Παρακολουθώντας κανείς τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί αναλυτές διαβάζουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, αντιλαμβάνεται γρήγορα πως η γεωγραφία δεν είναι απλώς το σκηνικό των εξελίξεων, αλλά το ίδιο το σενάριο. Εμείς εδώ στην Ελλάδα, βρισκόμαστε στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, έχοντας ίσως μια πιο ρεαλιστική αίσθηση του τι σημαίνει η γειτνίαση με τον κίνδυνο. Όμως, οφείλουμε να αποκωδικοποιήσουμε το πώς βλέπουν οι ΗΠΑ το επόμενο μεγάλο παγκόσμιο ρήγμα.
σχετικά άρθρα
Και αυτό το ρήγμα δεν είναι μεγαλύτερο από 33 χιλιόμετρα.
Η Γεωγραφία ως Πεπρωμένο: Τα Στενά του Ορμούζ
Αν θέλουμε να κατανοήσουμε το μέλλον της παγκόσμιας σταθερότητας, δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τα ονόματα των στρατηγών ή τα τεχνικά χαρακτηριστικά των οπλικών συστημάτων. Αρκεί να κοιτάξουμε τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα, από το οποίο κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να κολυμπήσει απέναντι, αποτελεί τον κεντρικό άξονα της παγκόσμιας οικονομίας.
Από εκεί περνά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, προερχόμενο από τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Οι αποδέκτες; Η ραχοκοκαλιά της ασιατικής ανάπτυξης. Η Ινδία εξαρτάται κατά 60% από αυτό το πετρέλαιο, η Κίνα κατά 40%, και η Ιαπωνία κατά το συντριπτικό 75%. Σύμφωνα με την αμερικανική οπτική, αν αυτός ο “λαιμός” κλείσει, η ιαπωνική οικονομία θα καταρρεύσει μέσα σε οκτώ με εννέα μήνες. Στο ακραίο σενάριο που εξετάζουν οι αναλυτές στις ΗΠΑ –ένα σενάριο όπου το Ιράν στραγγαλίζει τα στενά– οι επιπτώσεις δεν θα είναι απλώς περιφερειακές, αλλά θα προκαλέσουν ένα άμεσο και βίαιο σοκ στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Ψευδαίσθηση του GCC και το Αμερικανικό Πετροδολάριο
Οι Αμερικανοί αναλυτές είναι κυνικοί όταν μιλούν για τους συμμάχους τους. Το GCC, σύμφωνα με την ανάλυσή τους, είναι ένα “τεχνητό κατασκεύασμα” της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Γιατί; Διότι στηρίζεται σε μια αμείλικτη γεωγραφική αντίφαση: διαθέτουν άφθονο πετρέλαιο, αλλά στερούνται τα βασικότερα αγαθά επιβίωσης – νερό και τροφή. Το 80% των τροφίμων που καταναλώνονται στον Κόλπο εισάγεται. Αν τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η απώλεια εσόδων, αλλά ο λιμός.
Ο ρόλος του GCC, ωστόσο, είναι κρίσιμος για τη διατήρηση του “Αμερικανικού Συστήματος”. Εδώ υπεισέρχεται η έννοια του πετροδολαρίου. Το δολάριο διατηρεί την ηγεμονία του διότι οι χώρες του Κόλπου απαιτούν πληρωμές για το πετρέλαιό τους αποκλειστικά στο αμερικανικό νόμισμα. Αν το GCC καταρρεύσει, η ζήτηση για δολάρια κατακρημνίζεται, συμπαρασύροντας την αμερικανική οικονομία.
Βουνά εναντίον Ερήμου: Ένας Ασύμμετρος Πόλεμος
Σε τακτικό επίπεδο, η αμερικανική ανάλυση εστιάζει στην απόλυτη γεωγραφική ασυμμετρία μεταξύ του Ιράν και των χωρών του Κόλπου. Το Ιράν περιγράφεται ως ένα φυσικό ορεινό φρούριο. Μέσα σε αυτά τα βουνά, η Τεχεράνη μπορεί να κρύψει με ευκολία βάσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones.
Απέναντί τους, οι χώρες του GCC απλώνονται σε επίπεδες, εκτεθειμένες ερήμους. Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι ιρανικοί στόχοι είναι τρεις και απολύτως ανοχύρωτοι:
-
Αμερικανικές Στρατιωτικές Βάσεις: Η άμυνά τους απέναντι σε ένα σμήνος φθηνών ιρανικών drones θεωρείται από εξαιρετικά δύσκολη έως αδύνατη.
