Η ρήξη Ριάντ με Εμιράτα, ο δούρειος ίππος του Ισραήλ και η νέα Μέση Ανατολή
Η ανάλυση του Σαουδάραβα ακαδημαϊκού Δρ. Άχμεντ αποκαλύπτει το αγεφύρωτο γεωπολιτικό ρήγμα στον Κόλπο, τον ρόλο του Άμπου Ντάμπι και τη στρατηγική μεταστροφή απέναντι σε Ισραήλ και ΗΠΑ.
Σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής αναδιατάσσεται βίαια, οι εσωτερικές ρωγμές στον αραβικό κόσμο και οι στρατηγικές αποκλίσεις παραδοσιακών συμμάχων καθορίζουν την επόμενη μέρα. Μια εξόχως αποκαλυπτική συζήτηση ανάμεσα στον Αμερικανό αναλυτή Ντέιβιντ Χερστ και τον διακεκριμένο Σαουδάραβα ακαδημαϊκό και πρώην μέλος του συμβουλίου Σούρα, Δρ. Άχμεντ αλ Τουβαϊτζίρι, ρίχνει άπλετο φως στα παρασκήνια της σύγκρουσης. Το κείμενο που ακολουθεί δεν αποτελεί απλώς μια καταγραφή απόψεων, αλλά μια βαθιά ανατομία της ρήξης ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αναλύοντας τον ρόλο του Ισραήλ, την αμερικανική εμπλοκή και τον αναδυόμενο πολυπολικό κόσμο.
σχετικά άρθρα
Το ερώτημα που πλανάται πλέον στις διεθνείς διπλωματικές πρωτεύουσες δεν είναι αν ο αραβικός άξονας έχει διασπαστεί, αλλά πόσο βαθιές είναι οι συνέπειες αυτής της διάσπασης. Η παραδοσιακή συμμαχία του Ριάντ με το Άμπου Ντάμπι, που κάποτε φάνταζε αρραγής κατά την περίοδο της Αραβικής Άνοιξης, έχει πλέον μετατραπεί σε έναν ακήρυχτο πόλεμο επιρροής, με το Ισραήλ να αποτελεί τον μεγάλο κερδισμένο, αλλά ίσως και τον τελικό καταλύτη εξελίξεων που κανείς δεν είχε προβλέψει.
Ο ρόλος του Άμπου Ντάμπι ως δούρειος ίππος
Η πιο ηχηρή τοποθέτηση στη συζήτηση αφορά τον ρόλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σύμφωνα με την ανάλυση, το Άμπου Ντάμπι δεν λειτουργεί πλέον ως αξιόπιστος σύμμαχος του αραβικού κόσμου, αλλά έχει μετατραπεί στον «δούρειο ίππο» των ισραηλινών φιλοδοξιών στη Μέση Ανατολή. Ο Δρ. Άχμεντ ξεκαθαρίζει ότι η αρθρογραφία του, η οποία προκάλεσε διεθνή σάλο, δεν ήταν υπαγορευμένη από το Ριάντ, αλλά αποτελούσε μια κραυγή αγωνίας ενός διανοούμενου απέναντι στις τεράστιες συνωμοσίες που ξετυλίγονται στην περιοχή.
Η απόκλιση του Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ (MBZ) από τα παναραβικά συμφέροντα ξεκίνησε συστηματικά. Σε χώρες όπως η Λιβύη, η Υεμένη, το Σουδάν, η Σομαλία, ακόμα και η Αλγερία, το Άμπου Ντάμπι χρηματοδοτεί αποσχιστικά κινήματα και υποδαυλίζει εμφυλίους. Ο στόχος; Η καταστρατήγηση της ειρήνης και της ενότητας των αραβικών κρατών, μια στρατηγική που ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τα ιστορικά σχέδια της σκληρής δεξιάς στο Ισραήλ, η οποία επιδιώκει τον κατακερματισμό των γειτονικών της εθνών προκειμένου να εξασφαλίσει τη στρατιωτική της ηγεμονία.
