Η SpaceX ετοιμάζεται για αυτό που περιγράφεται ως η μεγαλύτερη δημόσια εγγραφή στην ιστορία, με στόχο αποτίμησης που μπορεί να φτάσει τα 1,75 τρισ. δολάρια. Αν επιβεβαιωθεί αυτό το επίπεδο, η εταιρεία του Ίλον Μασκ θα ξεπεράσει σε αξία κολοσσούς όπως η Meta και η Tesla, ενώ θα αφήσει πίσω της και τη Saudi Aramco ως τη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή είσοδο όλων των εποχών.
σχετικά άρθρα
Η ζήτηση αναμένεται τεράστια, κυρίως από μικροεπενδυτές που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αποκτήσουν μετοχές της SpaceX, καθώς η εταιρεία παρέμενε ιδιωτική. Όμως πίσω από τον ενθουσιασμό, την εικόνα της τεχνολογικής υπεροχής και το αφήγημα για το μέλλον της ανθρωπότητας στο διάστημα, υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο η αποτίμηση αυτή μπορεί να δικαιολογηθεί οικονομικά.
Το timing της εισαγωγής έχει ντυθεί με αρκετό μυστήριο. Η SpaceX φέρεται να εξετάζει δημόσια εγγραφή τον Ιούνιο, σε μια περίοδο που συμπίπτει με σπάνια πλανητική ευθυγράμμιση του Δία, της Αφροδίτης και του Ερμή, αλλά και με τα 55α γενέθλια του Μασκ. Κυκλοφορούν ακόμη και σενάρια για ημερομηνία στις 9 Ιουνίου, ένα ακόμη παιχνίδι με τους αριθμούς που συνηθίζει ο ίδιος.
Πίσω όμως από το επικοινωνιακό στοιχείο, υπάρχει ένας πιο γήινος λόγος: η μάχη για κεφάλαια. Οι ιδιωτικές αγορές δείχνουν κορεσμένες, τα venture capital funds πιέζονται να επιστρέψουν χρήματα στους επενδυτές τους και οι μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης διεκδικούν τεράστια ποσά. Η SpaceX κινείται σε ένα περιβάλλον όπου OpenAI, Anthropic και άλλοι παίκτες της AI μπορούν να απορροφήσουν μεγάλο μέρος της διαθέσιμης ρευστότητας.
Την ίδια στιγμή, η xAI του Μασκ καίει περίπου 1 δισ. δολάρια τον μήνα, ενώ τα σχέδια για data centers και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν ακόμη περισσότερα κεφάλαια. Έτσι, η δημόσια εγγραφή δεν μοιάζει μόνο με επιλογή ανάπτυξης, αλλά και με αγώνα δρόμου για να προλάβει η SpaceX την αγορά πριν κορεστεί από άλλα τεράστια AI listings.
Η συγχώνευση με την xAI και το νέο αφήγημα για data centers στο διάστημα
Η στροφή του Μασκ είναι αξιοσημείωτη. Για χρόνια υποστήριζε ότι η SpaceX δεν θα έμπαινε στο χρηματιστήριο πριν ολοκληρωθεί το σύστημα μεταφοράς προς τον Άρη, επειδή οι πιέσεις των δημόσιων αγορών θα αποσπούσαν την εταιρεία από τον μακροπρόθεσμο στόχο της. Τώρα, όμως, το αφήγημα μοιάζει να μετακινείται από τον Άρη στη Σελήνη και από την αποίκηση του διαστήματος στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η νέα ιστορία που συνοδεύει την αποτίμηση της SpaceX συνδέεται με την ιδέα των διαστημικών data centers. Ο Μασκ υποστηρίζει ότι τα data centers στη Γη θα συναντήσουν όρια λόγω γης, ενέργειας και ψύξης, και ότι η λύση είναι η μεταφορά μέρους της υπολογιστικής ισχύος στο διάστημα, όπου η ηλιακή ενέργεια είναι σχεδόν διαρκής.
