175 νεκροί σε σχολείο και μια άρνηση: το αφήγημα ισχύος της Ουάσιγκτον και το ερώτημα της λογοδοσίας
Ο Λευκός Οίκος λέει ότι το Ιράν θέλει συμφωνία «επειδή υφίσταται καταστροφικά πλήγματα». Την ίδια στιγμή, αποφεύγει να απαντήσει για μια επίθεση που σκότωσε 175 ανθρώπους σε σχολείο.
Ο Λευκός Οίκος δηλώνει ότι το Ιράν συνεχίζει να συνομιλεί με τις ΗΠΑ. Κατά την εκπρόσωπό του, η Τεχεράνη θέλει συμφωνία «επειδή υφίσταται καταστροφικά πλήγματα». Δηλαδή, παρουσιάζει τη βία ως μοχλό που οδηγεί στη διπλωματία. Ωστόσο, στην ίδια συνέντευξη, απέφυγε ένα πολύ βαρύτερο ερώτημα. Μάλιστα, αρνήθηκε να σχολιάσει έρευνα για μια πολύνεκρη επίθεση σε σχολείο. Έτσι, δύο εντελώς αντίθετα αφηγήματα συνυπάρχουν στο ίδιο βήμα.
Τι είπε ο Λευκός Οίκος
Ας δούμε πρώτα τις δηλώσεις με ακρίβεια. Η εκπρόσωπος μίλησε λίγο μετά από ενημέρωση του προέδρου. Πρώτον, είπε ότι το Ιράν εκφράζει ενδιαφέρον για συμφωνία. Δεύτερον, απέδωσε αυτό το ενδιαφέρον στα αμερικανικά πλήγματα. Μάλιστα, δικαιολόγησε τις πρόσφατες επιθέσεις ως απάντηση σε παραβίαση του μνημονίου. Επιπλέον, επιβεβαίωσε τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο ερώτημα αφορούσε κάτι άλλο. Γι’ αυτό η αποφυγή απάντησης έγινε η πραγματική είδηση.
Η επίθεση στο σχολείο
Το ζήτημα που απέφυγε ο Λευκός Οίκος είναι εξαιρετικά σοβαρό. Αφορά μια από τις πιο τραγικές στιγμές του πολέμου. Πρώτον, στις 28 Φεβρουαρίου, χτυπήθηκε δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ. Δεύτερον, η επίθεση σκότωσε πάνω από 175 ανθρώπους. Μάλιστα, οι περισσότεροι ήταν μαθήτριες και παιδιά. Επιπλέον, ήταν η πρώτη μέρα της κοινής επιχείρησης ΗΠΑ-Ισραήλ. Ωστόσο, το σχολείο βρισκόταν κοντά σε βάση των Φρουρών της Επανάστασης. Γι’ αυτό μετατράπηκε στο πολυνεκρότερο πλήγμα κατά αμάχων όλου του πολέμου.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Εδώ χρειάζεται απόλυτη ακρίβεια και προσοχή. Η ευθύνη παραμένει επίσημα ανοιχτή, αλλά τα στοιχεία συγκλίνουν. Πρώτον, προκαταρκτική στρατιωτική έρευνα των ΗΠΑ κατέληξε στην αμερικανική ευθύνη, κατά δημοσιεύματα. Δεύτερον, έρευνες των New York Times, Reuters και άλλων μέσων οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα. Μάλιστα, οι συντεταγμένες του στόχου φέρεται να βασίστηκαν σε ξεπερασμένες πληροφορίες. Επιπλέον, ανεξάρτητοι ελεγκτές απέρριψαν τον ισχυρισμό ότι ευθύνεται το Ιράν. Ωστόσο, καμία πλευρά δεν έχει αναλάβει επίσημα την ευθύνη. Γι’ αυτό διακρίνουμε το ισχυρό συμπέρασμα από την επίσημη παραδοχή.
