Τι συμβαίνει με τις πολυτελείς επενδύσεις του γαμπρού του Τραμπ στην Αλβανία – Οι καταγγελίες για αρπαγή γης και ο ρόλος του Έντι Ράμα
Τα σχέδια του Τζάρεντ Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ για πολυτελή θέρετρα στη νότια Αλβανία προκαλούν διαδηλώσεις – Οι δικαστικές διαμάχες για τις εκτάσεις, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τα προβλήματα στο πρώην στρατιωτικό νησί Σαζάν
Στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων βρίσκεται η σχεδιαζόμενη κατασκευή πολυτελών τουριστικών συγκροτημάτων δισεκατομμυρίων δολαρίων στη νότια Αλβανία, με τη συμμετοχή εταιρειών που συνδέονται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, και την Ιβάνκα Τραμπ. Οι επενδύσεις, που φιλοδοξούν να μετατρέψουν μια εκτεταμένη παραθαλάσσια περιοχή και ένα πρώην στρατιωτικό νησί σε προορισμούς για εύπορους επισκέπτες, έχουν προκαλέσει καταγγελίες για αμφισβητούμενες μεταβιβάσεις γης, περιβαλλοντικές καταστροφές και αδιαφανείς διαδικασίες.
σχετικά άρθρα
Οι αντιδράσεις έχουν επεκταθεί και στην πρωτεύουσα, όπου διαδηλωτές πραγματοποιούν κινητοποιήσεις επί περισσότερους από τέσσερις μήνες, ζητώντας να σταματήσουν τα έργα και στρέφοντας τα πυρά τους κατά του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται δύο περιοχές: το Ζβέρνετς, με τις παραθαλάσσιες εκτάσεις και τον προστατευόμενο υγρότοπό του, και το νησί Σαζάν, μια πρώην στρατιωτική εγκατάσταση που προορίζεται να μετατραπεί σε πολυτελές τουριστικό θέρετρο.
Τα επενδυτικά σχέδια που παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 2025 προβλέπουν, μεταξύ άλλων, θέσεις για 350 υπερπολυτελή γιοτ, 600 κατοικίες, 1.400 διαμερίσματα και υδάτινο πάρκο έκτασης 80.000 τετραγωνικών μέτρων.
Ωστόσο, κάτοικοι των γύρω χωριών υποστηρίζουν ότι εκτάσεις που καλλιεργούσαν οι οικογένειές τους επί δεκαετίες μεταβιβάστηκαν χωρίς τη συγκατάθεσή τους και στη συνέχεια πουλήθηκαν σε εταιρεία συνδεδεμένη με τον Κούσνερ.
Η διαμάχη έχει λάβει και βίαιες διαστάσεις. Σε κινητοποίηση κατοίκων κατά της τοποθέτησης συρματοπλέγματος σε μία από τις επίμαχες εκτάσεις, φύλακες ασφαλείας επιτέθηκαν σε διαδηλωτή, τον χτύπησαν στον λαιμό και τον απομάκρυναν τραβώντας τον από τα χέρια.
Οι καταγγελίες για τις εκτάσεις και η «επανάσταση των φλαμίνγκο»
Η υπόθεση της ιδιοκτησίας γης στο Ζβέρνετς έχει τις ρίζες της στην περίοδο μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Αλβανία, το 1991.
Με τον νόμο 7501, οικογένειες που καλλιεργούσαν αγροτικές εκτάσεις απέκτησαν δικαιώματα ιδιοκτησίας. Ωστόσο, η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς συνοδεύτηκε από σοβαρά προβλήματα καταγραφής και διαχείρισης των ιδιοκτησιών.
Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι οι τίτλοι ιδιοκτησίας τους παραχωρήθηκαν σε τρίτους χωρίς τη συγκατάθεσή τους και ότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις πουλήθηκαν νωρίτερα μέσα στο έτος σε εταιρεία συνδεδεμένη με τον Κούσνερ, έναντι ποσού που υπερβαίνει τα 100 εκατ. δολάρια.
