Πώς η SpaceX έφτασε να αξίζει 2,6 τρισ. δολάρια παρά τις ζημιές των 5 δισ. – Το μεγάλο στοίχημα του Έλον Μασκ
Η επαναχρησιμοποίηση πυραύλων, η κυριαρχία του Starlink και τα σχέδια για τεχνητή νοημοσύνη στο Διάστημα – Γιατί οι επενδυτές αποτιμούν τόσο υψηλά μια εταιρεία που εξακολουθεί να καταγράφει ζημιές
Η SpaceX του Έλον Μασκ έφτασε σε χρηματιστηριακή αποτίμηση 2,6 τρισ. δολαρίων, πραγματοποιώντας τη μεγαλύτερη εισαγωγή εταιρείας στο χρηματιστήριο που έχει καταγραφεί ποτέ και καθιστώντας τον ιδρυτή της τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στον κόσμο. Πίσω όμως από αυτή την εντυπωσιακή αξία βρίσκεται μια σημαντική αντίφαση: η εταιρεία κατέγραψε ζημιές σχεδόν 5 δισ. δολαρίων την προηγούμενη χρονιά.
σχετικά άρθρα
Το ερώτημα είναι πώς μια επιχείρηση που χάνει δισεκατομμύρια μπορεί να αποτιμάται υψηλότερα από σχεδόν κάθε άλλη εταιρεία στον πλανήτη. Η απάντηση δεν περιορίζεται στους πυραύλους και στις διαστημικές αποστολές, αλλά συνδέεται με το Starlink, την τεχνητή νοημοσύνη και ένα σχέδιο δημιουργίας υπολογιστικών υποδομών στο Διάστημα.
Η σημερινή αποτίμηση της SpaceX στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς παράγοντες. Οι δύο πρώτοι αφορούν δραστηριότητες που ήδη αποφέρουν έσοδα και κέρδη. Ο τρίτος σχετίζεται με την προοπτική ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ο τέταρτος αφορά τον τρόπο με τον οποίο διατέθηκαν οι μετοχές της εταιρείας στο χρηματιστήριο.
Οι επαναχρησιμοποιούμενοι πύραυλοι και η κυριαρχία του Starlink
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία της SpaceX ήταν ότι άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι διαστημικές εκτοξεύσεις, μειώνοντας το κόστος και αυξάνοντας τη συχνότητά τους.
Για δεκαετίες, ένα από τα ακριβότερα τμήματα ενός πυραύλου, ο πρώτος όροφος που αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της ώθησης κατά την απογείωση, καταστρεφόταν μετά τη χρήση του. Η κατασκευή του μπορούσε να κοστίζει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, αλλά οι διαστημικοί οργανισμοί θεωρούσαν ευκολότερο να κατασκευάζουν έναν καινούργιο παρά να επιχειρούν την ανάκτησή του.
Η SpaceX αμφισβήτησε αυτή την πρακτική, αναπτύσσοντας τεχνολογία που επιτρέπει στους πυραύλους να επιστρέφουν στη Γη και να προσγειώνονται ώστε να χρησιμοποιηθούν ξανά.
Η διαδικασία απαιτεί εξαιρετική ακρίβεια. Ένας πύραυλος ύψους μεγαλύτερου από ένα κτίριο 14 ορόφων επιστρέφει από μεγάλο ύψος, έχοντας προηγουμένως αναπτύξει ταχύτητες περίπου 2,4 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.
Κατά την κάθοδό του μπορεί να κινείται με ταχύτητα περίπου 900 χιλιομέτρων την ώρα, ενώ πρέπει να προσγειωθεί σε θαλάσσια πλατφόρμα διαστάσεων περίπου 90 επί 50 μέτρων.
Στα τελευταία δευτερόλεπτα, ο κινητήρας πρέπει να ενεργοποιηθεί την κατάλληλη στιγμή, μειώνοντας την ταχύτητα από εκατοντάδες χιλιόμετρα την ώρα σε περίπου 10 χιλιόμετρα την ώρα κατά την επαφή με την πλατφόρμα.
Μια μικρή καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε συντριβή, ενώ η πρόωρη ενεργοποίηση του κινητήρα ενδέχεται να εξαντλήσει τα διαθέσιμα καύσιμα.
