Ο Τραμπ σε θέση άμυνας, η άνοδος του Μίλερ και το γεωπολιτικό αδιέξοδο στο Ιράν
Πώς η εκλογική συντριβή επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική του Λευκού Οίκου, ο φόβος των ερευνών για διαφθορά και η αλλαγή ισορροπιών στην Ουάσιγκτον.
Η πρόσφατη εμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ στην εκπομπή «60 Minutes» δεν θύμιζε σε τίποτα την πληθωρική και επιθετική ρητορική του παρελθόντος. Απέναντι στον δημοσιογράφο, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε έναν τόνο αισθητά υποτονικό, ενίοτε σχεδόν ηττοπαθή, αποδεχόμενος διακοπές και κατευθύνσεις στη συζήτηση που άλλοτε θα προκαλούσαν την άμεση και οργισμένη αντίδρασή του. Η στάση αυτή δεν είναι τυχαία. Αποτελεί την πρώτη δημόσια, έστω και έμμεση, παραδοχή της εκλογικής συντριβής των ενδιάμεσων εκλογών, ενός αποτελέσματος που έχει ταρακουνήσει συθέμελα τον Λευκό Οίκο.
σχετικά άρθρα
Ο Τραμπ, στην προσπάθειά του να διαχειριστεί την ήττα, επιχείρησε να αποστασιοποιηθεί, τονίζοντας πως ο ίδιος δεν βρισκόταν στα ψηφοδέλτια. Ωστόσο, αναγκάστηκε να παραδεχτεί πως τα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής και της οικονομίας έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Η αναφορά του στις αυξήσεις της τιμής της βενζίνης και στις ευρύτερες μακροοικονομικές πιέσεις καταδεικνύει πως η ηγεσία αντιλαμβάνεται πλέον ότι η οικονομική καθημερινότητα των πολιτών υπερίσχυσε των ιδεολογικών αφηγημάτων. Το γεγονός ότι κορυφαίες πολιτείες-κάστρα, όπως το Τέξας, παρουσίασαν πρωτοφανείς μετατοπίσεις, επιβεβαιώνει πως η δυσαρέσκεια διαπερνά πλέον βαθιά τον κοινωνικό ιστό των ΗΠΑ.
Το αδιέξοδο με το Ιράν και η σύγκρουση στο εσωτερικό
Το πιο χαρακτηριστικό ίσως σημείο της συνέντευξης ήταν η συζήτηση γύρω από τη στρατηγική απέναντι στο Ιράν. Ο Τραμπ βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να πρέπει να διαχειριστεί τις πρόσφατες δηλώσεις του ίδιου του αντιπροέδρου του, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ουσιαστικά αμφισβήτησε τη σκοπιμότητα των επιλογών της κυβέρνησης στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει το εσωτερικό ρήγμα, διαφωνώντας ωστόσο ευθέως με τον αντιπρόεδρό του και υπερασπιζόμενος την απόφασή του ως ιστορικά αναγκαία για την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Η γεωστρατηγική αυτή ανάλυση, ωστόσο, εμπεριέχει σοβαρές αντιφάσεις. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από την αρχική συμφωνία (JCPOA) ήταν η κίνηση που απελευθέρωσε το Ιράν από τους διεθνείς περιορισμούς, φέρνοντάς το σήμερα πιο κοντά από ποτέ στην πυρηνική ικανότητα. Η ρητορική του Τραμπ πως «η ιστορία θα τον δικαιώσει» παραπέμπει έντονα στις αντίστοιχες δηλώσεις του Τζορτζ Μπους το 2006 για το Ιράκ, μια σύγκριση που ιστορικά δεν ευνοεί κανέναν Αμερικανό πρόεδρο. Παράλληλα, η ισχυρή ήττα του φιλοϊσραηλινού λόμπι (AIPAC) στις εκλογές σηματοδοτεί μια ευρύτερη κόπωση του αμερικανικού εκλογικού σώματος απέναντι στις εμπλοκές στη Μέση Ανατολή.
Η ψευδαίσθηση της συναίνεσης στο μεταναστευτικό
Σε μια απρόσμενη επικοινωνιακή στροφή, ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συναίνεσης με τους Δημοκρατικούς στο ζήτημα της μετανάστευσης. Αναφερόμενος στην ανάγκη νομιμοποίησης ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, όπως το προσωπικό των ξενοδοχείων (μια αγορά εργασίας που γνωρίζει καλά από τις δικές του επιχειρήσεις), φάνηκε να απομακρύνεται από τη σκληροπυρηνική ρητορική των μαζικών απελάσεων.
