Η αμερικανική ρουλέτα των κυρώσεων στο Ιράν και ο κίνδυνος του παγκόσμιου οικονομικού κραχ
Το ριψοκίνδυνο σχέδιο της Ουάσινγκτον να εργαλειοποιήσει το δολάριο, η στάση της Κίνας, ο ρόλος του Ισραήλ και οι ραγδαίες επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά.
Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα εισέρχεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιλέγουν τον δρόμο της μετωπικής οικονομικής σύγκρουσης. Όπως αναλύεται έντονα το τελευταίο διάστημα στους κόλπους κορυφαίων Αμερικανών αναλυτών, η Ουάσινγκτον παίζει πλέον «τη κότα» (game of chicken) με ολόκληρο τον πλανήτη. Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η απομόνωση του Ιράν, αλλά η ίδια η σταθερότητα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εάν οι ΗΠΑ, οι οποίες συχνά θεωρούνται από τους αντιπάλους τους ως η πλευρά που μπλοφάρει, δεν κάνουν πίσω, η μετωπική σύγκρουση φαντάζει αναπόφευκτη.
σχετικά άρθρα
Ο πόλεμος με το Ιράν φαίνεται πως έχει λάβει επίσημα μορφή επ’ αόριστον, μετατοπιζόμενος ωστόσο από τα πεδία των μαχών στο πεδίο του οικονομικού χάους. Μετά από πέντε και πλέον δεκαετίες κυρώσεων που δεν έφεραν την πλήρη κατάρρευση της Τεχεράνης, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να εφαρμόσει ένα νέο, πρωτοφανές επίπεδο οικονομικού στραγγαλισμού, το οποίο, όπως ομολογούν έμμεσα και οι ίδιοι οι εμπνευστές του, εγκυμονεί καταστροφικούς κινδύνους.
Η «επιχείρηση οικονομικός παρίας» και το αμερικανικό τελεσίγραφο
Το σχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης, όπως περιγράφηκε από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, μέσω σχετικού άρθρου στους Financial Times, προμηνύει μια «Οικονομική D-Day». Πρόκειται για τη μεγαλύτερη οικονομική επίθεση που έχει εξαπολυθεί ποτέ, η οποία στοχεύει όχι μόνο το ίδιο το Ιράν, αλλά και οποιαδήποτε χώρα ή οντότητα συνεχίζει να διεξάγει εμπόριο μαζί του.
Ο στόχος είναι η πλήρης διακοπή κάθε οικονομικής αρτηρίας του ιρανικού καθεστώτος. Η «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» (Operation Economic Outcast), όπως ονομάστηκε, σκοπεύει να αποκλείσει κάθε διέξοδο που χρησιμοποιεί το Ιράν για το λαθρεμπόριο πετρελαίου και την αποφυγή κυρώσεων. Σύμφωνα με την αμερικανική ρητορική, όποιο έθνος λειτουργεί ως οικονομική σανίδα σωτηρίας για το Ιράν, θα μοιραστεί την απομόνωσή του και θα μετατραπεί σε παγκόσμιο παρία στα μάτια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η προσέγγιση «μηδενικής διαρροής» (zero leakage) δεν αφήνει περιθώρια ευελιξίας, καθιστώντας σαφές ότι όποιος διευκολύνει το Ιράν θα αποβάλλεται αυτομάτως από το σύστημα του αμερικανικού δολαρίου.
Η κυνική ομολογία Μπέσεντ για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα
Αυτό που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία, ωστόσο, δεν είναι οι ίδιες οι απειλές, αλλά η παραδοχή που κρύβεται πίσω από αυτές. Όταν ρωτήθηκε γιατί οι ΗΠΑ δεν επιβάλλουν αυτές τις ακραίες κυρώσεις άμεσα, δίνοντας αντίθετα μια «περίοδο χάριτος» (cure period) στις εμπλεκόμενες χώρες, ο Μπέσεντ έδωσε μια αφοπλιστική απάντηση: «Γιατί να θέλω να ανατινάξω το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα;».