Παρά τις αρχικές αποτυχίες, η SpaceX κατάφερε να εφαρμόσει αυτή την τεχνολογία, αποκτώντας σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Την προηγούμενη χρονιά πραγματοποίησε 165 εκτοξεύσεις, δηλαδή περισσότερες από τρεις την εβδομάδα. Η δυνατότητα αυτή την κατέστησε σημαντικό συνεργάτη της NASA και των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, με κρατικές συμβάσεις ύψους περίπου 5,9 δισ. δολαρίων.
Η αξία της δραστηριότητας εκτοξεύσεων εκτιμάται, με βάση συγκρίσεις με άλλες εταιρείες, ότι θα μπορούσε να κυμαίνεται από 30 έως 400 δισ. δολάρια.
Ωστόσο, ακόμη και το υψηλότερο ποσό απέχει σημαντικά από τη συνολική αποτίμηση της SpaceX.
Το ενδιαφέρον είναι ότι μόλις 43 από τις 165 εκτοξεύσεις αφορούσαν πελάτες που πλήρωναν για τις υπηρεσίες της εταιρείας. Οι υπόλοιπες πραγματοποιήθηκαν για την τοποθέτηση δικών της δορυφόρων σε τροχιά.
Αυτοί οι δορυφόροι αποτελούν τη βάση του Starlink, της δεύτερης μεγάλης πηγής αξίας της SpaceX.
Το Starlink παρέχει δορυφορικό ίντερνετ σε περιοχές όπου η ανάπτυξη συμβατικών τηλεπικοινωνιακών υποδομών είναι δύσκολη ή ιδιαίτερα ακριβή, από απομακρυσμένους οικισμούς μέχρι πλοία που βρίσκονται στη θάλασσα.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημά του είναι η άμεση σύνδεση με τη δραστηριότητα εκτοξεύσεων της SpaceX.
Η SpaceX μειώνει το κόστος ανάπτυξης του Starlink, ενώ το Starlink εξασφαλίζει συνεχή ζήτηση για νέες εκτοξεύσεις. Έτσι, η εταιρεία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από εξωτερικούς πελάτες για να αξιοποιεί τους πυραύλους της.
Το δίκτυο διαθέτει πλέον περισσότερους από 9.600 δορυφόρους σε τροχιά και αντιπροσωπεύει πάνω από τους μισούς ενεργούς δορυφόρους που βρίσκονται γύρω από τη Γη.
Την προηγούμενη χρονιά, το Starlink κατέγραψε έσοδα 11,4 δισ. δολαρίων, τα οποία αντιστοιχούσαν περίπου στο 61% των συνολικών εσόδων της SpaceX.
Σε αντίθεση με τη μητρική εταιρεία, το Starlink είναι κερδοφόρο, ενώ οι ανταγωνιστές του βρίσκονται αρκετά πίσω. Η Amazon, για παράδειγμα, έχει καταφέρει να τοποθετήσει σε τροχιά μερικές εκατοντάδες δορυφόρους για το ανταγωνιστικό της δίκτυο.
Με βάση συγκρίσεις με άλλες επιχειρήσεις, η αξία του Starlink θα μπορούσε να φτάνει περίπου τα 500 δισ. δολάρια.
Αν συνυπολογιστούν οι εκτοξεύσεις και το δορυφορικό ίντερνετ, οι ήδη ανεπτυγμένες δραστηριότητες της SpaceX θα μπορούσαν να δικαιολογούν αποτίμηση κοντά στο 1 τρισ. δολάρια.
Παραμένει, επομένως, ένα μεγάλο μέρος της χρηματιστηριακής αξίας που δεν εξηγείται από τις σημερινές επιχειρηματικές επιδόσεις.
Το στοίχημα των 28,5 τρισ. δολαρίων στην τεχνητή νοημοσύνη
Η τρίτη και σημαντικότερη παράμετρος είναι η τεχνητή νοημοσύνη, στην οποία η SpaceX επιδιώκει να αποκτήσει καθοριστικό ρόλο.
Κατά την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο, η εταιρεία παρουσίασε μια δυνητική αγορά συνολικού ύψους 28,5 τρισ. δολαρίων, ποσό συγκρίσιμο με το μέγεθος ολόκληρης της αμερικανικής οικονομίας.
Από αυτά, περίπου 26,5 τρισ. δολάρια συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και όχι με τις παραδοσιακές διαστημικές δραστηριότητες.
Η στροφή αυτή συνδέεται με τη συγχώνευση της SpaceX με την xAI, την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης του Έλον Μασκ που βρίσκεται πίσω από το chatbot Grok.