Η σύγχυση γύρω από τις ιδιοκτησίες επιδεινώθηκε ιδιαίτερα το 1997, όταν η κατάρρευση ανεξέλεγκτων χρηματοοικονομικών σχημάτων προκάλεσε εκτεταμένες ταραχές στην Αλβανία.
Χιλιάδες πολίτες έχασαν τις αποταμιεύσεις τους, ενώ κατά τη διάρκεια των βίαιων επεισοδίων καταστράφηκαν δημόσια κτίρια, αρχεία ιδιοκτησίας και δικαστικές εγκαταστάσεις.
Η απώλεια σημαντικών εγγράφων δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο την επίλυση των ιδιοκτησιακών διαφορών και ενίσχυσε τις καταγγελίες για διαφθορά.
Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, υπηρεσίες καταγραφής ακινήτων παραχώρησαν επίμαχη έκταση στον Άτου Σάχου, ο οποίος αντιμετωπίζει κατηγορίες σχετικές με ναρκωτικά, τις οποίες αρνείται.
Οι δικηγόροι του είχαν προσκομίσει έγγραφο της οθωμανικής περιόδου, υποστηρίζοντας ότι αποδείκνυε κληρονομικά δικαιώματα στην περιοχή.
Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο της Αλβανίας έκρινε το 2018 ότι το συγκεκριμένο έγγραφο ήταν πλαστό. Παρά την απόφαση, η δικαστική διαμάχη των κατοίκων για την ιδιοκτησία των εκτάσεων συνεχίζεται.
Οι κάτοικοι έστειλαν επιστολή στον Κούσνερ το 2024, ενημερώνοντάς τον για τις εκκρεμείς διεκδικήσεις. Ακολούθησε δεύτερη επιστολή τον Μάιο, μετά την έναρξη εργασιών στην περιοχή.
Όπως υποστηρίζουν, δεν έλαβαν απάντηση σε καμία από τις δύο επιστολές.
Η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται στο ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Πολλοί κάτοικοι αναφέρουν ότι είχαν ψηφίσει τον Έντι Ράμα προσδοκώντας βελτίωση των συνθηκών ζωής στην αλβανική περιφέρεια. Σήμερα, όμως, καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα σε μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, την ώρα που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα βασικών υποδομών.
Σε χωριά της περιοχής, σκουπίδια συσσωρεύονται στους δρόμους, ενώ κάτοικοι αναφέρουν ότι έχουν μείνει χωρίς τρεχούμενο νερό για περισσότερο από έναν μήνα.
Οι κινητοποιήσεις έχουν εξελιχθεί σε ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση της κυβέρνησης Ράμα.
Διαδηλωτές καταγγέλλουν ότι η αλβανική οικονομία ελέγχεται από έναν περιορισμένο αριθμό ισχυρών επιχειρηματιών, οι οποίοι στηρίζουν την παραμονή του πρωθυπουργού στην εξουσία.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι δεν αντιτίθενται γενικά στις επενδύσεις, αλλά αμφισβητούν τη διαφάνεια των διαδικασιών και τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Η κινητοποίηση έχει αποκτήσει και έντονο περιβαλλοντικό χαρακτήρα, με αποτέλεσμα να χαρακτηριστεί «επανάσταση των φλαμίνγκο».
Η σχεδιαζόμενη επένδυση στο Ζβέρνετς βρίσκεται μέσα σε προστατευόμενο φυσικό τοπίο, όπου περιβαλλοντικές οργανώσεις καταγράφουν περισσότερα από 70 απειλούμενα είδη, καθώς και χιλιάδες φλαμίνγκο που συγκεντρώνονται κάθε χρόνο στην περιοχή.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί έχουν προκαλέσει ανεπανόρθωτες ζημιές.
Στην περιοχή έχουν καταγραφεί βαριά μηχανήματα, κατασκευή δρόμου πάνω σε αμμόλοφους και γέφυρα πάνω από υδάτινο δίαυλο που συνδέει μια λιμνοθάλασσα με την Αδριατική Θάλασσα.
