Το φίλτρο που κρατούσε πίσω τα τουρκικά όπλα στην Ουάσιγκτον «έσπασε» δύο φορές μέσα σε δεκαπέντε μέρες
Τον Ιούνιο η αμερικανική κυβέρνηση αγνόησε το μπλόκο του Κογκρέσου σε τουρκική πώληση 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Δεκαπέντε μέρες μετά, το ψήφισμα που θα τη σταματούσε πέθανε στο συρτάρι μιας επιτροπής. Η Ελλάδα μόλις υπέγραψε πακέτο 4 δισεκατομμυρίων που θα περάσει από τον ίδιο σωλήνα.
Νομοσχέδιο που περιμένει στην Ολομέλεια διπλασιάζει τα κατώφλια κοινοποίησης, και οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου κρίνουν ποιος κληρονομεί ένα εργαλείο που δεν λειτουργεί
σχετικά άρθρα
Το Κογκρέσο έχασε τον έλεγχο στις πωλήσεις όπλων προς την Τουρκία μέσα σε δεκαπέντε μέρες.
Η πρώτη ρωγμή άνοιξε στις 24 Ιουνίου 2026. Η αμερικανική κυβέρνηση κοινοποίησε επίσημα πώληση κινητήρων F110-GE-129E/F για περίπου ογδόντα τουρκικά μαχητικά KAAN, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Το έκανε γνωρίζοντας ότι ο Γκρέγκορι Μικς, επικεφαλής της μειοψηφίας στην Επιτροπή Εξωτερικών της Βουλής των Αντιπροσώπων, είχε βάλει hold στη συγκεκριμένη πώληση.
Ο Μικς τα είπε ωμά την ίδια μέρα. «Αυτά τα είδη δεν θα παραδοθούν για χρόνια, και η κυβέρνηση αγνόησε επανειλημμένα επίμονα αιτήματα για πληροφορίες».
Είχε επικαλεστεί τους ρωσικούς S-400, τον ρόλο της Άγκυρας στη Συρία και, σύμφωνα με δύο συνεργάτες του, την αποστολή τουρκικών μαχητικών στην Κύπρο.
Το ψήφισμα που δεν πήγε πουθενά
Η δεύτερη ρωγμή άνοιξε οκτώ μέρες αργότερα.
Στις 2 Ιουλίου η βουλευτής Ντίνα Τάιτους κατέθεσε το H.J.Res. 200, ψήφισμα αποδοκιμασίας της πώλησης. Συγκέντρωσε δεκαπέντε συνυπογραφές, όλες από Δημοκρατικούς. Ανάμεσά τους ο ελληνοαμερικανός Κρις Παπάς.
Το ψήφισμα παραπέμφθηκε την ίδια μέρα στην Επιτροπή Εξωτερικών, που προεδρεύει ο Ρεπουμπλικανός Μπράιαν Μαστ. Έμεινε στο συρτάρι. Στα επίσημα μητρώα του Κογκρέσου δεν καταγράφεται ποτέ δεύτερη κίνηση.
Η νόμιμη προθεσμία των δεκαπέντε ημερών έληξε στις 9 Ιουλίου. Η πώληση προχώρησε.
Ο έλεγχος του Κογκρέσου στις πωλήσεις όπλων είναι συνήθεια, όχι νόμος
Εδώ βρίσκεται το σημείο που δεν περιγράφεται σωστά ούτε στην Αθήνα ούτε στην Άγκυρα.
Η Congressional Research Service, το επιστημονικό γραφείο του αμερικανικού Κογκρέσου, περιγράφει τη διαδικασία στην έκθεση RL31675, με επικαιροποίηση στις 13 Μαΐου 2026. Πριν από κάθε επίσημη κοινοποίηση, το State Department ενημερώνει άτυπα τις δύο επιτροπές Εξωτερικών, είκοσι έως σαράντα ημέρες νωρίτερα. Η πρακτική ονομάζεται tiered review και ισχύει από το 2012.
Μέσα σε αυτό το διάστημα, ένα μέλος του Κογκρέσου μπορεί να εγείρει σοβαρές ανησυχίες και να παγώσει τον φάκελο. Η έκθεση σημειώνει ότι το υπουργείο «κατά κανόνα» δεν προχωρά σε επίσημη κοινοποίηση όταν συμβεί αυτό.
