Η μέρα που κατέρρευσε η αγορά χρυσού
24 Σεπτεμβρίου 1869
Στις 24 Σεπτεμβρίου 1869, η Wall Street έζησε μία από τις πρώτες μεγάλες κρίσεις χειραγώγησης αγοράς στην αμερικανική ιστορία. Η ημέρα έμεινε γνωστή ως Black Friday, όταν το σχέδιο των χρηματιστών Jay Gould και James Fisk να αποκτήσουν τον έλεγχο της αγοράς χρυσού κατέρρευσε μέσα σε λίγες ώρες, προκαλώντας πανικό, πτωχεύσεις και μεγάλες απώλειες.
σχετικά άρθρα
Το σχέδιο είχε ξεκινήσει μήνες νωρίτερα. Μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, στις ΗΠΑ κυκλοφορούσαν τα λεγόμενα greenbacks, χαρτονομίσματα των οποίων η αξία έναντι του χρυσού μεταβαλλόταν. Gould και Fisk άρχισαν να αγοράζουν τεράστιες ποσότητες χρυσού, επιδιώκοντας να περιορίσουν την προσφορά και να οδηγήσουν την τιμή όλο και υψηλότερα. Παράλληλα προσπάθησαν να επηρεάσουν την κυβέρνηση του Ulysses S. Grant ώστε το αμερικανικό Treasury να μην πουλήσει χρυσό στην αγορά.
Το πρωί της 24ης Σεπτεμβρίου η τιμή εκτοξεύθηκε. Ο χρυσός κινήθηκε από περίπου 143 δολάρια στα 150 και έφθασε έως τα 162 δολάρια. Τότε η κυβέρνηση αντέδρασε. Ο Grant είχε δώσει εντολή στο Treasury να διαθέσει 4 εκατ. δολάρια σε χρυσό. Όταν η πληροφορία έφθασε στο Gold Room, η αγορά κατέρρευσε και η τιμή έπεσε περίπου στα 135 δολάρια.
Οι συνέπειες πέρασαν πολύ γρήγορα από τους κερδοσκόπους στην πραγματική οικονομία. Χρηματιστηριακά γραφεία έκλεισαν, οι αξίες χρυσού και μετοχών έχασαν περίπου 100 εκατ. δολάρια, ενώ οι αναταράξεις έπληξαν και τις αγορές σιτηρών και τους αγρότες που εξαρτώνταν από τις εξαγωγές. Ο Gould, παρά το χάος, φέρεται να εξασφάλισε τεράστια κέρδη επειδή είχε αρχίσει να πουλά πριν από την τελική κατάρρευση.
Η 24η Σεπτεμβρίου 1869 παραμένει ένα κλασικό μάθημα για τις αγορές: όταν η μόχλευση, η πολιτική επιρροή και η χειραγώγηση τιμών συναντώνται, μια κερδοσκοπική επιχείρηση μπορεί να μετατραπεί σε γενικευμένο οικονομικό σοκ.