Το σχέδιο προβλέπει δορυφόρους που θα λειτουργούν ως τροχιακά κέντρα δεδομένων, αξιοποιώντας ηλιακή ισχύ. Θεωρητικά ακούγεται εντυπωσιακό. Πρακτικά, όμως, τα προβλήματα είναι τεράστια. Στο διάστημα δεν υπάρχει αέρας για να απομακρύνει τη θερμότητα από τους servers, άρα η ψύξη πρέπει να γίνεται με τεράστια συστήματα ακτινοβολίας θερμότητας. Ακόμη και για λίγα AI chips απαιτείται εξοπλισμός τεράστιας πολυπλοκότητας.
Για να φτάσει κανείς σε υπολογιστική ισχύ επιπέδου gigawatt, θα χρειάζονταν ηλιακές συστοιχίες και συστήματα ψύξης μήκους χιλιομέτρων. Αυτό σημαίνει δομές αντίστοιχες με δεκάδες γήπεδα ποδοσφαίρου σε τροχιά, εκτεθειμένες σε μικρομετεωρίτες, διαστημικά σκουπίδια και τεχνικές αστοχίες.
Το σχέδιο βασίζεται επίσης στην επιτυχία του Starship, το οποίο θα πρέπει να φτάσει σε εξαιρετικά υψηλή συχνότητα εκτοξεύσεων, ακόμη και ανά ώρα, με φορτία εκατοντάδων τόνων. Όμως το Starship, παρότι έχει πετύχει εντυπωσιακά τεχνικά βήματα, δεν έχει ακόμη αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει με τέτοια αξιοπιστία και κλίμακα.
Ακόμη πιο φιλόδοξο είναι το σενάριο για εργοστάσια στη Σελήνη, τα οποία θα κατασκευάζουν δορυφόρους και θα τους εκτοξεύουν στο διάστημα μέσω ενός ηλεκτρομαγνητικού συστήματος τύπου «διαστημικού railgun». Πρόκειται για τεχνολογία που στη Γη αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη, με σοβαρά προβλήματα θερμότητας και καταπόνησης υλικών.
Το ερώτημα είναι αν όλα αυτά αποτελούν ρεαλιστικό επιχειρηματικό πλάνο ή ένα αφήγημα αρκετά μεγάλο ώστε να δικαιολογήσει μια αποτίμηση που διαφορετικά θα ήταν δύσκολο να σταθεί.
Η συγχώνευση της xAI στη SpaceX, με αποτίμηση περίπου 250 δισ. δολαρίων, προσθέτει ακόμη περισσότερη αβεβαιότητα. Η xAI έχει αποκτήσει το X, δηλαδή την πρώην Twitter, μια πλατφόρμα που έχει χάσει χρήστες και διαφημιστές μετά την εξαγορά της από τον Μασκ. Παράλληλα, το μοντέλο Grok έχει πολύ μικρότερο μερίδιο αγοράς σε σχέση με το ChatGPT και το Gemini.
Με βάση τα στοιχεία που επικαλείται ο οικονομολόγος Patrick Boyle, η SpaceX εμφανίζεται κερδοφόρα, με περίπου 8 δισ. δολάρια EBITDA, όμως η xAI καίει τεράστια ποσά. Η ένταξή της στη SpaceX δημιουργεί την εικόνα ότι τα ισχυρά οικονομικά και τεχνολογικά assets της διαστημικής εταιρείας χρησιμοποιούνται για να στηρίξουν μια πολύ πιο ριψοκίνδυνη AI επιχείρηση.
Η αποτίμηση, το Starlink και ο κίνδυνος για τους μικροεπενδυτές
Το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά την ίδια την αποτίμηση των 1,75 τρισ. δολαρίων. Με βάση τα έσοδα του 2025, η SpaceX θα έμπαινε στο χρηματιστήριο με λόγο αξίας προς πωλήσεις περίπου 94 φορές. Ακόμη και με αισιόδοξες προβλέψεις για το 2026, ο δείκτης παραμένει πάνω από 60 φορές τις πωλήσεις, δηλαδή σε επίπεδα εξαιρετικά υψηλά ακόμη και για εταιρείες τεχνολογίας.
