Η Άγκυρα σφράγισε το «ΝΑΤΟ 3.0»: η Ευρώπη αναλαμβάνει, οι ΗΠΑ αποχωρούν
Η διακήρυξη της Άγκυρας μιλά για ενότητα και συλλογική άμυνα. Πίσω από τα νούμερα, όμως, κρύβεται μια ιστορική στροφή: η Ευρώπη επωμίζεται πλέον την άμυνά της.
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ στη Σύνοδο της Άγκυρας· η διακήρυξη σηματοδοτεί μια στροφή προς ένα πιο ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ έκλεισε τη Σύνοδο της Άγκυρας με μια φιλόδοξη διακήρυξη. Επιβεβαίωσε την ενότητα, τη συλλογική άμυνα και τη στήριξη στην Ουκρανία. Δηλαδή, με δεσμεύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων. Μάλιστα, ο Γερμανός καγκελάριος μίλησε για «νέο, πιο ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ». Όμως πίσω από τα λόγια κρύβεται μια βαθιά στροφή. Έτσι, η Ευρώπη αναλαμβάνει ό,τι εγκαταλείπουν οι ΗΠΑ.
Τι αποφασίστηκε
Ας δούμε πρώτα τα επίσημα αποτελέσματα. Η διακήρυξη περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Πρώτον, οι σύμμαχοι υπόσχονται 70 δισεκατομμύρια ευρώ στην Ουκρανία για το 2026. Δηλαδή, με ίσο ποσό και για το 2027. Μάλιστα, ανακοίνωσαν νέες προμήθειες άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Επιπλέον, επιβεβαίωσαν το Άρθρο 5 για τη συλλογική άμυνα. Όμως τα νούμερα κρύβουν και μια παγίδα. Γι’ αυτό χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση.
Το «νέο, πιο ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»
Και εδώ κρύβεται το πραγματικό νόημα της Συνόδου. Η ισορροπία μέσα στη συμμαχία αλλάζει. Πρώτον, η Ευρώπη και ο Καναδάς αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη. Δηλαδή, χρηματοδοτούν πλέον το μεγαλύτερο μέρος της άμυνας. Μάλιστα, ο Μερτς μίλησε ανοιχτά για μια νέα εποχή. Επιπλέον, ο Ερντογάν τόνισε τον ρόλο του ευρωπαϊκού πυλώνα. Όμως η στροφή δεν είναι επιλογή. Γι’ αυτό γίνεται υπό την πίεση των εξελίξεων.
Γιατί αποχωρούν οι ΗΠΑ
Πίσω από τη στροφή κρύβεται η αμερικανική απόσυρση. Η Ουάσιγκτον αλλάζει ρόλο στην ήπειρο. Πρώτον, μειώνει σταδιακά τη στρατιωτική της παρουσία. Δηλαδή, αποσύρει στρατεύματα και επανεξετάζει τις δεσμεύσεις της. Μάλιστα, ο Τραμπ κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ότι «δεν ήταν εκεί». Επιπλέον, διεκδικεί ανοιχτά τη Γροιλανδία. Όμως η Ευρώπη μένει να καλύψει το κενό. Γι’ αυτό η αυτονομία γίνεται μονόδρομος.
Ο απολογισμός με αστερίσκο
Δίκαιο είναι όμως να δούμε τα «ψιλά γράμματα». Η μεγάλη ανακοίνωση κρύβει λιγότερα απ’ όσα δείχνει. Πρώτον, από τα 70 δισεκατομμύρια, τα 30 προέρχονται από ήδη συμφωνημένο δάνειο της ΕΕ. Δηλαδή, άλλα 40 ήταν παλιότερες δεσμεύσεις του 2024. Μάλιστα, οι ΗΠΑ δεν συνεισφέρουν στο πακέτο. Επιπλέον, λείπει σαφής μηχανισμός κατανομής βαρών. Όμως η εικόνα παρουσιάζεται ως θρίαμβος. Γι’ αυτό τα φρέσκα χρήματα είναι λιγότερα.
Το «τρισεκατομμύριο του Τραμπ»
Υπάρχει και μια εντυπωσιακή διάσταση στα νούμερα. Οι δαπάνες έχουν εκτοξευθεί. Πρώτον, η Ευρώπη και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους κατά 139 δισεκατομμύρια το 2025. Δηλαδή, μια αύξηση-ρεκόρ. Μάλιστα, ο Ρούτε μίλησε για ένα «τρισεκατομμύριο του Τραμπ» από το 2017. Επιπλέον, τόνισε ότι τα χρήματα πρέπει να γίνουν πραγματικές δυνατότητες. Όμως η μετατροπή αυτή είναι το δύσκολο. Γι’ αυτό η πρόκληση τώρα ξεκινά.