Παρόλα αυτά, η προσέγγιση αυτή εκτιμάται ως καθαρά τακτικιστική. Αν και ο ίδιος λαμβάνει «άριστα» από τους υποστηρικτές του για το κλείσιμο των συνόρων, η πολιτική πραγματικότητα των δημοσκοπήσεων, ειδικά σε πολιτείες με ισχυρό λατινόφωνο στοιχείο, επέβαλε αυτή την αλλαγή τόνου. Οι Δημοκρατικοί πιθανότατα θα αξιοποιήσουν αυτή τη ρητορική στροφή, καταθέτοντας νομοθετικές προτάσεις για να εκθέσουν τις αντιφάσεις του Λευκού Οίκου, κατανοώντας ωστόσο πως το χάσμα μεταξύ προεδρικών δηλώσεων και εφαρμοσμένης πολιτικής παραμένει τεράστιο.
Η επιλογή του Στίβεν Μίλερ ως ασπίδα προστασίας
Η πιο καθοριστική, ωστόσο, εξέλιξη δεν προέρχεται από τα λόγια του Τραμπ, αλλά από τις πράξεις του. Η τοποθέτηση του Στίβεν Μίλερ στη θέση του προσωπάρχη του Λευκού Οίκου αποτελεί μια κίνηση υψίστης σημασίας. Ο Μίλερ δεν επιλέχθηκε απλώς για να επιβάλει την ατζέντα στο μεταναστευτικό. Επιλέχθηκε επειδή, σε αντίθεση με τον ίδιο τον πρόεδρο που αναλώνεται συχνά σε επικοινωνιακές αντιπαραθέσεις, διαθέτει την τεχνογνωσία να ασκήσει την εκτελεστική εξουσία με τρόπο απόλυτο και δομημένο.
Ο πραγματικός λόγος της ανάδειξης του Μίλερ κρύβεται στους αριθμούς της νέας Γερουσίας. Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν πλέον κρίσιμο αριθμό εδρών, ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται για μια μακρά περίοδο ασφυκτικών κοινοβουλευτικών ερευνών. Ο Μίλερ, έχοντας ήδη δομήσει μηχανισμούς νομικής άμυνας μέσω οργανώσεων όπως η «America First Action», φαντάζει στα μάτια του Τραμπ ως ο ιδανικός αρχιτέκτονας του «καταφυγίου». Στην πραγματικότητα, ο νέος προσωπάρχης αναλαμβάνει χρέη σκιώδους πρωθυπουργού, συγκεντρώνοντας εξουσίες που ξεπερνούν τον παραδοσιακό του ρόλο.
Ο φόβος των ερευνών και το σύνδρομο του καταφυγίου
Η πίεση που δέχτηκε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνέντευξης για ζητήματα διαφθοράς αποκάλυψε το πραγματικό μέγεθος της ανασφάλειάς του. Όταν κλήθηκε να εξηγήσει την αύξηση της προσωπικής του περιουσίας κατά 3 δισεκατομμύρια δολάρια και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του, η απάντησή του ήταν αμήχανη και αμυντική. Οχυρώθηκε πίσω από τον ισχυρισμό πως έχει εγκαταλείψει τη διαχείριση στους γιους του και αρνήθηκε κάθε σύγκριση με αντίστοιχες υποθέσεις πολιτικών του αντιπάλων.
Η αλήθεια είναι πως οι εξωθεσμικές συμφωνίες, οι επενδύσεις από τη Σαουδική Αραβία και οι σχέσεις του περιβάλλοντός του με το Πεντάγωνο αποτελούν μια ωρολογιακή βόμβα. Με τη νέα σύνθεση του Κογκρέσου, ο Τραμπ γνωρίζει πως η οικογένειά του θα βρεθεί στο στόχαστρο ενός αδυσώπητου νομικού και πολιτικού ελέγχου. Η κατάσταση αρχίζει να θυμίζει έντονα την περίοδο 1998-2000 επί προεδρίας Κλίντον, με τη διαφορά ότι τώρα οι κατηγορίες αγγίζουν τον πυρήνα των γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων της υπερδύναμης.
