Παίρνουν μπροστά οι μηχανές εκτύπωσης δολαρίων από την FED: Η σιωπηλή επανάσταση του Κέβιν Γουόρς και το κρυφό τρισεκατομμύριο των τραπεζών
Πώς η αναθεώρηση των κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ ισοδυναμεί με έμμεση ποσοτική χαλάρωση, απελευθερώνοντας τεράστια ρευστότητα στην αγορά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας
Η παγκόσμια οικονομική κοινότητα παρακολουθεί με απόλυτη προσήλωση τη στάση του Κέβιν Γουόρς στο μέτωπο των αμερικανικών επιτοκίων. Πρόκειται για μια απολύτως κατανοητή εμμονή, η οποία ωστόσο λειτουργεί ως οφθαλμαπάτη, κρύβοντας την πραγματική, δομική ανατροπή που συντελείται αυτή τη στιγμή στο παρασκήνιο: την αλλαγή στους κανόνες κεφαλαίων των τραπεζών. Μπορεί το θέμα να ακούγεται τεχνικό και άνευρο, αλλά είναι ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη της χρονιάς για την παγκόσμια ρευστότητα.
σχετικά άρθρα
Πρόσφατα, οι μεγάλες αμερικανικές τράπεζες κατέθεσαν τις τελικές επιστολές σχολιασμού τους, με την προθεσμία που έληξε στις 18 Ιουνίου. Αν η διοίκηση της Fed υποχωρήσει στις πιέσεις τους σχετικά με το πλαίσιο λειτουργικού κινδύνου, ουσιαστικά θα τυπώσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε ικανότητα ισολογισμών, χωρίς να χρειαστεί να μειώσει τα επιτόκια ούτε κατά ένα τέταρτο της μονάδας. Δεν μιλάμε απλώς για μια αλλαγή πολιτικής. Μιλάμε για μια δομική επαναμόχλευση ολόκληρης της αμερικανικής τραπεζικής μηχανής, για την οποία η δημόσια συζήτηση παραμένει εκκωφαντικά σιωπηλή.
Η ανατροπή της Βασιλείας ΙΙΙ και η πίεση του λόμπι
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος της αλλαγής, πρέπει να επιστρέψουμε στις 19 Μαρτίου. Τότε, η Fed, σε συνεργασία με το OCC και το FDIC, προχώρησε σε μια σαρωτική αναθεώρηση του αμερικανικού πλαισίου τραπεζικών κεφαλαίων. Ουσιαστικά, πέταξαν στον κάλαθο των αχρήστων την αρχική πρόταση του 2023 για το τελικό στάδιο της Βασιλείας ΙΙΙ (Basel III endgame). Η αρχική εκείνη πρόταση προέβλεπε μια σκληρή αύξηση κεφαλαίων της τάξης του 19% για τις μεγαλύτερες τράπεζες.
Όπως ήταν αναμενόμενο, η πρόταση συγκέντρωσε πάνω από 90% αρνητικά σχόλια από τον κλάδο. Η νέα εκδοχή που μπήκε στο τραπέζι είναι δραματικά πιο ήπια, κάτι που επίσης δεν προκαλεί έκπληξη. Στις 18 Ιουνίου, την τελευταία ημέρα της δημόσιας διαβούλευσης, το Bank Policy Institute (BPI) κατέθεσε την τελική του επιστολή, σημαίνοντας τη λήξη του χρόνου σε αυτόν τον κεφαλαιακό πόλεμο. Αυτό που θα συμβεί τις επόμενες 60 ημέρες, καθώς ο Γουόρς και η Fed επεξεργάζονται τα σχόλια, θα αναδιαμορφώσει την προσφορά πιστώσεων στην οικονομία πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε απόφαση για τα επιτόκια, κάτι που η αγορά δεν έχει καν αρχίσει να προεξοφλεί.
Πώς μεταφράζεται η κεφαλαιακή ελάφρυνση στην πράξη
Για να ξεκαθαρίσουμε το τοπίο, το τελικό στάδιο της Βασιλείας ΙΙΙ δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα σύνολο διεθνών κανόνων που υπαγορεύει στις μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου πόσα ίδια κεφάλαια πρέπει να διατηρούν έναντι του κινδύνου που αναλαμβάνουν. Όσο περισσότερα κεφάλαια δεσμεύει μια τράπεζα, τόσο λιγότερα μπορεί να δανείσει. Το κεφάλαιο, δηλαδή, λειτουργεί ως το πεντάλ του φρένου στη δημιουργία πιστώσεων. Η αρχική πρόταση του 2023 πατούσε το φρένο απότομα, απαιτώντας περισσότερα κεφάλαια έναντι του κινδύνου αγοράς, του λειτουργικού κινδύνου και του πιστωτικού κινδύνου.