Το Ιράν στο προσκήνιο
Η Σύνοδος σημαδεύτηκε και από τη σκιά του Ιράν. Ο πόλεμος επέστρεψε στην ατζέντα. Πρώτον, οι σύμμαχοι δήλωσαν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά. Δηλαδή, ζήτησαν ελευθερία ναυσιπλοΐας στον Ορμούζ. Μάλιστα, ο Τραμπ κήρυξε την εκεχειρία «τελειωμένη». Επιπλέον, απείλησε με νέο αποκλεισμό του στενού. Όμως η ένταση αυτή διχάζει τους συμμάχους. Γι’ αυτό το Ιράν παραμένει ανοιχτή πληγή.
Η βιτρίνα και τα αγκάθια
Πίσω από την εικόνα ενότητας, οι εντάσεις παρέμειναν. Η συνοχή δοκιμάστηκε σκληρά. Πρώτον, ο Τραμπ παραπονέθηκε για έλλειψη «πίστης» των συμμάχων. Δηλαδή, για τη στάση τους στον πόλεμο του Ιράν. Μάλιστα, η Ισπανία επέμεινε στην άρνηση του 5%. Επιπλέον, το ζήτημα των F-35 για την Τουρκία έμεινε ανοιχτό. Όμως όλα αυτά καλύφθηκαν από τη γιορταστική ατμόσφαιρα. Γι’ αυτό η βιτρίνα έκρυψε τα αγκάθια.
Η βιτρίνα του Ερντογάν
Η Σύνοδος υπήρξε και προσωπικός θρίαμβος για τον οικοδεσπότη. Ο Ερντογάν βρέθηκε στο επίκεντρο. Πρώτον, φιλοξένησε την πρώτη Σύνοδο στην Τουρκία εδώ και δεκαετίες. Δηλαδή, εν μέσω εσωτερικής πολιτικής κρίσης. Μάλιστα, ο Τραμπ τον αποκάλεσε «σπουδαίο ηγέτη» και «φίλο». Επιπλέον, η τουρκική βιομηχανία προβλήθηκε ως πυλώνας του ΝΑΤΟ. Όμως η διεθνής προβολή συσκότισε την εσωτερική καταστολή. Γι’ αυτό η Άγκυρα κέρδισε σε κύρος.
Το ελληνικό διακύβευμα
Και τώρα το κομμάτι που αφορά άμεσα την Αθήνα. Η Σύνοδος έχει πολλαπλές ελληνικές προεκτάσεις. Πρώτον, η ελευθερία ναυσιπλοΐας στον Ορμούζ αφορά τον ελληνόκτητο στόλο. Δηλαδή, τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο. Μάλιστα, η Ελλάδα ηγείται ήδη ναυτικής αποστολής στην περιοχή. Επιπλέον, η αναβάθμιση της Τουρκίας εγείρει εύλογες ανησυχίες. Όμως το «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» ανοίγει και ευκαιρίες. Γι’ αυτό η Αθήνα παρακολουθεί με μεικτά αισθήματα.
Το ευρωπαϊκό διακύβευμα
Η Άγκυρα σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την ήπειρο. Το βάρος μετατοπίζεται στην Ευρώπη. Πρώτον, η στρατηγική αυτονομία γίνεται πλέον αναγκαιότητα. Δηλαδή, όχι απλώς μια φιλοδοξία. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να παράγει περισσότερα. Επιπλέον, οι σύμμαχοι πρέπει να χτίσουν πραγματικές δυνατότητες. Όμως η εξάρτηση από τις ΗΠΑ δεν εξαφανίζεται εύκολα. Γι’ αυτό η μετάβαση θα είναι μακρά.
Η ουσία
Στο τέλος μένει μια καθαρή εικόνα. Η Άγκυρα σφράγισε τη μετάβαση σε ένα πιο ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ. Πρώτον, η συμμαχία πρόβαλε ενότητα και εντυπωσιακά νούμερα. Όμως πίσω τους κρύβονται λιγότερα φρέσκα χρήματα και ανοιχτές εντάσεις. Μάλιστα, η πραγματική στροφή είναι η ανάληψη ευθύνης από την Ευρώπη. Γι’ αυτό η Σύνοδος έχει ιστορική σημασία. Τελικά, το ΝΑΤΟ αλλάζει πρόσωπο, με την Ευρώπη στο τιμόνι και τις ΗΠΑ ένα βήμα πίσω.
