Η κρίση βαθαίνει – Οι ΗΠΑ εξετάζουν βαθύτερα πλήγματα, το Ιράν καταγγέλλει παραβίαση του μνημονίου
Η Ουάσιγκτον αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας, βαθύτερης στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραβίασαν το πρόσφατο μνημόνιο συνεννόησης. Η ένταση στο Στενό του Ορμούζ απειλεί πλέον τη διπλωματία, τη ναυτιλία και τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Pete Hegseth στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου η κρίση με το Ιράν κυριάρχησε στις συζητήσεις για την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν νέα, βαθύτερα πλήγματα κατά του Ιράν, μετά τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ και τη νέα στρατιωτική απάντηση της Ουάσιγκτον. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν το μνημόνιο συνεννόησης που είχε στόχο την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, επικαλούμενη τόσο τις αμερικανικές επιθέσεις όσο και την ανάκληση της άδειας για πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου.
σχετικά άρθρα
Οι ΗΠΑ ανεβάζουν τον στρατιωτικό τόνο, το Ιράν βλέπει κατάρρευση της συμφωνίας
Η νέα φάση της κρίσης ξεκίνησε μετά τις επιθέσεις σε τρία εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση ανακοίνωσε νέο γύρο επιθέσεων κατά ιρανικών στόχων, με στόχο συστήματα αεράμυνας, κέντρα διοίκησης, παράκτια ραντάρ, εγκαταστάσεις αντιπλοϊκών πυραύλων και ναυτικές δυνατότητες των Φρουρών της Επανάστασης.
Η Ουάσιγκτον παρουσιάζει τα πλήγματα ως αναγκαία απάντηση για την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη, αντίθετα, τα χαρακτηρίζει παραβίαση του μνημονίου συνεννόησης και προειδοποιεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν την ευθύνη για τις συνέπειες της κλιμάκωσης.
Το πετρέλαιο γίνεται ξανά όπλο πίεσης
Η στρατιωτική κλιμάκωση συνοδεύτηκε από οικονομικό πλήγμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλεσαν την άδεια που είχαν δώσει στο Ιράν για προσωρινές πωλήσεις πετρελαίου, η οποία αποτελούσε βασικό στοιχείο της εύθραυστης συμφωνίας αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με το Reuters, η άδεια επρόκειτο να ισχύσει έως τις 21 Αυγούστου, όμως η Ουάσιγκτον περιόρισε πλέον τη μεταβατική περίοδο έως τις 17 Ιουλίου.
Η κίνηση αυτή έστειλε άμεσο μήνυμα στην Τεχεράνη: οι οικονομικές παραχωρήσεις μπορούν να αποσυρθούν εάν οι ΗΠΑ θεωρήσουν ότι το Ιράν απειλεί την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Οι αγορές αντέδρασαν γρήγορα, με τις τιμές του πετρελαίου να ενισχύονται μετά την ανακοίνωση.
Η Τεχεράνη καταγγέλλει πολιτική και στρατιωτική παραβίαση
Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον παραβίασε το μνημόνιο σε πολλαπλά επίπεδα.
Η Τεχεράνη επικαλείται τα νέα αμερικανικά πλήγματα, την ανάκληση της άδειας για πώληση ιρανικού πετρελαίου και τις κινήσεις γύρω από το Στενό του Ορμούζ. Παράλληλα, προειδοποιεί τις χώρες του Κόλπου να μη διαθέσουν έδαφος ή υποδομές για επιθέσεις κατά του Ιράν, καθώς μια τέτοια πράξη θα θεωρηθεί συνενοχή.
Η δήλωση αυτή αυξάνει τον κίνδυνο περιφερειακής διάχυσης της κρίσης. Δεν αφορά πλέον μόνο την απευθείας αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν, αλλά και τον ρόλο των γειτονικών κρατών, των βάσεων και των θαλάσσιων διαδρομών.
Η Ευρώπη δεν εμφανίζεται ενιαία απέναντι στην αμερικανική γραμμή
Η κλιμάκωση δημιουργεί και ευρωπαϊκή αμηχανία.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ιταλία δεν θέλει εμπλοκή σε επιθέσεις κατά του Ιράν, παρότι διατηρεί τη γραμμή της δυτικής ενότητας. Το Reuters μετέδωσε ότι οι σχέσεις της με τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν ψυχρανθεί, μεταξύ άλλων λόγω της στάσης της Ρώμης στον πόλεμο με το Ιράν και της άρνησης πρόσβασης αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών σε ιταλική βάση στη Σικελία.
Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα «απολύτως αναγκαία», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν παραβίασε την εκεχειρία.
Αυτή η αντίθεση δείχνει ότι η Δύση προσπαθεί να κρατήσει κοινό μέτωπο, αλλά δεν συμφωνεί πλήρως στον βαθμό στρατιωτικής εμπλοκής.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Η Ελλάδα επηρεάζεται άμεσα από κάθε νέα κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο.
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο. Η ελληνόκτητη ναυτιλία έχει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές και κάθε αύξηση του κινδύνου επηρεάζει ασφάλιστρα, ναύλους, δρομολόγια και επιχειρησιακό κόστος.
Παράλληλα, οι τιμές της ενέργειας μεταφέρονται στην ελληνική οικονομία. Ακριβότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο σημαίνουν υψηλότερο κόστος μεταφορών, παραγωγής και καυσίμων. Για μια χώρα που εξαρτάται ενεργειακά από εισαγωγές, η κρίση στο Ορμούζ δεν αποτελεί μακρινό γεωπολιτικό γεγονός αλλά πιθανό οικονομικό σοκ.
Η μεγάλη εικόνα
Η κρίση βαθαίνει επειδή η σύγκρουση περνά ταυτόχρονα από τρία επίπεδα: στρατιωτικό, οικονομικό και διπλωματικό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι είναι έτοιμες να επεκτείνουν τα πλήγματα εάν θεωρήσουν ότι το Ιράν απειλεί τη ναυσιπλοΐα. Το Ιράν απαντά ότι η Ουάσιγκτον κατέστρεψε την εμπιστοσύνη του μνημονίου. Η Ευρώπη προσπαθεί να αποφύγει μια γενικευμένη ανάφλεξη, αλλά δεν εμφανίζεται απόλυτα ενιαία ως προς τα μέσα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα επικίνδυνο κενό ανάμεσα στη διπλωματία και στη στρατιωτική δράση. Όσο το Ορμούζ παραμένει ασταθές και οι δύο πλευρές μιλούν με όρους αντιποίνων, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ενός λάθους υπολογισμού που μπορεί να μετατρέψει μια περιφερειακή κρίση σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