Η γεωπολιτική διάσπαση και το σχέδιο Γινόν
Για να κατανοήσει κανείς τις ενέργειες των Εμιράτων, πρέπει να ανατρέξει στο 1982 και στο περιβόητο άρθρο του Οντέντ Γινόν, τότε στελέχους του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών. Η στρατηγική του Γινόν προέβλεπε ότι ο αραβικός κόσμος είναι έτοιμος, εθνοτικά και θρησκευτικά, να κατακερματιστεί. Η εισήγηση ήταν το Ισραήλ να εκμεταλλευτεί αυτή την αδυναμία και να διαλύσει μεγάλα κράτη όπως το Ιράκ, η Συρία, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία.
Σήμερα, αυτό ακριβώς το σχέδιο φαίνεται να υλοποιείται μέσω αντιπροσώπων. Το Άμπου Ντάμπι παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Στην Υεμένη, για παράδειγμα, αντί να στηρίξει τη νόμιμη κυβέρνηση και την ειρήνευση, όπως επεδίωκε το Ριάντ, το Άμπου Ντάμπι εξόπλισε αυτονομιστές του Νότου και έφερε δυτικούς μισθοφόρους για να δολοφονήσουν επιφανείς πνευματικούς ηγέτες που αντιστέκονταν στα σχέδια διαίρεσης της χώρας. Η τακτική αυτή εξυπηρετεί απόλυτα την ισραηλινή ατζέντα, δημιουργώντας μικρά, ελεγχόμενα κρατίδια, ανίκανα να προβάλουν την παραμικρή αντίσταση.
Ο οικονομικός ανταγωνισμός και το ρήγμα στον Κόλπο
Πίσω όμως από τη στρατηγική διαφωνία κρύβεται και ένας βαθύς οικονομικός ανταγωνισμός, ο οποίος πηγάζει από καθαρή ζήλια. Η ανάδειξη του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS) και το γιγαντιαίο μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα «Όραμα 2030» (Vision 2030) έχουν αλλάξει τους συσχετισμούς. Η Σαουδική Αραβία, ως η μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής και μέλος των G20, προσελκύει πλέον τεράστιες ξένες επενδύσεις, υποχρεώνοντας ακόμη και πολυεθνικές να μεταφέρουν τις έδρες τους από το Ντουμπάι στο Ριάντ.
Η συνειδητοποίηση ότι το οικονομικό κέντρο βάρους μετατοπίζεται ταχύτατα, προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στα Εμιράτα. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, δεν μπορεί να υπάρξει σύγκριση μεγεθών. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιο στρατηγικό βάθος, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και βιομηχανία, ενώ το Άμπου Ντάμπι παραμένει, ουσιαστικά, ένα μικρό εμιράτο. Αυτή η ανασφάλεια οδήγησε την ηγεσία των ΗΑΕ σε υπόγειες προσπάθειες υπονόμευσης και αποσταθεροποίησης της ίδιας της Σαουδικής Αραβίας.
Η παγίδα της αντισημιτικής ρητορικής
Κάθε φορά που ασκείται κριτική στις ενέργειες των Εμιράτων και στη σύμπλευσή τους με το Ισραήλ, ο φιλοϊσραηλινός μηχανισμός στην Ουάσινγκτον ενεργοποιείται κατασκευάζοντας κατηγορίες περί αντισημιτισμού. Είναι ωστόσο κωμικοτραγικό να κατηγορείται η Σαουδική Αραβία ή οι Άραβες διανοούμενοι ως αντισημίτες. Οι Άραβες, ιστορικά και εθνολογικά, είναι σημιτικά φύλα, με την Αραβική Χερσόνησο να αποτελεί το λίκνο τους.
