Αν υπάρχει μια στιγμή που το “αόρατο χέρι” του Adam Smith άρχισε να φοράει σιδερένιο γάντι, ήταν η ανάδυση της αυτοκρατορίας του John D. Rockefeller. Η ίδρυση της Standard Oil δεν ήταν μια απλή επιχειρηματική κίνηση, αλλά η γέννηση του πρώτου μεγάλου αμερικανικού μονοπωλίου. Ο Rockefeller κατάλαβε νωρίς ότι το κέρδος δεν βρίσκεται στην εξόρυξη, αλλά στον έλεγχο της διύλισης και της διανομής. Με την τακτική του “δημιουργικού κανιβαλισμού”, εξουδετέρωσε τους ανταγωνιστές του, επιβάλλοντας μια οριζόντια και κάθετη ολοκλήρωση που δεν είχε προηγούμενο.
σχετικά άρθρα
Σήμερα, η σκιά της Standard Oil πέφτει βαριά πάνω στους τεχνολογικούς κολοσσούς της Silicon Valley. Όταν συζητάμε για την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία (Antitrust) κατά της Google ή της Amazon, ουσιαστικά επικαλούμαστε το πνεύμα του Sherman Act, που γεννήθηκε για να διαλύσει ακριβώς αυτό το δημιούργημα του Rockefeller. Η οικονομική επίπτωση ήταν διττή: από τη μία, η Standard Oil έφερε απίστευτη αποδοτικότητα και μείωση των τιμών της κηροζίνης για τον μέσο καταναλωτή. Από την άλλη, κατέστρεψε την έννοια της ελεύθερης αγοράς μέσω της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης. Η 4η Μαΐου μας διδάσκει ότι ο καπιταλισμός, αν αφεθεί χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο, τείνει φυσιολογικά προς το μονοπώλιο, πνίγοντας τελικά την ίδια την καινοτομία που τον γέννησε.