Οι παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με τους περιβαλλοντολόγους, έχουν οδηγήσει στη συσσώρευση ιζημάτων, χώματος και κλαδιών πεύκων, εμποδίζοντας την κυκλοφορία του νερού.
Η διατάραξη της υδάτινης ροής μπορεί να επηρεάσει τα ψάρια και άλλα είδη που εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα τροφής και οξυγόνου.
Το συρματόπλεγμα που είχε προκαλέσει τις πρώτες αντιδράσεις απομακρύνθηκε, αλλά στην περιοχή παραμένουν τμήματα από τις τσιμεντένιες βάσεις του, καθώς και άλλα ίχνη εργασιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ζήτημα των αδειοδοτήσεων.
Σε αλληλογραφία μεταξύ της εταιρείας ανάπτυξης του έργου και αρμόδιας κρατικής υπηρεσίας αναφέρεται ότι άδεια εργασιών είχε χορηγηθεί στις 29 Απριλίου, χωρίς όμως να έχει ακόμη υπογραφεί και χωρίς να έχουν εκπληρωθεί όλες οι προϋποθέσεις για την οριστικοποίησή της.
Στην περιοχή εντοπίστηκαν επίσης ενδείξεις γεωλογικών εργασιών με ημερομηνία 31 Μαρτίου, πριν από την παρουσία των μεγάλων μηχανημάτων.
Η αλβανική εισαγγελία έχει ξεκινήσει έρευνα για τέσσερις πιθανές παραβάσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η παράνομη κατασκευή.
Ο Έντι Ράμα έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι έχουν ξεκινήσει κατασκευαστικές εργασίες.
Σε γραπτή τοποθέτηση προς τη Wall Street Journal, το γραφείο του ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν μόνο περιορισμένες προκαταρκτικές παρεμβάσεις, πριν ακόμη εξεταστεί η έκδοση οικοδομικής άδειας.
Από την πλευρά της, η εταιρεία του Κούσνερ αρνήθηκε ότι ξεκίνησε κατασκευή πριν από την οριστικοποίηση της άδειας, επισημαίνοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Υποστήριξε επίσης ότι το έργο παραμένει στο στάδιο σχεδιασμού και ότι στόχος είναι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η ανάδειξη της ομορφιάς της Αλβανίας.
Το σχέδιο των 1,4 δισ. δολαρίων για το Σαζάν και τα εκρηκτικά που παραμένουν στο νησί
Περίπου 11 χιλιόμετρα από το Ζβέρνετς βρίσκεται το νησί Σαζάν, ο δεύτερος μεγάλος στόχος των επενδυτικών σχεδίων του Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ.
Το νησί χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες ως στρατιωτική βάση και σήμερα οι παραλίες του προσελκύουν επισκέπτες που πραγματοποιούν ημερήσιες εκδρομές.
Τον Δεκέμβριο του 2024, η αλβανική κυβέρνηση χορήγησε σε εταιρεία συνδεδεμένη με τον Κούσνερ το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή, ανοίγοντας τον δρόμο για τουριστική επένδυση ύψους 1,4 δισ. δολαρίων.
Ο Κούσνερ δημοσίευσε στο Instagram ψηφιακές απεικονίσεις του σχεδίου, οι οποίες παρουσιάζουν πολυτελείς εγκαταστάσεις ενσωματωμένες στο βραχώδες τοπίο.
Ωστόσο, το Σαζάν παρουσιάζει σημαντικές τεχνικές δυσκολίες.
Πρώην στρατιωτικός διοικητής ανέφερε ότι στο παρελθόν βρίσκονταν στο νησί 5.000 έως 6.000 στρατιωτικοί, από μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού, της αντιαεροπορικής και παράκτιας άμυνας, του Πεζικού και των ειδικών δυνάμεων.
Στο νησί εξακολουθούν να υπάρχουν δεκάδες εγκαταλελειμμένα στρατιωτικά κτίρια, οχυρώσεις και υπόγειες σήραγγες, πολλά από τα οποία έχουν υποστεί σοβαρές φθορές.