Το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας έχει επιδείξει διαχρονικά σεβασμό στον ιουδαϊσμό. Ίδρυσε διεθνή κέντρα ανεκτικότητας με Εβραίους ραβίνους στα διοικητικά τους συμβούλια και υπήρξε ο αρχιτέκτονας δύο μεγάλων ειρηνευτικών πρωτοβουλιών (των Βασιλέων Φαχντ και Αμπντάλα) που πρόσφεραν αναγνώριση στο Ισραήλ έναντι της επιστροφής των αραβικών εδαφών. Ο πραγματικός κίνδυνος για τον ιουδαϊσμό δεν προέρχεται από τους Άραβες, αλλά από τους ίδιους τους σιωνιστές που καπηλεύονται τη θρησκεία για να δικαιολογήσουν επεκτατικούς πολέμους.
Η νέα στάση του Ριάντ μετά τη Γάζα
Πριν την 7η Οκτωβρίου, η δυτική διπλωματία πίστευε ότι η Σαουδική Αραβία βρισκόταν ένα βήμα πριν την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ. Όμως, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Το Ριάντ ουδέποτε έδειξε απελπισία να εξομαλύνει τις σχέσεις του δίχως απτά ανταλλάγματα για τους Παλαιστίνιους. Η σταθερή σαουδαραβική θέση παραμένει προσηλωμένη στην ανεξαρτησία ενός παλαιστινιακού κράτους και στη δίκαιη λύση για τους πρόσφυγες.
Η γενοκτονία που ακολούθησε στη Γάζα άλλαξε ριζικά τα δεδομένα. Όταν ολόκληρος ο κόσμος παρακολούθησε σε ζωντανή μετάδοση τη βαρβαρότητα της ισραηλινής πολεμικής μηχανής, η Σαουδική Αραβία —ως καρδιά του ισλαμικού κόσμου— δεν μπορούσε να μείνει απαθής. Το Ριάντ αντιλήφθηκε πως η ακροδεξιά κυβέρνηση του Τελ Αβίβ δεν είναι άξια εμπιστοσύνης και συνιστά απειλή για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Κάθε σκέψη για εξομάλυνση πάγωσε, καθώς κανένας Άραβας ηγέτης δεν θα μπορούσε να νομιμοποιήσει τέτοιας κλίμακας εγκλήματα.
Η παλαιστινιακή αντίσταση υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου
Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της δυτικής προπαγάνδας είναι η ταύτιση της παλαιστινιακής αντίστασης με την τρομοκρατία. Ωστόσο, υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου, ο Χάρτης του ΟΗΕ και οι Συνθήκες της Γενεύης είναι σαφείς: κάθε έθνος που βρίσκεται υπό ξένη κατοχή ή αποικιοκρατία έχει το απόλυτο και νόμιμο δικαίωμα στην αντίσταση, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής βίας.
Η Χαμάς και οι άλλες αντιστασιακές ομάδες δεν ήρθαν από άλλον πλανήτη. Είναι Παλαιστίνιοι, εκλεγμένοι από τον λαό τους, που μάχονται για την ελευθερία τους. Όπως ακριβώς οι Αμερικανοί πολέμησαν τους Βρετανούς, οι Ευρωπαίοι τον ναζισμό, και οι Αλγερινοί τη γαλλική αποικιοκρατία, έτσι και οι Παλαιστίνιοι ασκούν το αναφαίρετο δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση. Το να χαρακτηρίζονται εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα ως τρομοκρατικά αποτελεί νομικό παραλογισμό και ηθική χρεοκοπία της Δύσης.
Ο συνασπισμός της ανάγκης και η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας
Απέναντι στον διαρκή ισραηλινό επεκτατισμό, που εκτείνεται από τη βόρεια Συρία μέχρι την αραβική χερσόνησο (το όραμα του «Μεγάλου Ισραήλ»), οι περιφερειακές δυνάμεις αναγκάζονται να αναθεωρήσουν τη στρατηγική τους. Ο αραβικός κόσμος έχει πλέον συνειδητοποιήσει ότι η απάθεια ισοδυναμεί με αυτοκτονία. Εάν το Ισραήλ μπόρεσε να ισοπεδώσει τη Γάζα με πλήρη δυτική ασυλία, τίποτα δεν το εμποδίζει να πράξει το ίδιο αύριο στον Λίβανο, τη Συρία ή άλλες χώρες.
