Κρυφή… μάχη για τα κρίσιμα ορυκτά: Γιατί η Δύση δεν ξέρει τι κρύβεται κάτω από το έδαφος της Αφρικής και της Ασίας
Η έλλειψη αξιόπιστων γεωλογικών χαρτών μετατρέπεται πλέον σε ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τη δημιουργία δυτικών αλυσίδων εφοδιασμού σε κρίσιμα μέταλλα
Την ώρα που οι ΗΠΑ και οι δυτικές χώρες επιχειρούν να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά για την τεχνολογία, την ενέργεια και τη βιομηχανία του μέλλοντος, ένα τεράστιο αλλά λιγότερο γνωστό πρόβλημα φαίνεται να μπλοκάρει τα σχέδιά τους: σε μεγάλο μέρος του πλανήτη, κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι υπάρχει κάτω από το έδαφος.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με αναλύσεις που εστιάζουν στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τα ορυκτά, μόλις το 25% των Ηνωμένων Πολιτειών έχει χαρτογραφηθεί επαρκώς για μεταλλευτική εξερεύνηση, ενώ σε πολλές αναδυόμενες αγορές της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Κεντρικής Ασίας τα ποσοστά είναι ακόμη χαμηλότερα.
Η έλλειψη αξιόπιστων γεωλογικών χαρτών μετατρέπεται πλέον σε ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τη δημιουργία δυτικών αλυσίδων εφοδιασμού σε κρίσιμα μέταλλα, όπως ο χαλκός, το κοβάλτιο, το λίθιο και οι σπάνιες γαίες. Χωρίς ακριβή δεδομένα, οι εξορυκτικές εταιρείες αναγκάζονται να προχωρούν σε λεγόμενες «τυφλές γεωτρήσεις», μια διαδικασία εξαιρετικά δαπανηρή και υψηλού ρίσκου.
Οι μεγάλες εταιρείες εξόρυξης βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στους γεωλογικούς χάρτες για τον σχεδιασμό των γεωτρήσεων, οι οποίες μπορούν να απορροφήσουν έως και το 40% του συνολικού κόστους εξερεύνησης ενός έργου. Για πολλές εισηγμένες εταιρείες, ειδικά στις ΗΠΑ, το κόστος και η αβεβαιότητα λειτουργούν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις.
Η εικόνα σε αρκετές χώρες θεωρείται ενδεικτική του προβλήματος. Η Ουκρανία, η οποία εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου το 5% των παγκόσμιων κρίσιμων πρώτων υλών, εξακολουθεί να βασίζεται σε σοβιετικούς γεωλογικούς χάρτες ηλικίας 30 έως 60 ετών. Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, από όπου προέρχεται πάνω από το 70% του παγκόσμιου κοβαλτίου, μόλις το 20% της χώρας έχει χαρτογραφηθεί γεωλογικά και μεγάλο μέρος των διαθέσιμων στοιχείων θεωρείται ξεπερασμένο.
Ο χαλκός, η AI και ο φόβος μιας παγκόσμιας έλλειψης
Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της εκρηκτικής αύξησης της ζήτησης για μέταλλα που θεωρούνται απαραίτητα για την ενεργειακή μετάβαση, τα ηλεκτρικά δίκτυα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η S&P Global Commodities προβλέπει ότι η ζήτηση για θα αυξηθεί κατά περίπου 50% έως το 2040, φτάνοντας τα 42 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ετησίως. Ωστόσο, η παραγωγή εκτιμάται ότι δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει, δημιουργώντας ένα έλλειμμα περίπου 10 εκατομμυρίων τόνων, δηλαδή περίπου το 25% της παγκόσμιας ζήτησης.
Η αυξημένη ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια, η ανάπτυξη των data centers τεχνητής νοημοσύνης και οι υποδομές πράσινης ενέργειας θεωρούνται βασικοί παράγοντες πίσω από αυτή τη ζήτηση.
Παράλληλα, η ανάπτυξη ενός νέου μεταλλείου παραμένει εξαιρετικά αργή διαδικασία. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένα ορυχείο χαλκού χρειάζεται κατά μέσο όρο 17 χρόνια από την ανακάλυψη έως την παραγωγή, ενώ στις ΗΠΑ ο χρόνος φτάνει σχεδόν τα 32 χρόνια.
Η κατάσταση οδηγεί πολλές εταιρείες να επιλέγουν εξαγορές ήδη υπαρχόντων μεταλλείων αντί να επενδύουν σε νέες έρευνες, καθώς η εξερεύνηση θεωρείται ιδιαίτερα δαπανηρή και αβέβαιη. Στην Αφρική, το μερίδιο των παγκόσμιων επενδύσεων σε μεταλλευτικές έρευνες έχει πέσει από το 16% το 2004 στο 10,4% το 2024.
Η «μάχη των χαρτών» ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι γεωλογικοί χάρτες μετατρέπονται σταδιακά σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Η αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία (USGS) εμφανίζεται ως ένας από τους οργανισμούς που θα μπορούσαν να παίξουν κεντρικό ρόλο στην επέκταση της γεωλογικής χαρτογράφησης σε αναπτυσσόμενες χώρες, μέσω συνεργασιών με κυβερνήσεις και ιδιωτικές εταιρείες.
Ήδη αρκετές χώρες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για συνεργασία με τις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό έχει αναφέρει ότι εξετάζει το ενδεχόμενο ανάθεσης του έργου γεωλογικής χαρτογράφησης σε αμερικανικό φορέα, ενώ το Καζακστάν έχει ξεκινήσει μεγάλη πρωτοβουλία χαρτογράφησης λόγω του ενδιαφέροντος για τα κοιτάσματα ουρανίου, βολφραμίου και σπάνιων γαιών.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει ήδη κινηθεί επιθετικά στον συγκεκριμένο τομέα. Σύμφωνα με τις ίδιες αναλύσεις, το Πεκίνο έχει επενδύσει σημαντικά ποσά σε προγράμματα γεωλογικής χαρτογράφησης σε Ασία, Αφρική, Λατινική Αμερική και Μέση Ανατολή. Μεταξύ άλλων αναφέρονται:
- πρόγραμμα 260 εκατ. δολαρίων για χαρτογράφηση ορυκτών στη Σαουδική Αραβία,
- δάνειο 60 εκατ. δολαρίων στη Βολιβία για στήριξη της γεωλογικής υπηρεσίας της χώρας,
- μεγάλες χαρτογραφήσεις στη Μογγολία και στις χώρες του λεγόμενου «τριγώνου του λιθίου».
Αντίστοιχες κινήσεις πραγματοποιεί και η Ρωσία, η οποία έχει προσφέρει τεχνική βοήθεια για γεωλογική χαρτογράφηση σε χώρες όπως η Αιθιοπία, το Μάλι, ο Νίγηρας και το Σουδάν.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η γεωλογική χαρτογράφηση δεν αποτελεί πλέον απλώς τεχνικό εργαλείο για την εξορυκτική βιομηχανία, αλλά κρίσιμο στοιχείο στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τις πρώτες ύλες που θα καθορίσουν την οικονομία και την τεχνολογία των επόμενων δεκαετιών.