4.300 νεκροί και μια βαριά προειδοποίηση: ειδικοί του ΟΗΕ μιλούν για πιθανά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στον Λίβανο
Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ προειδοποιούν ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου. Και συγκρίνουν τις εντολές εκτόπισης με εκείνες της Γάζας.
Κατεστραμμένα κτίρια στον νότιο Λίβανο· ειδικοί του ΟΗΕ προειδοποιούν για πιθανά εγκλήματα πολέμου.
Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ εξέδωσαν μια βαριά προειδοποίηση για τον Λίβανο. Οι ισραηλινές στρατιωτικές ενέργειες, λένε, ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου. Δηλαδή, ακόμη και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Μάλιστα, κάνουν λόγο για πάνω από 4.300 νεκρούς από τον Μάρτιο. Ωστόσο, οι ίδιοι καταδικάζουν και τις επιθέσεις της Χεζμπολάχ. Έτσι, το ζήτημα της λογοδοσίας στη γειτονιά μας επιστρέφει με τον πιο επίσημο τρόπο.
Τι λένε οι εμπειρογνώμονες
Ας δούμε πρώτα το περιεχόμενο της ανακοίνωσης. Οι διαπιστώσεις είναι βαριές. Πρώτον, οι ειδικοί καταγγέλλουν βίαιο εκτοπισμό αμάχων σε μεγάλη κλίμακα. Δεύτερον, αναφέρουν ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εμποδίζονται να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Μάλιστα, σημειώνουν ότι επιπλέον λιβανικά εδάφη τελούν υπό κατάληψη. Επιπλέον, εκφράζουν ανησυχία για ισχυρισμούς περί χρήσης λευκού φωσφόρου σε κατοικημένες περιοχές. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί παραμένουν προς διερεύνηση. Γι’ αυτό ζητούν πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο.
Οι αριθμοί της τραγωδίας
Πίσω από τη νομική γλώσσα κρύβονται συγκλονιστικά μεγέθη. Τα νούμερα προέρχονται από τους ειδικούς και τις λιβανικές αρχές. Πρώτον, οι νεκροί ξεπερνούν τους 4.300 από την κλιμάκωση της 2ας Μαρτίου. Δεύτερον, ανάμεσά τους καταγράφονται τουλάχιστον 392 γυναίκες και 253 παιδιά. Μάλιστα, οι τραυματίες υπερβαίνουν τους 12.000. Επιπλέον, περίπου 620.000 γυναίκες και κορίτσια έχουν εκτοπιστεί. Ωστόσο, σχεδόν 16.000 από αυτές είναι έγκυες, με πολλές να γεννούν σε ανασφαλείς συνθήκες. Γι’ αυτό οι ειδικοί μιλούν για ανθρωπιστική κρίση σε εξέλιξη.
Μια αναγκαία διευκρίνιση
Εδώ χρειάζεται ακρίβεια για τη φύση της παρέμβασης. Η διάκριση έχει σημασία. Καταρχάς, οι εμπειρογνώμονες είναι ανεξάρτητοι ειδικοί, εντεταλμένοι από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Έπειτα, δεν εκφράζουν επίσημα τον ΟΗΕ ως οργανισμό. Μάλιστα, η διατύπωσή τους μιλά για πράξεις που «ενδέχεται» να συνιστούν εγκλήματα. Επιπλέον, η τελική κρίση ανήκει αποκλειστικά σε δικαστήρια. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις τους έχουν θεσμικό βάρος και τεκμηρίωση. Γι’ αυτό η προειδοποίηση δεν είναι δικαστική απόφαση, αλλά ούτε απλή γνώμη.
«Όπως στη Γάζα»
Το πιο βαρύ σημείο της ανακοίνωσης αφορά μια σύγκριση. Οι ειδικοί την κάνουν οι ίδιοι. Πρώτον, λένε ότι οι εντολές εκτόπισης «έμοιαζαν με εκείνες της Γάζας». Δεύτερον, τονίζουν ότι η εκκένωση επιτρέπεται μόνο ως εξαιρετικό και προσωρινό μέτρο. Μάλιστα, εξηγούν ότι δεν επιτρέπεται «για την ερημοποίηση και την κατάληψη περιοχών». Επιπλέον, υπενθυμίζουν το δικαίωμα των εκτοπισμένων στην ασφαλή επιστροφή. Ωστόσο, δορυφορικές αναλύσεις δείχνουν σχεδόν πλήρη ισοπέδωση παραμεθόριων δήμων. Γι’ αυτό οι επικριτές μιλούν για μόνιμο, όχι προσωρινό, εκτοπισμό.