Η άρνηση και η μετάθεση ευθύνης
Η στάση της αμερικανικής πλευράς προκαλεί ερωτήματα. Οι απαντήσεις κινήθηκαν μεταξύ άρνησης και αοριστίας. Πρώτον, ο πρόεδρος Τραμπ είχε αποδώσει την επίθεση στο ίδιο το Ιράν. Δεύτερον, το έκανε χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία. Μάλιστα, ο υπουργός Άμυνας αρνήθηκε να επιβεβαιώσει τα λεγόμενα του προέδρου. Επιπλέον, η εκπρόσωπος επικαλέστηκε άγνοια για το πόρισμα. Ωστόσο, η μετάθεση ευθύνης στο θύμα δεν στηρίχθηκε σε αποδείξεις. Γι’ αυτό το ερώτημα της λογοδοσίας παραμένει αναπάντητο.
Η λογοδοσία που χάνεται
Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο, ανησυχητικό μοτίβο. Το έχουμε συναντήσει ξανά στη σειρά μας. Πρώτον, στον Λίβανο, έρευνα κατέγραψε 24 αμάχους νεκρούς, ανάμεσά τους παιδιά. Δεύτερον, στη Δυτική Όχθη, δεκάδες χιλιάδες εκτοπίστηκαν χωρίς λογοδοσία. Μάλιστα, σε κάθε περίπτωση, η ευθύνη για τους αμάχους θολώνει. Επιπλέον, η UNESCO χαρακτήρισε το χτύπημα στο σχολείο σοβαρή παραβίαση του δικαίου. Ωστόσο, η διεθνής κατακραυγή σπάνια οδηγεί σε συνέπειες. Γι’ αυτό το κοινό ερώτημα παραμένει: ποιος λογοδοτεί για τους αμάχους;
Η διπλωματία μέσω βίας
Πέρα από το σχολείο, η δήλωση αποκάλυψε και μια στρατηγική λογική. Αφορά τον τρόπο που η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται τη διαπραγμάτευση. Πρώτον, παρουσιάζει τα πλήγματα ως μέσο πίεσης προς συμφωνία. Δεύτερον, συνδέει τον ναυτικό αποκλεισμό με την παραβίαση του μνημονίου. Μάλιστα, το στενό παραμένει κλειστό για πλοία από και προς ιρανικά λιμάνια. Επιπλέον, το αμερικανικό ναυτικό ελέγχει τη διέλευση. Ωστόσο, η λογική «συνομιλούν επειδή τους χτυπάμε» είναι επισφαλής. Γι’ αυτό η βία ως διπλωματικό εργαλείο κρύβει μεγάλα ρίσκα.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η δική μας οπτική. Η υπόθεση αγγίζει την Ευρώπη σε δύο επίπεδα. Πρώτον, το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο αποτελεί θεμέλιο των ευρωπαϊκών αξιών. Δεύτερον, η ατιμωρησία για επιθέσεις σε αμάχους το υπονομεύει. Μάλιστα, η Ευρώπη καλείται να σταθεί απέναντι σε έναν σύμμαχο που δεν λογοδοτεί. Επιπλέον, ο αποκλεισμός του Ορμούζ πλήττει άμεσα τη ναυτιλία. Ωστόσο, η ελληνόκτητη ναυτιλία παραμένει από τις πιο εκτεθειμένες. Γι’ αυτό το ζήτημα συνδυάζει αξίες και συμφέροντα ταυτόχρονα.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα που δεν σβήνει εύκολα. Ένα σχολείο, εκατόν εβδομήντα πέντε νεκροί, τα περισσότερα παιδιά. Πρώτον, οι έρευνες δείχνουν προς την αμερικανική ευθύνη. Ωστόσο, η επίσημη παραδοχή δεν έχει έρθει ποτέ. Μάλιστα, την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον πανηγυρίζει για τη διαπραγματευτική ισχύ των πληγμάτων της. Γι’ αυτό η αντίθεση ανάμεσα στο αφήγημα και τη σιωπή είναι εκκωφαντική. Τελικά, καμία συμφωνία δεν χτίζεται γερά πάνω σε ανομολόγητο θάνατο παιδιών.