Οι εκκαθαρίσεις στο επιτελείο και η γενικότερη κρίση
Το κλίμα εσωστρέφειας εντείνεται από τις άγριες εκκαθαρίσεις εντός της κυβέρνησης. Η απόλυση της υπεύθυνης της καμπάνιας, Σούζι Γουάιλς, επιβεβαιώνει την τάση του προέδρου να αναζητά αποδιοπομπαίους τράγους για την εκλογική αποτυχία. Η Γουάιλς, μια παραδοσιακή πολιτική οπερατέρ με παρελθόν στο πλευρό του Ρον ΝτεΣάντις, αντικαθίσταται ουσιαστικά από τον σκληρό πυρήνα των πιστών (loyalists), οι οποίοι δεν έχουν πολιτική υπόσταση εκτός του τραμπικού σύμπαντος.
Η κρίση, όμως, επεκτείνεται σε όλο το φάσμα της διοίκησης. Βασικά στελέχη του κινήματος, όπως ο Κάλι Μινς, αποχωρούν καταγγέλλοντας διαφθορά. Παράλληλα, ο Πιτ Χέγκσεθ βρίσκεται αντιμέτωπος με διαδικασίες καθαίρεσης, κινήσεις που μάλιστα προέρχονται από το ίδιο το Ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο, και συγκεκριμένα από τον Τόμας Μάσι. Αυτό το εσωτερικό ρήγμα στους Ρεπουμπλικανούς αναδεικνύει την αδυναμία του Λευκού Οίκου να ελέγξει πλέον το ίδιο του το κόμμα.
Το επικοινωνιακό αλαλούμ με τη θέση του εκπροσώπου τύπου
Το επίπεδο της θεσμικής αποσάθρωσης αποτυπώθηκε ανάγλυφα και στο ζήτημα της πλήρωσης της θέσης του Εκπροσώπου Τύπου. Σε μια κίνηση που αρχικά θεωρήθηκε απόλυτο αλαλούμ, ο Τραμπ φάνηκε να προτείνει για τη θέση τον πρόεδρο του UFC, Ντάνα Γουάιτ, μαζί με μια ομάδα παλαιστών μικτών πολεμικών τεχνών, προκειμένου να «πολεμήσουν την τρελή αριστερά». Παρά το γεγονός ότι εκ των υστέρων ο πρόεδρος υποστήριξε πως επρόκειτο για αστείο, δικαιολογώντας τη σύγχυση με μια άλλη υποψήφια (τη Ντάνα Γουάιτ της SEC), το επεισόδιο είναι ενδεικτικό του τρόπου λειτουργίας της διοίκησης.
Η αδυναμία προσέλκυσης σοβαρών τεχνοκρατών και επαγγελματιών της επικοινωνίας αντανακλά την απροθυμία του κατεστημένου της Ουάσιγκτον να συνδεθεί με μια κυβέρνηση που βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Το πιθανότερο σενάριο είναι η επιστροφή στο μοντέλο των σποραδικών, άτυπων ενημερώσεων, καθώς κανένα κορυφαίο στέλεχος δεν επιθυμεί να αποτελέσει το πρόσωπο μιας διοίκησης που βάλλεται πανταχόθεν.
Η επόμενη μέρα για την αμερικανική προεδρία
Συμπερασματικά, η αμερικανική προεδρία εισέρχεται σε μια σκοτεινή και αχαρτογράφητη περίοδο. Η κυβέρνηση δεν σχεδιάζει πλέον πολιτικές, αλλά στρατηγικές επιβίωσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αντιληφθεί πως το πολιτικό κεφάλαιο εξαντλήθηκε νωρίτερα από το αναμενόμενο. Η παραπομπή κρίσιμων γεωπολιτικών αποφάσεων, όπως η διαχείριση της Μέσης Ανατολής, σε εσωστρεφείς αμυντικούς μηχανισμούς, εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους για την παγκόσμια ασφάλεια και τις αγορές.
Η άνοδος του Στίβεν Μίλερ και η οχύρωση του Λευκού Οίκου προϊδεάζουν για μια σκληρή σύγκρουση με το Κογκρέσο. Μια κυβέρνηση που λειτουργεί με σύνδρομο καταδιωκόμενου και στερείται συνεκτικού αφηγήματος, είναι μοιραίο να αναζητήσει καταφύγιο σε ακραίες και σπασμωδικές κινήσεις προκειμένου να διατηρήσει τον έλεγχο. Οι επόμενοι μήνες δεν θα κρίνουν απλώς το μέλλον της παρούσας θητείας, αλλά και τη μορφή που θα λάβει η θεσμική αρχιτεκτονική της Ουάσιγκτον τα επόμενα χρόνια.