Προσθέτει όμως και τη φράση που εξηγεί τον Ιούνιο. Το υπουργείο «δεν εμποδίζεται να προχωρήσει» σε πώληση που υπόκειται σε hold.
Καμία διάταξη δεν δίνει δικαίωμα βέτο σε κανέναν. Η προστασία ήταν πάντα εθιμική, και στηριζόταν στο ότι καμία κυβέρνηση δεν θέλει μετωπική σύγκρουση με την επιτροπή που εγκρίνει τους διπλωμάτες της.
Το νομοσχέδιο που διπλασιάζει τα όρια
Στην Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων περιμένει κείμενο που περιορίζει δραστικά το πεδίο εφαρμογής αυτού του ελέγχου.
Πρόκειται για το H.R. 3613, Streamlining Foreign Military Sales Act of 2025. Το εισηγήθηκε ο Ρεπουμπλικανός Ράιαν Ζίνκι στις 23 Μαΐου 2025, με συνυπογράφοντα τον Δημοκρατικό Τζίμι Πανέτα. Η Επιτροπή Εξωτερικών το ενέκρινε στις 22 Ιουλίου 2025 με 27 ψήφους υπέρ και 23 κατά. Από τότε δεν έχει τεθεί σε ψηφοφορία.
Το κείμενο τροποποιεί τα χρηματικά κατώφλια του άρθρου 36(β) του Arms Export Control Act. Για τα μέλη του ΝΑΤΟ, όπου ανήκουν τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία, τα νούμερα αλλάζουν ως εξής.
Ο μείζων αμυντικός εξοπλισμός ανεβαίνει από 25 σε 55 εκατομμύρια δολάρια. Τα αμυντικά είδη και οι υπηρεσίες από 100 σε 205 εκατομμύρια. Οι κατασκευές από 300 σε 615 εκατομμύρια. Για τις υπόλοιπες χώρες, τα όρια πηγαίνουν από 14 σε 30, από 50 σε 105 και από 200 σε 410 εκατομμύρια.
Το νομοσχέδιο δεν αγγίζει το δεκαπενθήμερο. Δεν καταργεί τα ψηφίσματα αποδοκιμασίας. Κάνει κάτι απλούστερο. Μειώνει τον αριθμό των πωλήσεων που φτάνουν ποτέ στο Κογκρέσο.
Ο πρόεδρος της επιτροπής είχε δηλώσει τη γραμμή του στην ακρόαση της 17ης Μαρτίου 2026 με τίτλο «Reforming America’s Defense Sales». «Η σημερινή διαδικασία πωλήσεων είναι κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου», είπε ο Μαστ, «και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των σύγχρονων καιρών».
Πώς λειτουργούσε το φίλτρο όταν λειτουργούσε
Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει αυτός ο μηχανισμός σε λειτουργία.
Τέλη Ιανουαρίου 2024, η Ουάσιγκτον ξεμπλόκαρε ταυτόχρονα δύο φακέλους. Για την Τουρκία, πακέτο περίπου 23 δισεκατομμυρίων δολαρίων με σαράντα νέα F-16 και εκσυγχρονισμό εβδομήντα εννέα. Για την Ελλάδα, έως σαράντα F-35 με αποτίμηση που έφτανε τα 8,6 δισεκατομμύρια.
Ο τότε πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών της Γερουσίας Μπεν Κάρντιν είχε περιγράψει δημόσια τον όρο του. Η έγκρισή του ήταν «εξαρτώμενη από την τουρκική έγκριση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ».
Ένας άνθρωπος, μία προϋπόθεση, δύο χρόνια καθυστέρηση για την Άγκυρα. Αυτό ήταν το εργαλείο.
Οι τέσσερις θέσεις και η 3η Νοεμβρίου
Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου κρίνουν και τις 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και 35 από τις 100 της Γερουσίας.
Στις τέσσερις θέσεις που μετρούν για τα όπλα, η εικόνα σήμερα είναι συγκεκριμένη.
Ο Τζιμ Ρις προεδρεύει στην επιτροπή της Γερουσίας. Διεκδικεί τέταρτη θητεία στο Αϊντάχο και όλοι οι αναλυτές τον χαρακτηρίζουν ασφαλή.Μέσα στο 2026 δεν έχει τοποθετηθεί δημόσια για Τουρκία, S-400 ή F-35. Στις 7 Ιουλίου, όταν ο Τραμπ άνοιξε το θέμα της επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα, το γραφείο του δεν απάντησε σε ερωτήματα του Al-Monitor. Οι γνωστές φράσεις του, ότι δεν θα παραδοθεί κανένα F-35 όσο οι S-400 παραμένουν υπό τουρκικό έλεγχο, ανήκουν στον Νοέμβριο του 2019.
