Το νέο σχέδιο της AfD για την Ευρώπη και η κρυφή ατζέντα του Dexit
Η Άλις Βάιντελ παρουσιάζει ένα δήθεν μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο όμως, πίσω από τις υποσχέσεις, στοχεύει στην πλήρη αποδόμηση των θεσμών και την επιστροφή στον απόλυτο εθνικό έλεγχο.
Μπορεί ένα ακροδεξιό κόμμα που μέχρι πρότινος φλέρταρε ανοιχτά με την έξοδο από το ευρώ να έχει μετατραπεί ξαφνικά σε θιασώτη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης; Η απάντηση είναι προφανώς αρνητική, παρόλο που η ηγέτιδα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), Άλις Βάιντελ, προσπαθεί να πείσει για το αντίθετο. Το νέο αφήγημα της γερμανικής ακροδεξιάς, το οποίο βαφτίστηκε ως «νέο συμβόλαιο για την Ευρώπη υποτίθεται πως στοχεύει στη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκ των έσω. Ωστόσο, μια προσεκτική ανάγνωση του εγγράφου πολιτικής της AfD αποκαλύπτει ότι δεν πρόκειται για μεταρρύθμιση, αλλά για ένα καλοστημένο σχέδιο θεσμικής αποδόμησης. Αντί για μια λειτουργική ένωση, το σχέδιο προκρίνει μια Ευρώπη à la carte, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα ενός ακραίου γερμανικού εθνικισμού.
σχετικά άρθρα
Το τέλος των ευρωεκλογών και η ψευδαίσθηση της δημοκρατίας
Η πρώτη και πιο εντυπωσιακή αλλαγή που προτείνει η AfD αφορά την ίδια την καρδιά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με το σχέδιο της Βάιντελ, οι άμεσες ευρωεκλογές που διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια θα πρέπει να καταργηθούν πλήρως. Οι ευρωβουλευτές δεν θα εκλέγονται πλέον από τους πολίτες, αλλά θα διορίζονται ως αντιπρόσωποι από τα εθνικά κοινοβούλια.
Εδώ εντοπίζεται και η πρώτη μεγάλη αντίφαση. Η AfD παραδοσιακά κατηγορεί την Ευρωπαϊκή Ένωση για έλλειμμα δημοκρατίας και απομάκρυνση από τη βούληση των λαών. Η λύση που προτείνουν; Η κατάργηση του μοναδικού ευρωπαϊκού θεσμού τα μέλη του οποίου εκλέγονται απευθείας από τους Ευρωπαίους πολίτες. Η αντικατάσταση της άμεσης ψήφου με τον διορισμό κρατικών αξιωματούχων από τις εθνικές πρωτεύουσες όχι μόνο δεν ενισχύει τη δημοκρατία, αλλά μετατρέπει την ευρωπαϊκή αντιπροσώπευση σε έναν κλειστό γραφειοκρατικό μηχανισμό, απολύτως ελεγχόμενο από τις εκάστοτε εθνικές κυβερνήσεις.
Μια Κομισιόν χωρίς δόντια σε ρόλο απλής γραμματείας
Η επίθεση στους θεσμούς συνεχίζεται με τη στόχευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σήμερα, η Κομισιόν έχει το δικαίωμα να προτείνει νομοθεσίες και να ελέγχει αν τα κράτη-μέλη τηρούν τους κανόνες που τα ίδια έχουν συμφωνήσει. Η AfD επιθυμεί να περιορίσει δραστικά αυτόν τον ρόλο, μετατρέποντας την Επιτροπή σε έναν απλό διαχειριστή διεκπεραιωτικών υποθέσεων. Οι ουσιαστικές πολιτικές αποφάσεις, σύμφωνα με το σχέδιο, θα πρέπει να επιστρέψουν αποκλειστικά στις εθνικές πρωτεύουσες.
Το επιχείρημα αυτό αγνοεί επιδεικτικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ήδη η ΕΕ. Η πραγματική εξουσία δεν βρίσκεται στα χέρια κάποιων σκοτεινών γραφειοκρατών στις Βρυξέλλες, αλλά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εκεί όπου οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών λαμβάνουν τις στρατηγικές αποφάσεις. Η Κομισιόν δεν νομοθετεί αυθαίρετα· οι προτάσεις της περνούν πάντα από το φίλτρο των κυβερνήσεων. Το σχέδιο της Βάιντελ, συνεπώς, μοιάζει περισσότερο με λαϊκιστικό πυροτέχνημα παρά με ουσιαστική θεσμική κριτική.
Κατάργηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και νομική ασυδοσία
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία της πρότασης είναι η επιθυμία της AfD να καταργήσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Επί του παρόντος, όταν μια κυβέρνηση παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες στους οποίους έχει δεσμευτεί, το Δικαστήριο μπορεί να επιβάλει κυρώσεις και πρόστιμα. Η γερμανική ακροδεξιά προτείνει την αντικατάστασή του από ένα «διαιτητικό δικαστήριο», το οποίο θα εστιάζει αποκλειστικά στην επίλυση διαφορών μεταξύ κρατών, αφήνοντας ουσιαστικά την τελική ερμηνεία των νόμων σε εθνικό επίπεδο.