-
Πετρελαϊκές Εγκαταστάσεις: Η καταστροφή ενός διυλιστηρίου απαιτεί ελάχιστο κόστος και προσπάθεια για τον επιτιθέμενο.
-
Εγκαταστάσεις Αφαλάτωσης: Το πιο κρίσιμο χτύπημα. Το 60% του πόσιμου νερού στο GCC προέρχεται από εργοστάσια αφαλάτωσης. Μια επιτυχής επίθεση εκεί δεν καταστρέφει απλώς υποδομές, αλλά ακυρώνει την ικανότητα επιβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η Αχίλλειος Πτέρνα του Ιράν και η Στρατηγική της Δύσης
Όμως και το ορεινό φρούριο του Ιράν έχει το δικό του τρωτό σημείο: τη λειψυδρία. Η κλιματική αλλαγή και η κακοδιαχείριση έχουν δημιουργήσει μια τεράστια εσωτερική κρίση. Η στρατηγική που αποδίδουν οι Αμερικανοί αναλυτές στις ΗΠΑ και το Ισραήλ επικεντρώνεται στην καταστροφή των ιρανικών υποδομών νερού και ενέργειας.
Ο στόχος είναι διττός: να μετατραπεί το “φρούριο” σε “φυλακή” χωρίς πόρους, εξωθώντας τον πληθυσμό είτε σε εξέγερση εναντίον του καθεστώτος είτε στη δημιουργία μιας τεράστιας προσφυγικής κρίσης. Είναι μια στρατηγική αμοιβαίας εξόντωσης, ένα γεωπολιτικό “παιχνίδι του δειλού” (game of chicken), όπου το ερώτημα δεν είναι ποιος έχει τα περισσότερα όπλα, αλλά ποιος είναι διατεθειμένος να φτάσει πιο μακριά.
Εδώ, οι Αμερικανοί τονίζουν μια πολιτισμική διαφορά. Από τη μία, η κουλτούρα του μαρτυρίου που διαπνέει τον σιιτικό άξονα. Από την άλλη, ο “υλισμός” των κρατών του Κόλπου. Στο Ντουμπάι, για παράδειγμα, το 90% του πληθυσμού είναι ομογενείς και ξένοι εργάτες. Στην πρώτη σοβαρή απειλή, το εργατικό και επενδυτικό δυναμικό απλώς θα εγκαταλείψει τη χώρα.
Το Ντόμινο της Wall Street
Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα αυτής της ψυχρής αμερικανικής λογικής; Το χρήμα. Το σχέδιο εξόντωσης του GCC δεν αποσκοπεί μόνο στην τοπική κυριαρχία του Ιράν, αλλά στο χτύπημα της “καρδιάς” της Αμερικής: της Wall Street.
Τα πετροδολάρια του Κόλπου επενδύονται μαζικά στην αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά. Τα τελευταία χρόνια, ο πλούτος της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Κουβέιτ ρέει ασταμάτητα στις αμερικανικές μετοχές, συντηρώντας την τεχνολογική έκρηξη κολοσσών της Τεχνητής Νοημοσύνης όπως η Nvidia, η Microsoft, η Google και η Apple. Αν το GCC εγκλωβιστεί σε έναν πόλεμο επιβίωσης, αυτές οι επενδύσεις θα παγώσουν ή θα αποσυρθούν. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών, θα είναι η άμεση κατάρρευση του αμερικανικού χρηματιστηρίου, οδηγώντας τις ΗΠΑ σε μια βαθιά οικονομική ύφεση.
Καθώς Ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται –σύμφωνα με το αμερικανικό αφήγημα– να μπουν στο παιχνίδι, και με τη σκιά της Ρωσίας και της Κίνας να πλανάται από πίσω, η συζήτηση για έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο παύει να είναι θεωρητική. Είναι ένα σενάριο που γράφεται με όρους ελέγχου των πόρων, υδάτινου πολέμου και χρηματιστηριακών δεικτών. Και εμείς, από την ασφαλή (ή ίσως και όχι τόσο) απόσταση της Ελλάδας, οφείλουμε να διαβάζουμε προσεκτικά αυτές τις αναλύσεις, όχι για να πανικοβληθούμε, αλλά για να κατανοήσουμε τους κανόνες του παιχνιδιού πριν αλλάξουν οριστικά.