Επιπλέον, η SpaceX προχώρησε στην εξαγορά της εταιρείας πίσω από το εργαλείο προγραμματισμού Cursor, έναντι 60 δισ. δολαρίων.
Οι κινήσεις αυτές έχουν μετατρέψει τη SpaceX σε μια επιχείρηση που δεν περιορίζεται πλέον στην κατασκευή πυραύλων και στην παροχή δορυφορικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, εξηγούν και τις μεγάλες ζημιές που εμφανίζει.
Οι δραστηριότητες εκτοξεύσεων και το Starlink είναι κερδοφόρες, ενώ πριν από την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων τεχνητής νοημοσύνης η SpaceX είχε καταγράψει κέρδη περίπου 800 εκατ. δολαρίων.
Αντίθετα, ο τομέας τεχνητής νοημοσύνης καταγράφει ζημιές δισεκατομμυρίων, οδηγώντας το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα της εταιρείας σε αρνητικό έδαφος.
Το σχέδιο του Μασκ βασίζεται στην εκτίμηση ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα απαιτήσει τεράστιες ποσότητες υπολογιστικής ισχύος, ηλεκτρικής ενέργειας και διαθέσιμου χώρου.
Η SpaceX επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτούς τους περιορισμούς με μια ιδιαίτερα φιλόδοξη πρόταση: τη δημιουργία κέντρων δεδομένων σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Για να καταστεί κάτι τέτοιο εφικτό, θα απαιτούνται συνεχείς εκτοξεύσεις μεγάλων ποσοτήτων εξοπλισμού με χαμηλό κόστος.
Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο νέος πύραυλος Starship, τον οποίο η SpaceX αναπτύσσει εδώ και χρόνια.
Το Starship σχεδιάζεται ώστε να μπορεί να μεταφέρει περισσότερους από 100 τόνους φορτίου, έναντι περίπου 23 τόνων του Falcon 9.
Εφόσον το εγχείρημα πετύχει, η εταιρεία θα μπορούσε να επαναλάβει το επιχειρηματικό μοντέλο που ακολούθησε με το Starlink, αυτή τη φορά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.
Θα διαθέτει δηλαδή τόσο τα μέσα μεταφοράς του εξοπλισμού στο Διάστημα όσο και τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης που θα αξιοποιούν αυτές τις δυνατότητες.
Πρόκειται, ωστόσο, για ένα σχέδιο που δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Μεγάλο μέρος της αποτίμησης των 2,6 τρισ. δολαρίων στηρίζεται επομένως στις προσδοκίες για τις μελλοντικές δραστηριότητες της εταιρείας και όχι σε έσοδα που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Υπάρχει, τέλος, και ένας τέταρτος παράγοντας που αφορά αποκλειστικά τη χρηματιστηριακή αγορά.
Ενώ οι περισσότερες εταιρείες διαθέτουν συνήθως το 10% έως 25% των μετοχών τους κατά την αρχική δημόσια προσφορά, η SpaceX διέθεσε μόλις περίπου το 4%.
Αυτό περιόρισε σημαντικά την προσφορά διαθέσιμων μετοχών.
Την ίδια στιγμή, η ταχεία ένταξη της SpaceX στον δείκτη Nasdaq-100 ενίσχυσε τη ζήτηση από επενδυτές.
Ο συνδυασμός περιορισμένης προσφοράς και αυξημένης ζήτησης συνέβαλε στην άνοδο της χρηματιστηριακής τιμής, ενισχύοντας περαιτέρω την αποτίμηση της εταιρείας.
Έτσι, η αξία των 2,6 τρισ. δολαρίων δεν αντικατοπτρίζει μόνο την τεχνολογική υπεροχή της SpaceX στις εκτοξεύσεις και την εμπορική επιτυχία του Starlink. Αντικατοπτρίζει κυρίως την προσδοκία ότι ο Έλον Μασκ θα καταφέρει να μετατρέψει την εταιρεία σε έναν από τους σημαντικότερους παρόχους υποδομών για την τεχνητή νοημοσύνη και τις δραστηριότητες στο Διάστημα.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν αυτές οι μελλοντικές δραστηριότητες θα μπορέσουν να δικαιολογήσουν μια αποτίμηση που ήδη ξεπερνά κατά πολύ την αξία των σημερινών, αποδεδειγμένα κερδοφόρων επιχειρήσεων της SpaceX.