Οι τράπεζες αντέδρασαν έντονα και, υπό την ηγεσία του Γουόρς, φαίνεται πως κερδίζουν τη μάχη. Η αναθεωρημένη πρόταση της 26ης Μαρτίου προσφέρει μια ελάφρυνση 87,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κοινά μετοχικά κεφάλαια κατηγορίας 1 (CET1) για ολόκληρο το σύστημα. Με απλά λόγια, οι μεγαλύτερες τράπεζες στην Αμερική ενημερώθηκαν ότι μπορούν να διακρατούν 87,7 δισ. δολάρια λιγότερα σε μετοχικό κεφάλαιο σε σχέση με τους προηγούμενους κανόνες. Ειδικά για τις παγκοσμίως συστημικά σημαντικές τράπεζες (G-SIBs), τα οκτώ μεγαλύτερα ιδρύματα της χώρας, η μείωση αγγίζει τα 42,1 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τα μαθηματικά της μόχλευσης και το αόρατο τρισεκατομμύριο
Εδώ είναι που η αριθμητική γίνεται εκρηκτική και ο οικονομικός τύπος χάνει τη μεγάλη εικόνα. Οι τράπεζες δεν διατηρούν κεφάλαια για να δανείζουν με αναλογία ένα προς ένα. Λειτουργούν με μόχλευση. Για κάθε δολάριο κεφαλαιακής απαίτησης που μειώνεται, μια τράπεζα μπορεί να υποστηρίξει περίπου 10 έως 12 δολάρια σε πρόσθετο δανεισμό, ανάλογα με τη στάθμιση κινδύνου του εκάστοτε περιουσιακού στοιχείου. Πρόκειται για τον βασικό μηχανισμό των κλασματικών αποθεματικών.
Όταν, λοιπόν, παραδίδεις στο τραπεζικό σύστημα 87,7 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιακή ελάφρυνση, δεν ξεκλειδώνεις απλώς 87,7 δισ. σε δανειοδοτική ικανότητα. Ξεκλειδώνεις μεταξύ 870 δισεκατομμυρίων και 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων σε δυνητική επέκταση των ισολογισμών. Ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Μιλάμε για ένα νούμερο μεγαλύτερο από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης QE3. Και το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η ρευστότητα δεν παρέχεται μέσω του τυπογραφείου της κεντρικής τράπεζας ή μέσω μειώσεων των επιτοκίων, αλλά με την αλλαγή μιας γραμμής στους κανονισμούς.
Τα υπερβάλλοντα κεφάλαια που βγαίνουν από την καραντίνα
Πέρα από τα παραπάνω, υπάρχει και μια άλλη κρίσιμη παράμετρος. Οι μεγαλύτερες τράπεζες κάθονται πάνω σε περίπου 175 δισεκατομμύρια δολάρια πλεονάζοντος κεφαλαίου εδώ και χρόνια. Ο λόγος; Η ρυθμιστική αβεβαιότητα γύρω από τους παλιούς κανόνες της Βασιλείας ΙΙΙ. Έχτισαν «μαξιλάρια» ασφαλείας πάνω σε «μαξιλάρια», αρνούμενες να διοχετεύσουν αυτό το κεφάλαιο σε δάνεια ή σε επαναγορές μετοχών, επειδή δεν γνώριζαν τον τελικό λογαριασμό που θα τους ζητούνταν όταν οι κανόνες τεθούν σε ισχύ. Τώρα, με την αβεβαιότητα να αίρεται, αυτά τα 175 δισ. δολάρια απελευθερώνονται.