Αυτή η δήλωση συνιστά μια εκπληκτική ομολογία. Η ίδια η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει ότι ο άμεσος αποκλεισμός μεγάλων οικονομιών από το δολάριο δεν θα έπληττε μόνο τους αντιπάλους της, αλλά θα προκαλούσε παγκόσμιο κραχ. Οι ΗΠΑ ουσιαστικά προειδοποιούν τον πλανήτη: «Συμμορφωθείτε με τις απαιτήσεις μας, ειδάλλως είμαστε διατεθειμένοι να τινάξουμε την παγκόσμια οικονομία στον αέρα». Πρόκειται για έναν ωμό εκβιασμό που αγνοεί τις δευτερογενείς επιπτώσεις για τον μέσο πολίτη, τόσο διεθνώς όσο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Ο κρίσιμος παράγοντας της Κίνας και η ενεργειακή εξάρτηση
Το μεγάλο ερωτηματικό σε αυτή την εξίσωση παραμένει η στάση της Κίνας. Η Ουάσινγκτον υποθέτει ότι τα κράτη θα τρομοκρατηθούν και θα υπαναχωρήσουν. Η Κίνα, όμως, δεν δρα με γνώμονα τον φόβο, αλλά την ενεργειακή της επιβίωση. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, το Πεκίνο καλύπτει τεράστιο μέρος των αναγκών του σε εισαγωγές πετρελαίου (που αγγίζει το 80-90% σε συγκεκριμένες ροές) μέσω του Ιράν.
Είναι ουτοπικό να πιστεύει κανείς ότι το Πεκίνο θα υποκύψει αμαχητί στις αμερικανικές πιέσεις, διακινδυνεύοντας την ενεργειακή του ασφάλεια. Ειδικά με δεδομένες τις επικείμενες συναντήσεις κορυφής μεταξύ του Σι Τζινπίνγκ και της αμερικανικής ηγεσίας, η Κίνα είναι προετοιμασμένη να αντισταθεί. Εάν οι ΗΠΑ, με ένα ήδη εξαντλημένο οπλοστάσιο, επιχειρήσουν να κλιμακώσουν αυτή την οικονομική αντιπαράθεση σε σημείο ρήξης με την Κίνα, οι συνέπειες θα είναι ανεξέλεγκτες. Το ερώτημα δεν είναι αν η Κίνα θα λυγίσει, αλλά αν οι ΗΠΑ είναι πραγματικά έτοιμες για τον αντίκτυπο αυτής της σύγκρουσης.
Η επιτάχυνση της αποδολαριοποίησης και το κόστος δανεισμού
Ο πραγματικός κίνδυνος για τις Ηνωμένες Πολιτείες και κατ’ επέκταση για τις δυτικές οικονομίες κρύβεται στην εργαλειοποίηση του νομίσματος. Το αμερικανικό δολάριο είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, το θεμέλιο πάνω στο οποίο βασίζεται το διεθνές εμπόριο. Εάν η Ουάσινγκτον αρχίσει να εκδιώκει χώρες από το σύστημα του δολαρίου, η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας θα είναι η αναζήτηση εναλλακτικών.
Μια μαζική απομάκρυνση από το δολάριο σημαίνει ότι η παγκόσμια ζήτηση για αμερικανικά ομόλογα θα καταρρεύσει. Αυτό θα οδηγήσει σε εκτόξευση των επιτοκίων. Για μια χώρα με εθνικό χρέος που αγγίζει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια και πληρώνει ήδη πάνω από ένα τρισεκατομμύριο τον χρόνο μόνο σε τόκους, αυτό ισοδυναμεί με οικονομική αυτοκτονία. Το κόστος δεν θα μείνει στα κρατικά ταμεία· θα μετακυλιστεί ακαριαία στην ιδιωτική οικονομία. Τα στεγαστικά δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες, τα δάνεια αυτοκινήτων και το γενικότερο κόστος διαβίωσης θα εκτοξευθούν, προκαλώντας οικονομική ασφυξία στους πολίτες.
Ο ρόλος των Brics και η δημιουργία ενός παράλληλου συστήματος
Η απειλή της αποβολής από το σύστημα του δολαρίου δεν τρομάζει τον αναπτυσσόμενο κόσμο όσο παλαιότερα. Έχουμε ήδη δει πώς χώρες που αντιμετώπισαν κυρώσεις, παρακάμπτουν το δυτικό σύστημα SWIFT δημιουργώντας εναλλακτικά δίκτυα συναλλαγών. Η ομάδα των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική), η οποία έχει πλέον διευρυνθεί εντάσσοντας στους κόλπους της χώρες όπως η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και φυσικά το ίδιο το Ιράν, αποτελεί έναν γιγαντιαίο οικονομικό συνασπισμό.
