ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Ζουμπουλάκης αποκαλύπτει τα μυστικά της ΕΒΕ!
σχετικά άρθρα
Ένας ανεκτίμητος θησαυρός 5.000 ευρωπαϊκών χαρακτικών, κρυμμένος για αιώνες στα αδιάφορα ράφια της Εθνικής Βιβλιοθήκης, βλέπει επιτέλους το φως! Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο άνθρωπος που άλλαξε την ΕΒΕ, μας αποκαλύπτει την ιστορία πίσω από την έκθεση που άνοιξε τις πύλες της και μιλά για ένα όραμα που ξεπερνά τα βιβλία.
Στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ», ο πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (ΕΒΕ) δεν μασά τα λόγια του. «Η βιβλιοθήκη δεν είναι αποθήκη βιβλίων», τονίζει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ζωντανή αξιοποίηση του πολιτιστικού μας πλούτου.
Η αφορμή είναι η πρώτη δημόσια παρουσίαση μιας άγνωστης συλλογής: περίπου 5.000 αυτοτελή ευρωπαϊκά χαρακτικά, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Έργα που καλύπτουν προσωπογραφίες, ζωογραφία, θρησκευτική τέχνη, μυθολογία, αλληγορία και τοπιογραφία. Ένας πραγματικός θησαυρός που περίμενε την σειρά του στις συλλογές της ΕΒΕ.
Η δωρεά που «ξεκλείδωσε» τον θησαυρό
Η ιστορία ξεκίνησε με μία συγκινητική χειρονομία. Ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, Ανδρέας Δρακόπουλος, μετά τον θάνατο του γενικού διευθυντή της ΕΒΕ, Φίλιππου Τσιμπόγλου το 2023, προσέφερε προσωπικά 100.000 ευρώ. Με αυτά, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης πρότεινε την καταγραφή, τεκμηρίωση και έκθεση αυτής της συλλογής, έργο που διήρκεσε δύο χρόνια και κορυφώνεται τώρα με την έκθεση «Μια άγνωστη συλλογή έργων τέχνης της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Ευρωπαϊκή χαρακτική: 15ος-19ος αιώνας. Μνήμη Φίλιππου Τσιμπόγλου», σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Σωκράτη Λούπα, που θα διαρκέσει έως τις 12 Φεβρουαρίου 2027.
Οικονομική επανάσταση και φιλόδοξα σχέδια
Ο Ζουμπουλάκης φέρνει και καλά νέα για τα οικονομικά της ΕΒΕ. Από έναν προϋπολογισμό μόλις 240.000 ευρώ το 2013, όταν ανέλαβε, έφτασε τα 8.700.000 ευρώ σήμερα! Φέτος, μάλιστα, η βιβλιοθήκη θα διαθέσει 200.000 ευρώ για την αγορά σημαντικών ξένων συγγραφέων και μελετητών, ξεκινώντας τον εμπλουτισμό των συλλογών της.
Παρόλα αυτά, η ΕΒΕ εξακολουθεί να έχει σοβαρά κενά σε σχέση με τις διεθνείς εθνικές βιβλιοθήκες, ιδιαίτερα στα «εφήμερα» τεκμήρια όπως φωτογραφίες και αφίσες. Ο στόχος του είναι να μετατραπεί σε πόλο έλξης για όποιον θέλει να μελετήσει τον Ελληνισμό στη διαχρονία του.
Το μέλλον της βιβλιοθήκης και οι νέες απειλές
Σε έναν κόσμο όπου η γνώση ψηφιοποιείται, ο Ζουμπουλάκης πιστεύει ακράδαντα στη σημασία της φυσικής βιβλιοθήκης ως «ζωντανού δημόσιου χώρου». Οραματίζεται το Βαλλιάνειο Μέγαρο να γίνει ένας «αναγνωστικός παράδεισος» στην καρδιά της Αθήνας.
Ωστόσο, εκφράζει έντονες επιφυλάξεις απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αρνούμενος να διαθέσει τις συλλογές της ΕΒΕ σε ιδιωτικές εταιρείες. «Οι συλλογές μιας εθνικής βιβλιοθήκης αποτελούν μέρος της συλλογικής μνήμης, ενώ την τεχνητή νοημοσύνη διαχειρίζονται ιδιωτικές εταιρείες», ξεκαθαρίζει.
Λογοκρισία, πολιτική και ο θυμός των νέων
Τη λογοκρισία θεωρεί τη σοβαρότερη απειλή σήμερα, παραπέμποντας στις απαγορεύσεις βιβλίων στην Αμερική. Σχετικά με την παθητική στάση του πνευματικού κόσμου, ομολογεί ότι διατηρεί ουδετερότητα λόγω της θέσης του, αλλά τονίζει πως «ο διανοούμενος οφείλει να παρεμβαίνει στα πράγματα».
Τέλος, σχολιάζοντας τις μαθητικές κινητοποιήσεις, ξεκαθαρίζει: «Τα παιδιά που κατέβηκαν στους δρόμους δεν είναι επαναστάτες… ζητούν δικαιοσύνη, ένα μέλλον και την ευκαιρία να ζήσουν». Ο θυμός τους είναι δίκαιος και μπορεί να μεταφραστεί σε πολιτική προοπτική, αν βρεθεί το κατάλληλο υποκείμενο.
Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης δεν διστάζει να απαντήσει και σε προσωπικές ερωτήσεις, δηλώνοντας πως αν ξαναγύριζε τον χρόνο, «τις μισές ημέρες της εβδομάδας θα έλεγα ναι και τις άλλες μισές όχι» στην προεδρία. Από φωτιά θα έσωζε τα χειρόγραφα, «τα βιβλία τα ξαναβρίσκουμε». Αυτή την περίοδο, πέρα από τα ενδιαφέροντά του, διαβάζει κι ένα μυθιστόρημα την εβδομάδα, θεωρώντας χαμένη την ημέρα που δεν διαβάζει κάτι.
Η Εθνική Βιβλιοθήκη, υπό την ηγεσία του, ανοίγει νέα κεφάλαια στην ιστορία της. Μένει να δούμε πώς αυτό το όραμα θα διαμορφώσει το μέλλον του πολιτισμού και της γνώσης στην Ελλάδα. Μια πρόκληση που αφορά όλους μας.