Το βασικό πεδίο μάχης για το BPI υπήρξε το πλαίσιο λειτουργικού κινδύνου, το οποίο χρησιμοποιεί μια μέθοδο υπολογισμού που πολλαπλασιάζει τον όγκο εργασιών μιας τράπεζας με έναν κλιμακωτό συντελεστή (από 12% για τις μικρότερες τράπεζες έως 18% για τα μεγαλύτερα ιδρύματα). Οι τράπεζες υποστήριξαν με έρευνες ότι αυτή η προσέγγιση υπερεκτιμά συστηματικά τον λειτουργικό κίνδυνο και εγκλωβίζει κεφάλαια που δεν είναι ανάλογα με το πραγματικό ιστορικό ζημιών. Η τεχνική τροποποίηση της 26ης Μαρτίου αναγνώρισε το πρόβλημα και μετέθεσε την ημερομηνία τελικής εφαρμογής για τον Απρίλιο του 2029, κάτι που ο κλάδος εξέλαβε ως απόλυτη νίκη.
Η σκιώδης στροφή: Φρένο στα επιτόκια, γκάζι στις τράπεζες
Αυτό που ζούμε σήμερα είναι μια σκιώδης στροφή (shadow pivot) νομισματικής πολιτικής. Από τη μία, ο Κέβιν Γουόρς διατηρεί τα επιτόκια σταθερά, με την αγορά να βλέπει ένα περιβάλλον αυστηρής νομισματικής πολιτικής. Από την άλλη, ο ίδιος άνθρωπος εκτελεί ένα πρόγραμμα απορρύθμισης που, αν οριστικοποιηθεί, θα ρίξει στο σύστημα περισσότερη ρευστότητα από ό,τι θα μπορούσε ποτέ να παράγει μια μείωση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης. Πατάει το φρένο και το γκάζι ταυτόχρονα. Τα υψηλότερα επιτόκια επιβραδύνουν τη ζήτηση για πιστώσεις, αλλά οι χαλαρότεροι κανόνες κεφαλαίων διευρύνουν την προσφορά τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο διοικητής της Fed, Μάικλ Μπαρ, πρώην αντιπρόεδρος για την εποπτεία, χαρακτήρισε δημοσίως την πρόταση της 26ης Μαρτίου ως «σημαντική αποδυνάμωση των τραπεζικών κανονισμών και της εποπτείας». Πρόκειται για έναν συναγερμό από τα έγκατα της ίδιας της κεντρικής τράπεζας. Αυτό που κάνει η αμερικανική διοίκηση είναι να χρησιμοποιεί τη ρυθμιστική οπισθοχώρηση ως υποκατάστατο της ποσοτικής χαλάρωσης. Είναι μια κρυφή επέκταση του ισολογισμού, η οποία δεν αποτυπώνεται στα βιβλία της Fed, αφού τα δάνεια παράγονται απευθείας από τις τράπεζες, αλλά το αποτέλεσμα στην πραγματική οικονομία είναι απολύτως χειροπιαστό.
Οι επόμενες κινήσεις και οι επιπτώσεις στην αγορά
Ποιος ωφελείται περισσότερο και πόσο γρήγορα; Οι συστημικές τράπεζες (G-SIBs) είναι αυτές που διατηρούν το μαξιλάρι των 175 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τη στιγμή που θα δημοσιευθεί ο τελικός κανόνας, αυτά τα χρήματα θα πιάσουν δουλειά. Ένα μέρος θα πάει σε μερίσματα και επαναγορές μετοχών, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι θα διοχετευθεί στην εταιρική πίστη, στην αγορά στεγαστικών δανείων και στα εμπορικά ακίνητα, όπου οι σταθμίσεις κινδύνου μειώθηκαν επίσης. Η επέκταση της προσφοράς πιστώσεων θα ξεκινήσει προτού καν αλλάξει ο κύκλος των επιτοκίων.
Το μεγάλο σήμα που πρέπει να παρακολουθούμε είναι ο χρόνος δημοσίευσης του τελικού κανόνα. Αν η Fed προχωρήσει γρήγορα σε έγκριση με ελάχιστες αλλαγές, θα επιβεβαιωθεί ότι ο κεφαλαιακός πόλεμος εργαλειοποιείται συνειδητά για την άσκηση πολιτικής. Τα αποτελέσματα των stress tests των G-SIBs και η πορεία των τραπεζικών μετοχών εν μέσω υψηλών επιτοκίων θα είναι οι αδιάψευστοι μάρτυρες αυτής της σιωπηλής ένεσης ρευστότητας, η οποία ετοιμάζεται να αλλάξει τα δεδομένα της αμερικανικής —και κατ’ επέκταση της παγκόσμιας— οικονομίας.
