίμημα, ωστόσο, θα είναι η ραγδαία υποτίμηση του δολαρίου. Με την απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου να πλησιάζει επικίνδυνα προς το 4,8%, ο φαύλος κύκλος του ακριβού δανεισμού σφίγγει τη θηλιά.
Το κόστος του πολέμου και το πραγματικό δημοσιονομικό πρόβλημα
Στον πυρήνα της κρίσης βρίσκεται ένα θεμελιώδες πρόβλημα εξόδων που αρνείται να λυθεί. Το αμερικανικό κράτος συνεχίζει να λειτουργεί με κολοσσιαία ελλείμματα, ενώ γεωπολιτικές εμπλοκές, όπως η σύγκρουση στο Ιράν, κοστίζουν στην αμερικανική οικονομία δισεκατομμύρια δολάρια ημερησίως. Η νέα διοίκηση φέρεται να αναζητά διπλωματικές διεξόδους ή ακόμα και απαιτήσεις πολεμικών αποζημιώσεων, ωστόσο όσο η κατάσταση παρατείνεται, ο πληθωρισμός και το έλλειμμα θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν την κρίση στην αγορά ομολόγων.
Καμία χρηματοοικονομική αλχημεία, συμπεριλαμβανομένων των περίπλοκων σχημάτων με τα stablecoins, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία. Το ερώτημα που πλανάται πλέον πάνω από τις διεθνείς αγορές δεν είναι το εάν το σύστημα αντιμετωπίζει συστημικό κίνδυνο, αλλά το μέχρι πότε οι παγκόσμιοι επενδυτές θα δέχονται να χρηματοδοτούν ένα μη βιώσιμο μοντέλο χρέους προτού στραφούν οριστικά σε εναλλακτικές λύσεις και πραγματικά περιουσιακά στοιχεία.