Η Ζαν Σαχίν, επικεφαλής της μειοψηφίας στην ίδια επιτροπή, αποχωρεί από τη Γερουσία. Στις 7 και 8 Ιουλίου 2026 ηγήθηκε διακομματικής κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας στην Άγκυρα, για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Μίλησε σε δημοσιογράφους με προσοχή. «Έχουμε ακόμη ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν σχετικά με αυτό που προτείνεται, και δεν έχουμε πάρει αυτές τις απαντήσεις». Και αμέσως μετά: «Θα περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει».
Μέλη της ίδιας αποστολής είπαν ανοιχτά ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα ωφελούσε τη νατοϊκή αμυντική ικανότητα. Ο γερουσιαστής Κρις Κουνς μίλησε για ευκαιρία να κλείσει ένα χρόνιο ζήτημα. Με βάση τη σειρά αρχαιότητας των Δημοκρατικών στην επιτροπή, ο Κουνς είναι ο επόμενος στη σειρά για τη θέση της Σαχίν.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Μαστ και Μικς κρατούν αμφότεροι ασφαλείς έδρες. Η διαφορά βρίσκεται αλλού. Όποιο κόμμα κερδίσει την πλειοψηφία ορίζει τον πρόεδρο της επιτροπής.
Το Decision Desk HQ έδινε στις 9 Οκτωβρίου 76% πιθανότητες στους Δημοκρατικούς για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και 56% για τη Γερουσία. Ο μέσος όρος έξι συγκεντρωτικών δημοσκοπήσεων στις 18 Σεπτεμβρίου έδινε 49,7% έναντι 41,9%. Για τη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών.
Στο σενάριο της αλλαγής, ο άνθρωπος που μπλόκαρε τους τουρκικούς κινητήρες τον Ιούνιο παίρνει το σφυρί της επιτροπής τον Ιανουάριο.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Στις 7 Οκτωβρίου 2026, στην Αθήνα, η κοινή δήλωση του ελληνοαμερικανικού Στρατηγικού Διαλόγου ανακοίνωσε «4 δισεκατομμύρια δολάρια σε Foreign Military Sales».
Κανένα σύστημα δεν κατονομάστηκε. Τα οχήματα Stryker αναφέρονται χωριστά και δεν συνδέονται με το ποσό.
Το πακέτο θα σπάσει σε επιμέρους φακέλους. Καθένας θα περάσει από το ίδιο tiered review που παρακάμφθηκε τον Ιούνιο, με το ίδιο δεκαπενθήμερο που έληξε άπρακτο στις 9 Ιουλίου. Αν περάσει το H.R. 3613, ένα μέρος τους δεν θα φτάσει καθόλου στο Κογκρέσο.
Η ελληνική πλευρά δεν κέρδισε ποτέ κάτι ουσιαστικό από αυτό το φίλτρο για τον εαυτό της. Κέρδισε από το ότι το φίλτρο λειτουργούσε απέναντι στην Τουρκία.
Υπάρχουν και δύο κείμενα που δείχνουν πόσο στενά είναι σήμερα τα περιθώρια. Στις 30 Ιουλίου 2026 η Τάιτους και ο γερουσιαστής Εντ Μάρκεϊ κατέθεσαν το Turkey Human Rights Promotion Act, ως H.R. 10008 και S. 5205. Παγώνει αμερικανική στρατιωτική χρηματοδότηση και πωλήσεις προς την Τουρκία μέχρι πιστοποίηση προόδου στα ανθρώπινα δικαιώματα, με ρήτρα εξαίρεσης για λόγους εθνικής ασφάλειας. Το κείμενο της Γερουσίας κάθεται στην επιτροπή του Ρις χωρίς ούτε μία συνυπογραφή.
Στις 3 Νοεμβρίου δεν κρίνεται η αμερικανική πολιτική προς την Ανατολική Μεσόγειο. Κρίνεται το αν υπάρχει κάποιος στην Ουάσιγκτον που μπορεί να της βάλει τιμή.
