Ο Ντόναλντ Τραμπ  δήλωσε από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ότι η Γροιλανδία «πρέπει να ελέγχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και όχι από τη Δανία», επαναφέροντας μια από τις πιο αμφιλεγόμενες θέσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η Κοπεγχάγη απάντησε ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται, ενώ η κυβέρνηση του νησιού επανέλαβε πως μόνο οι κάτοικοί του αποφασίζουν για το μέλλον του. Η αντιπαράθεση ξαναφέρνει στο προσκήνιο την Αρκτική ως νέο γεωπολιτικό πεδίο ανταγωνισμού.

σχετικά άρθρα

Ο «δύσκολος σύμμαχος» γίνεται απαραίτητος – Πώς η Τουρκία αλλάζει τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ

Η μεγάλη απειλή που δεν χωρά στην ατζέντα: γιατί η Κίνα μένει στο περιθώριο της Συνόδου της Άγκυρας

Ποιος Τραμπ θα έρθει στο ΝΑΤΟ; – Η ανησυχία της Ευρώπης για τη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας

Η δήλωση του Τραμπ μεταφέρει μια παλιά διαμάχη στο εσωτερικό της Συμμαχίας

Η επιδίωξη αμερικανικού ελέγχου της Γροιλανδίας δεν είναι καινούργια. Ο Τραμπ είχε διατυπώσει ανάλογες θέσεις ήδη από την πρώτη του θητεία και επανήλθε αρκετές φορές μετά την επιστροφή του στην προεδρία, υποστηρίζοντας ότι το νησί έχει κρίσιμη σημασία για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αυτή τη φορά όμως η συγκυρία είναι διαφορετική. Η δήλωση έγινε κατά τη διάρκεια της Συνόδου του ΝΑΤΟ και ενώπιον των συμμάχων, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Δανία δεν επενδύει αρκετά στην προστασία της Γροιλανδίας και ότι η αυξανόμενη παρουσία ρωσικών και κινεζικών δραστηριοτήτων στην Αρκτική καθιστά αναγκαίο έναν διαφορετικό αμερικανικό ρόλο.

Η Δανία και η Γροιλανδία απαντούν με κοινό μήνυμα

Η αντίδραση υπήρξε άμεση.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, ξεκαθάρισε ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης και δεν πρόκειται να αλλάξει καθεστώς κυριαρχίας. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επανέλαβε ότι μόνο ο λαός του νησιού έχει δικαίωμα να αποφασίσει για το πολιτικό του μέλλον.

Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι, παρά τη στενή αμυντική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο η Κοπεγχάγη όσο και το Νουούκ δεν προτίθενται να αφήσουν περιθώρια αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους.

Η Αρκτική γίνεται το νέο πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων

Η πραγματική διάσταση της υπόθεσης βρίσκεται βορειότερα από τη Γροιλανδία.

Η κλιματική αλλαγή μειώνει τους πάγους και δημιουργεί νέες θαλάσσιες διαδρομές, ενώ η περιοχή διαθέτει σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών, ορυκτών και ενεργειακών πόρων. Παράλληλα, η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την έγκαιρη προειδοποίηση πυραυλικών επιθέσεων, τις διαστημικές υποδομές και την παρακολούθηση της ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία μέσω της βάσης Pituffik (πρώην Thule), στο πλαίσιο μακροχρόνιας συμφωνίας με το Βασίλειο της Δανίας. Ωστόσο, ο Trump υποστηρίζει ότι οι υπάρχουσες συμφωνίες δεν αρκούν για να αντιμετωπιστεί ο αυξανόμενος ανταγωνισμός με τη Ρωσία και την Κίνα.

Γιατί η δήλωση δοκιμάζει τη συνοχή του ΝΑΤΟ

Η χρονική στιγμή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η Σύνοδος της Άγκυρας οργανώθηκε με βασικό στόχο να παρουσιάσει μια εικόνα ενότητας απέναντι στις διεθνείς απειλές, να ανακοινώσει νέες αμυντικές επενδύσεις και να ενισχύσει την αποτρεπτική ισχύ της Συμμαχίας.

Αντί γι’ αυτό, η συζήτηση μετατοπίστηκε σε μια δημόσια διαφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δανία, δύο ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ. Η εξέλιξη υπενθυμίζει ότι ακόμη και μέσα στη Συμμαχία υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για ζητήματα κυριαρχίας, στρατηγικής και εθνικών συμφερόντων.

Γιατί αφορά την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν έχει άμεση εμπλοκή στην Αρκτική, όμως η υπόθεση αγγίζει μια βασική αρχή της εξωτερικής της πολιτικής: τον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.

Επιπλέον, κάθε εσωτερική ένταση στο ΝΑΤΟ επηρεάζει τη συνοχή της Συμμαχίας σε μια περίοδο κατά την οποία αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον στρατηγικό ανταγωνισμό με την Κίνα.

Για την Αθήνα, η υπόθεση αποτελεί υπενθύμιση ότι οι γεωπολιτικές προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων μπορούν να μεταβληθούν γρήγορα και να επηρεάσουν τη λειτουργία ακόμη και των πιο σταθερών συμμαχιών.

Η μεγάλη εικόνα

Η Γροιλανδία δεν βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο επειδή άλλαξε το καθεστώς της. Βρίσκεται στο επίκεντρο επειδή άλλαξε η αξία της.

Η Αρκτική μετατρέπεται σε έναν από τους σημαντικότερους γεωστρατηγικούς χώρους του 21ου αιώνα. Οι νέες θαλάσσιες οδοί, οι φυσικοί πόροι, οι στρατιωτικές υποδομές και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα αλλάζουν τα δεδομένα.

Η δήλωση του Trump δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον τη Γροιλανδία όχι ως ένα απομακρυσμένο αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, αλλά ως κρίσιμο κρίκο της αμερικανικής στρατηγικής στην Αρκτική. Το αν αυτή η προσέγγιση θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνεργασία ή σε νέες εντάσεις μεταξύ συμμάχων αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα που αφήνει πίσω της η φετινή Σύνοδος του ΝΑΤΟ.