Εάν οι ΗΠΑ πιέσουν ασφυκτικά την Κίνα και τις άλλες χώρες των BRICS, η απάντηση δεν θα είναι η υποταγή, αλλά η πλήρης απεξάρτηση. Θα μπορούσαν να στραφούν στον χρυσό, στο κινεζικό γουάν ή σε ένα νέο κοινό νόμισμα. Εάν οι ισχυρότερες οικονομίες του πλανήτη αποφασίσουν ότι δεν χρειάζονται το δολάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χάσουν εν μία νυκτί το ισχυρότερο γεωπολιτικό και οικονομικό τους όπλο. Δεν θα μπορούν πλέον να επιβάλλουν κυρώσεις, ούτε θα έχουν τον τελευταίο λόγο στις παγκόσμιες εμπορικές συμφωνίες.
Η γεωπολιτική ομηρία και η ασφυκτική πίεση του Ισραήλ
Πίσω από αυτή την παράλογη και αυτοκαταστροφική, κατά τους αναλυτές, πολιτική των ΗΠΑ, διακρίνεται ξεκάθαρα η έντονη επιρροή της ισραηλινής κυβέρνησης. Αμέσως μετά τις ανακοινώσεις Μπέσεντ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έσπευσε να συγχαρεί δημόσια την αμερικανική ηγεσία για τις νέες κυρώσεις, εξαίροντας την απόφαση να επιβληθεί ένα «βαρύ τίμημα» στο Ιράν.
Οι Αμερικανοί επικριτές αυτής της πολιτικής επισημαίνουν ότι το Ισραήλ ωθεί τις ΗΠΑ σε έναν καταστροφικό οικονομικό πόλεμο προκειμένου να εξασφαλίσει τη δική του περιφερειακή ηγεμονία, αδιαφορώντας πλήρως για τις επιπτώσεις στην αμερικανική ή την παγκόσμια οικονομία. Είναι χαρακτηριστικό πως εκπρόσωποι φιλοϊσραηλινών κύκλων στα αμερικανικά δίκτυα δηλώνουν ανοιχτά ότι οι υψηλότερες τιμές στα καύσιμα και ο πληθωρισμός είναι ένα «τίμημα που αξίζει να πληρωθεί» για την καταστροφή του Ιράν. Ωστόσο, το τίμημα αυτό δεν το πληρώνει το Ισραήλ, αλλά ο Αμερικανός, ο Ευρωπαίος και φυσικά ο Έλληνας πολίτης που θα δει το κόστος ενέργειας και τον πληθωρισμό να εκτροχιάζονται.
Το γεωστρατηγικό αδιέξοδο και η επόμενη μέρα
Η πολιτική της «τυφλής» στήριξης ακραίων επιλογών έχει αρχίσει να προκαλεί βαθιά δυσαρέσκεια στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η ταύτιση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής με τα συμφέροντα του Νετανιάχου, ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο, αποτελεί μια επικίνδυνη παγίδα. Το Ιράν, όπως τονίζεται, δεν απειλεί άμεσα την αμερικανική επικράτεια. Αντίθετα, αυτή η εμμονική εχθρότητα έχει ήδη κοστίσει στις ΗΠΑ στρατηγικά πλήγματα στις βάσεις τους στον Κόλπο και έχει αποδυναμώσει τη διεθνή τους εικόνα.
Εάν οι ΗΠΑ επιμείνουν σε αυτή την πορεία, προκαλώντας την κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας, η οργή της κοινής γνώμης απέναντι στους αρχιτέκτονες αυτής της κρίσης θα είναι τεράστια. Ο εκβιασμός του πλανήτη μέσω του νομισματικού συστήματος είναι ένα χαρτί που μπορεί να παιχτεί μόνο μία φορά. Εάν η μπλόφα αποκαλυφθεί και ο υπόλοιπος κόσμος αποφασίσει να απεξαρτηθεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρεθούν απομονωμένες, έρμαια ενός ανεξέλεγκτου χρέους και μιας πληθωριστικής κρίσης χωρίς προηγούμενο, συμπαρασύροντας στην άβυσσο και τις συμμαχικές δυτικές οικονομίες. Το παιχνίδι της «κότας» που παίζεται σήμερα στην Ουάσινγκτον, κινδυνεύει να αποδειχθεί μοιραίο για τη σταθερότητα του δυτικού κόσμου.