Ένα μεγάλο μέρος του αφηγήματος στηρίζεται στο Starlink. Η αισιόδοξη εκδοχή θέλει την υπηρεσία να φτάνει ακόμη και τους 1,2 δισ. χρήστες έως το 2040. Όμως αυτό το σενάριο θεωρείται δύσκολο, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι με αρκετό εισόδημα για να πληρώνουν πάνω από 100 δολάρια τον μήνα για internet ζουν ήδη σε περιοχές με γρήγορες και φθηνότερες ενσύρματες συνδέσεις.
Το Starlink είναι εξαιρετικά χρήσιμο για απομακρυσμένες περιοχές, στρατιωτικές εφαρμογές, πλοία, ορυχεία ή ζώνες κρίσης. Δεν είναι όμως ιδανικό για μεγάλες πόλεις, όπου απαιτεί καθαρή οπτική επαφή με τον ουρανό και μπορεί να αντιμετωπίσει συμφόρηση όταν πολλοί χρήστες συνδέονται στον ίδιο δορυφόρο.
Υπάρχει επίσης ένδειξη ότι όσο αυξάνονται οι συνδρομητές, μειώνεται η απόδοση ανά χρήστη. Αν και η SpaceX φέρεται να ξεπέρασε τις προβλέψεις σε αριθμό πελατών, τα έσοδα δεν αυξήθηκαν αντίστοιχα. Αυτό δείχνει ότι η μαζική ανάπτυξη του Starlink μπορεί να έρχεται με χαμηλότερα περιθώρια.
Ακόμη και η κερδοφορία της SpaceX χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Η εταιρεία προβάλλει υψηλό EBITDA, όμως αυτός ο δείκτης δεν περιλαμβάνει σημαντικά κόστη όπως αποσβέσεις και τεράστια έξοδα έρευνας και ανάπτυξης. Για μια εταιρεία που πρέπει συνεχώς να αντικαθιστά δορυφόρους με διάρκεια ζωής περίπου πέντε ετών, η εξαίρεση αυτών των δαπανών μπορεί να δίνει υπερβολικά θετική εικόνα.
Το IPO αναμένεται να γίνει με μικρή διασπορά μετοχών, πιθανώς μόλις 5% έως 10% του συνόλου. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει τεχνητή έλλειψη προσφοράς και να οδηγήσει την τιμή ψηλά, ιδιαίτερα αν υπάρξει μαζική ζήτηση από μικροεπενδυτές.
Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το ενδεχόμενο ταχείας ένταξης της SpaceX σε μεγάλους χρηματιστηριακούς δείκτες, όπως ο Nasdaq 100 και ο S&P 500. Αν συμβεί αυτό, παθητικά funds και συνταξιοδοτικά χαρτοφυλάκια θα αναγκαστούν να αγοράσουν τη μετοχή, ανεξάρτητα από την αποτίμησή της. Έτσι, εκατομμύρια επενδυτές θα βρεθούν να κατέχουν SpaceX μέσω των χαρτοφυλακίων τους, ακόμη κι αν η τιμή έχει ήδη εκτοξευθεί.
Το προηγούμενο της Tesla είναι χαρακτηριστικό. Όταν μπήκε στον S&P 500, είχε προηγηθεί μεγάλη άνοδος της μετοχής. Από τότε, όμως, η απόδοσή της υστέρησε σε σχέση με τον ευρύτερο δείκτη. Το ερώτημα είναι αν η SpaceX μπορεί να επαναλάβει το ίδιο μοτίβο, με τους πρώτους insiders να επωφελούνται και τους παθητικούς επενδυτές να αγοράζουν σε εξαιρετικά υψηλές τιμές.
Η SpaceX παραμένει μια εντυπωσιακή τεχνολογική και μηχανική επιτυχία. Όμως άλλο πράγμα είναι μια σπουδαία εταιρεία και άλλο μια καλή επένδυση σε οποιαδήποτε τιμή. Αν η αποτίμηση στηρίζεται σε διαστημικά data centers, εργοστάσια στη Σελήνη, δισεκατομμύρια χρήστες Starlink και μια AI εταιρεία που καίει τεράστια ποσά, τότε οι επενδυτές θα πρέπει να αποφασίσουν αν αγοράζουν το μέλλον ή ένα αφήγημα τόσο φιλόδοξο που μπορεί να αποδειχθεί αδύνατο να δικαιολογηθεί.