Αποτέλεσμα αυτής της συνειδητοποίησης είναι η διαμόρφωση μιας νέας, άτυπης αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Η Σαουδική Αραβία ενισχύει την αμυντική της συνεργασία με το Πακιστάν, ενώ βρισκόμαστε μπροστά σε μια εντυπωσιακή προσέγγιση του Ριάντ με την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την Αίγυπτο. Πρόκειται για έναν συνασπισμό ανάγκης, έναν άξονα μεγάλων ισλαμικών κρατών που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως γεωπολιτικό αντίβαρο απέναντι στον σιωνιστικό επεκτατισμό.
Ο συριακός γρίφος και ο ρόλος της Δαμασκού
Η επαναπροσέγγιση του Ριάντ με τη Συρία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ρεαλπολιτίκ (realpolitik) στη σύγχρονη Μέση Ανατολή. Ο εμφύλιος στη Συρία κόντεψε να διαλύσει ολοσχερώς τον κοινωνικό ιστό της χώρας, μετατρέποντάς την σε πεδίο σύγκρουσης ξένων δυνάμεων και διευρύνοντας την ιρανική επιρροή μέσω της λεγόμενης «σιιτικής ημισελήνου».
Σήμερα, η νίκη του συριακού κράτους, έστω και με βαρύ τίμημα, αντιμετωπίζεται από τη Σαουδική Αραβία ως μια ευκαιρία επαναφοράς της Δαμασκού στον αραβικό κορμό. Το Ριάντ προσφέρει χείρα βοηθείας στον Μπασάρ αλ Άσαντ προκειμένου να σταθεροποιηθεί η χώρα, να αντιμετωπιστεί η ανθρωπιστική κρίση και να δημιουργηθεί ένα ανάχωμα τόσο απέναντι στην ιρανική ηγεμονία, όσο και απέναντι στις συνεχιζόμενες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές. Ένα ενιαίο συριακό κράτος εξυπηρετεί απόλυτα τα παναραβικά συμφέροντα.
Ο κίνδυνος σύρραξης με το Ιράν και η αμερικανική αφέλεια
Η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία παραμένει το ενδεχόμενο μιας ανοιχτής σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν. Η αμερικανική διπλωματία, υπό προηγούμενες και ενδεχομένως μελλοντικές διοικήσεις (ιδίως του Ντόναλντ Τραμπ), έδειξε μια επικίνδυνη αφέλεια, αντιμετωπίζοντας την Τεχεράνη σαν να πρόκειται για τη Βενεζουέλα. Ωστόσο, μια προσπάθεια «αποκεφαλισμού» του ιρανικού καθεστώτος δεν θα ήταν ένας πόλεμος-αστραπή, αλλά η έναρξη ενός εφιάλτη.
Η Σαουδική Αραβία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να αποτρέψει στο παρασκήνιο τέτοια επιθετικά σχέδια. Το Ριάντ γνωρίζει πολύ καλά ότι το Ιράν διαθέτει ασύμμετρες ικανότητες. Μια επίθεση εναντίον του θα οδηγούσε στον άμεσο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου και χάος στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Η διπλωματία και οι ειρηνευτικές συνομιλίες, έστω και δύσκολες, είναι ο μόνος ρεαλιστικός δρόμος, μακριά από τις πολεμοχαρείς εμμονές ακραίων κύκλων στο Ισραήλ.
Η υποκρισία για τα πυρηνικά και η στάση της Δύσης
Η δυτική στάση απέναντι στο πυρηνικό πρόγραμμα της Μέσης Ανατολής αποτελεί μνημείο υποκρισίας. Ενώ επιβάλλονται εξοντωτικές κυρώσεις στο Ιράν για τις έρευνές του, το Ισραήλ διαθέτει αναντίλεκτα δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, πυρηνικές κεφαλές εκτός διεθνούς ελέγχου και επιθεωρήσεων. Η Δύση κλείνει τα μάτια σε αυτό το οπλοστάσιο, δημιουργώντας ένα καθεστώς δύο μέτρων και δύο σταθμών που εξοργίζει τον αραβικό κόσμο.