Η καταδίκη και της Χεζμπολάχ
Δίκαιο είναι να τονιστεί και η άλλη πλευρά της ανακοίνωσης. Οι ειδικοί δεν στοχοποιούν μόνο το Ισραήλ. Καταρχήν, καταδίκασαν ρητά τις διασυνοριακές επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά Ισραηλινών αμάχων. Ακολούθως, κάλεσαν την οργάνωση να τηρήσει την εκεχειρία του 2024. Μάλιστα, ζήτησαν συμμόρφωση όλων των πλευρών με το διεθνές δίκαιο. Επιπλέον, η αναφορά αυτή δείχνει τη σφαιρικότητα της παρέμβασης. Ωστόσο, το βάρος των διαπιστώσεων πέφτει στις ισραηλινές επιχειρήσεις. Γι’ αυτό η ανακοίνωση δεν διαβάζεται ως μονομερής.
Η ισραηλινή θέση
Απαραίτητη είναι και η απόδοση της ισραηλινής οπτικής. Το Ισραήλ απορρίπτει τις κατηγορίες. Πρώτον, επικαλείται στρατιωτικούς στόχους της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο. Δεύτερον, προβάλλει την ανάγκη προστασίας των κατοίκων του βορρά του. Μάλιστα, ο υπουργός Άμυνας έχει δηλώσει ότι οι εκκενωθέντες δεν επιστρέφουν νότια του Λιτάνι χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας. Επιπλέον, το Ισραήλ θεωρεί τις επιχειρήσεις απάντηση σε πραγματική απειλή. Ωστόσο, οι επικριτές διαβάζουν τη δήλωση αυτή ως πρόθεση μόνιμου εκτοπισμού. Γι’ αυτό οι δύο αναγνώσεις παραμένουν ασυμβίβαστες.
Το ψήφισμα που κανείς δεν εφαρμόζει
Και εδώ αναδύεται ένα μοτίβο βαθιά οικείο. Το είδαμε μόλις χθες, στην Κύπρο. Πρώτον, οι ειδικοί ζητούν την εφαρμογή του ψηφίσματος 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεύτερον, το ψήφισμα αυτό εκκρεμεί από το 2006. Μάλιστα, η εκεχειρία του 2024 παραμένει επίσης ανεφάρμοστη. Επιπλέον, το ίδιο φαινόμενο καταγράψαμε στα ψηφίσματα για την Κύπρο. Ωστόσο, οι αποφάσεις του ΟΗΕ μένουν συστηματικά κενό γράμμα. Γι’ αυτό η αξιοπιστία ολόκληρου του διεθνούς συστήματος δοκιμάζεται.
Το μοτίβο του εκτοπισμού
Η υπόθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη, ανησυχητική εικόνα. Τη χαρτογραφούμε εδώ και μήνες. Καταρχάς, στη Δυτική Όχθη καταγράφηκε η μεγαλύτερη εκτόπιση από το 1967. Έπειτα, οργανώσεις έκαναν λόγο για δεκάδες χιλιάδες ξεριζωμένους από προσφυγικούς καταυλισμούς. Μάλιστα, τώρα οι ειδικοί βλέπουν παρόμοιο μοτίβο στον Λίβανο. Επιπλέον, η καταστροφή κατοικιών χαρακτηρίζεται εργαλείο πολέμου. Ωστόσο, κάθε περίπτωση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Γι’ αυτό οι ειδικοί ζητούν διεθνή έρευνα για αίτια και επιπτώσεις.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά άμεσα εμάς. Ο Λίβανος βρίσκεται στη θαλάσσια γειτονιά μας. Πρώτον, η αποσταθεροποίησή του τροφοδοτεί προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη. Δεύτερον, η Ανατολική Μεσόγειος δεν αντέχει άλλη εστία έντασης. Μάλιστα, η Κύπρος και η Ελλάδα γειτονεύουν άμεσα με την κρίση. Επιπλέον, η Ευρώπη επικαλείται διαρκώς το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Ωστόσο, η επιλεκτική εφαρμογή του υπονομεύει τη φωνή της. Γι’ αυτό η στάση απέναντι στον Λίβανο μετρά και για την ευρωπαϊκή αξιοπιστία.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα που βαραίνει τη συνείδηση. Χιλιάδες νεκροί, εκατοντάδες χιλιάδες ξεριζωμένοι, ένα ψήφισμα στο κενό. Πρώτον, η διεθνής τεκμηρίωση σκληραίνει βήμα προς βήμα. Ωστόσο, η λογοδοσία δεν έχει έρθει για καμία πλευρά. Μάλιστα, οι αποφάσεις του ΟΗΕ μένουν ξανά ανεφάρμοστες. Γι’ αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο τον Λίβανο, αλλά το ίδιο το διεθνές σύστημα. Τελικά, όσο τα ψηφίσματα μένουν στα χαρτιά, οι άμαχοι πληρώνουν το τίμημα.