Τι συμβαίνει όμως αν ένα κράτος αποφασίσει απλώς να αγνοήσει μια απόφαση με την οποία διαφωνεί; Οι λεπτομέρειες του σχεδίου είναι σκόπιμα ασαφείς. Η ουσία είναι πως χωρίς ένα ισχυρό, υπερεθνικό δικαιοδοτικό όργανο, το κοινοτικό δίκαιο καταρρέει. Η νομική βεβαιότητα δίνει τη θέση της στην ασυδοσία των ισχυρών κρατών, τα οποία θα μπορούν να επιλέγουν ποιους κανόνες θα εφαρμόζουν και ποιους θα γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους.
Οικονομικός εκβιασμός και κατάργηση της ζώνης Σένγκεν
Το ζήτημα του προϋπολογισμού αποτελεί ίσως το πιο ισχυρό χαρτί του λαϊκισμού της AfD. Προτείνουν ένα δραστικό «ψαλίδισμα» του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, πάγωμα των προσλήψεων προσωπικού και κλείσιμο ευρωπαϊκών οργανισμών. Για να το πετύχουν αυτό, σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν ως όπλο την ίδια τη θέση της Γερμανίας ως του μεγαλύτερου καθαρού συνεισφορέα της ΕΕ. Η απειλή είναι ξεκάθαρη: αν η Ευρώπη δεν συμμορφωθεί, η Γερμανία θα μπλοκάρει τις μελλοντικές συμφωνίες χρηματοδότησης και θα μειώσει τις πληρωμές της.
Παράλληλα, η Βάιντελ διεκδικεί το δικαίωμα της Γερμανίας να εξαιρείται (opt-out) από κρίσιμες ευρωπαϊκές πολιτικές όποτε το επιθυμεί. Από τη μεταναστευτική πολιτική και την κοινή άμυνα, μέχρι τη φορολογία, τον κοινό δανεισμό και τις πράσινες πολιτικές. Μάλιστα, η πρόταση περιλαμβάνει τη δυνατότητα αποχώρησης από τον χώρο Σένγκεν, με την επαναφορά των μόνιμων συνοριακών ελέγχων, αν η ΕΕ «αποτύχει να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα».
Ο γερμανικός έλεγχος στο ευρώ και το φάντασμα του Dexit
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της AfD απέναντι στο ευρώ. Αν και στο παρελθόν το κόμμα δημιουργήθηκε ουσιαστικά με κεντρικό αίτημα την επιστροφή στο μάρκο, σήμερα η Βάιντελ φαίνεται να αποδέχεται την παραμονή στο κοινό νόμισμα. Ωστόσο, θέτει έναν όρο που ανατρέπει όλη την ισορροπία της Ευρωζώνης: απαιτεί η δύναμη ψήφου στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να είναι ανάλογη του μεγέθους της κάθε οικονομίας. Με απλά λόγια, επιδιώκει να παραδώσει τον απόλυτο έλεγχο των επιτοκίων και της νομισματικής πολιτικής αποκλειστικά στο Βερολίνο, υποβιβάζοντας τις υπόλοιπες 26 χώρες σε ρόλο κομπάρσου.
Πρόκειται για μια ακραία εθνικιστική προσέγγιση που παραβλέπει σκόπιμα τα τεράστια οφέλη που έχει αποκομίσει η γερμανική οικονομία από το ευρώ. Ως κατεξοχήν εξαγωγική χώρα, η Γερμανία είδε τα προϊόντα της να σαρώνουν τις διεθνείς αγορές, ακριβώς επειδή η συμμετοχή των νότιων κρατών διατηρούσε την ισοτιμία του νομίσματος σε επίπεδα ευνοϊκά για τις γερμανικές εξαγωγές.
Η κατάληξη του σχεδίου της AfD αποκαλύπτει και τις πραγματικές προθέσεις του κόμματος. Όλες αυτές οι ουτοπικές, εξωφρενικές για τους εταίρους μεταρρυθμίσεις, έχουν ορίζοντα υλοποίησης το 2029. Αν δεν γίνουν δεκτές —κάτι που είναι μαθηματικά βέβαιο, καθώς καμία χώρα δεν θα δεχόταν να παραδώσει τα κλειδιά της Ευρώπης στη Γερμανία— το κόμμα προτείνει τη διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος για την αποχώρηση της Γερμανίας από την ΕΕ. Το Dexit, λοιπόν, δεν έχει εγκαταλειφθεί. Απλώς έχει κρυφτεί πίσω από έναν κατάλογο ανέφικτων απαιτήσεων, σχεδιασμένων ακριβώς για να απορριφθούν, ώστε να δικαιολογήσουν το τελικό, διαλυτικό χτύπημα στην ευρωπαϊκή συνοχή.