Κατά την κομμουνιστική περίοδο, είχαν κατασκευαστεί περίπου 176.000 καταφύγια σε ολόκληρη την Αλβανία, ενώ αρκετά από αυτά βρίσκονται στο Σαζάν.
Το νησί αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα υδροδότησης, ενώ πρώην στρατιωτικοί αναφέρουν μεγάλη παρουσία φιδιών και αρουραίων.
Η σοβαρότερη δυσκολία, ωστόσο, αφορά την ύπαρξη μη εκραγέντων πυρομαχικών, τόσο στο έδαφος όσο και στον βυθό γύρω από το νησί.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετακίνηση εκτός των γνωστών διαδρομών μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους, καθώς δεν είναι γνωστή η ακριβής θέση όλων των εκρηκτικών υλικών.
Έχουν εντοπιστεί τέσσερα σημεία υψηλού κινδύνου, στα οποία υπολογίζεται ότι βρίσκονται περίπου 120 τόνοι πυρομαχικών, σε βάθη από μηδέν έως δέκα μέτρα.
Τα πυρομαχικά και οι οβίδες είχαν αποθηκευτεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η Αλβανία διατηρούσε εκτεταμένες στρατιωτικές υποδομές.
Η απομάκρυνσή τους αποτελεί ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, τόσο από τεχνική όσο και από οικονομική άποψη.
Μια σημαντική αλλαγή στους όρους της επένδυσης πραγματοποιήθηκε το 2025, όταν τροποποίηση της αρχικής συμφωνίας μετέφερε το οικονομικό βάρος της απομάκρυνσης των μη εκραγέντων πυρομαχικών από τους επενδυτές στο αλβανικό κράτος.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη προστίθεται στις αντιδράσεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθούνται οι επενδύσεις.
Ο δικηγόρος του Άτου Σάχου υποστήριξε ότι ο πελάτης του συμμετείχε αποκλειστικά σε νόμιμες συναλλαγές ακινήτων.
Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι η επένδυση αποτελεί πολιτικά υποκινούμενη πρωτοβουλία του Έντι Ράμα, ο οποίος προσέφερε στον Κούσνερ εκτάσεις τόσο στο Σαζάν όσο και στο Ζβέρνετς.
Το γραφείο του Αλβανού πρωθυπουργού απέρριψε ως εικασίες τις καταγγελίες ότι τα ονόματα του Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ χρησιμοποιήθηκαν για να εκφοβίσουν πολίτες που διεκδικούν ιδιοκτησίες.
Αναγνώρισε, πάντως, ότι οι καταγγελίες για ανεπαρκή υδροδότηση συνιστούν πραγματικό ζήτημα δημόσιων υπηρεσιών, εφόσον ανταποκρίνονται στην κατάσταση που περιγράφουν οι κάτοικοι.
Εκπρόσωπος του επιχειρηματικού ομίλου του Κούσνερ δήλωσε ότι η εταιρεία γνωρίζει τις καταγγελίες σχετικά με τον πωλητή των εκτάσεων, διευκρινίζοντας όμως ότι ο ίδιος ο όμιλος δεν αποτελεί αντικείμενο κάποιας έρευνας.
Οι δύο επενδύσεις έχουν εξελιχθεί σε σημείο έντονης αντιπαράθεσης για το αναπτυξιακό μοντέλο της Αλβανίας.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η προοπτική δημιουργίας πολυτελών τουριστικών εγκαταστάσεων με επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων. Από την άλλη, οι καταγγελίες κατοίκων για αμφισβητούμενες ιδιοκτησίες, η προστασία σημαντικών οικοσυστημάτων και τα ερωτήματα για τη διαφάνεια των κρατικών αποφάσεων.
Το ζήτημα πλέον δεν αφορά μόνο την κατασκευή δύο τουριστικών συγκροτημάτων, αλλά και το ποιος αποφασίζει για τη χρήση της γης, ποιος επωφελείται από τις επενδύσεις και ποιος αναλαμβάνει το κόστος τους.