Ταυτόχρονα, η νομιμοποίηση του δυτικού κόσμου έχει καταρρεύσει. Όταν υπερδυνάμεις επιτίθενται στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) επειδή τόλμησε να εκδώσει εντάλματα σύλληψης για ισραηλινούς αξιωματούχους, αποδεικνύεται περίτρανα πως το περίφημο «διεθνές δίκαιο βασισμένο σε κανόνες» ισχύει μόνο όταν εξυπηρετεί τα δυτικά συμφέροντα. Η Σαουδική Αραβία και οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου αρνούνται πλέον να δεχθούν μαθήματα ηθικής από κυβερνήσεις που εξοπλίζουν και διευκολύνουν γενοκτονίες.
Η αλλαγή στον αμερικανικό άξονα και η απομόνωση του Ισραήλ
Παρά το ζοφερό τοπίο, παρατηρείται μια βαθιά, δομική μετατόπιση στην αμερικανική κοινή γνώμη. Ακόμα και στους κόλπους της συντηρητικής δεξιάς, φωνές όπως αυτή του γνωστού παρουσιαστή Τάκερ Κάρλσον αναδεικνύουν τη ζημιά που προκαλεί η τυφλή στήριξη στο Ισραήλ για τα ίδια τα αμερικανικά συμφέροντα. Παράλληλα, η νέα γενιά των Αμερικανών, μέσω των πανεπιστημίων και των κοινωνικών δικτύων, γυρίζει μαζικά την πλάτη στο σιωνιστικό αφήγημα.
Αυτή η ρωγμή στο εσωτερικό των ΗΠΑ πανικοβάλλει το Τελ Αβίβ, το οποίο αντιλαμβάνεται ότι χάνει οριστικά τη μάχη της πληροφορίας. Ο χρόνος μετράει αντίστροφα. Οι μελλοντικές γενιές ψηφοφόρων σε Αμερική και Ευρώπη δεν θα παρέχουν πλέον τη λευκή επιταγή ατιμωρησίας που απολάμβανε ιστορικά το Ισραήλ. Η πλήρης απομόνωση στο διεθνές στερέωμα έχει ήδη ξεκινήσει και καμία στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να αναστρέψει την ηθική απαξίωση.
Η επόμενη μέρα και το αναπόφευκτο παλαιστινιακό κράτος
Το τελικό συμπέρασμα αυτής της εκτενούς γεωπολιτικής ανατομίας είναι πως βρισκόμαστε απέναντι στο λεγόμενο «φαινόμενο της Γάζας» (Gaza effect). Η πρωτοφανής αιματοχυσία, αντί να εξαφανίσει το παλαιστινιακό ζήτημα, το εκτίναξε στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εκατομμύρια διαδηλωτές πλημμυρίζουν τις δυτικές πρωτεύουσες, ενώ ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία, προχωρούν σε επίσημες αναγνωρίσεις του Κράτους της Παλαιστίνης.
Οι αυταπάτες περί εξάλειψης της παλαιστινιακής αντίστασης διαψεύδονται καθημερινά στο πεδίο των μαχών. Η λύση των δύο κρατών, που υποστηρίζει σθεναρά η Σαουδική Αραβία, δεν είναι πλέον απλώς μια ουτοπική διπλωματική διατύπωση, αλλά η μοναδική βιώσιμη διέξοδος για να αποφευχθεί ένας παγκόσμιος πόλεμος. Η δημιουργία ενός κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους είναι πλέον αναπόφευκτη, καθώς η Ιστορία διδάσκει αμείλικτα ότι κανένας λαός υπό κατοχή δεν παραδόθηκε ποτέ. Και οι Παλαιστίνιοι δεν πρόκειται να αποτελέσουν την εξαίρεση.
