Η δεύτερη εκτόπιση: πώς 40.000 Παλαιστίνιοι έχασαν ξανά τα σπίτια τους στη Δυτική Όχθη
Έναν χρόνο μετά την επιχείρηση «Σιδερένιο Τείχος», οι προσφυγικοί καταυλισμοί της βόρειας Δυτικής Όχθης παραμένουν άδειοι. Και οι κάτοικοί τους, απόγονοι προσφύγων του 1948, ζουν μια δεύτερη εκτόπιση.
Κατεστραμμένα κτίρια στον προσφυγικό καταυλισμό Νουρ Σαμς, κοντά στο Τουλκάρεμ· οι κάτοικοι παραμένουν εκτοπισμένοι.
Δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι παραμένουν εκτοπισμένοι στη Δυτική Όχθη. Η αιτία είναι η ισραηλινή επιχείρηση «Σιδερένιο Τείχος». Δηλαδή, μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εκστρατεία που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025. Μάλιστα, άδειασε τρεις ολόκληρους προσφυγικούς καταυλισμούς. Ωστόσο, έναν χρόνο μετά, οι κάτοικοι δεν έχουν επιστρέψει. Έτσι, πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκτόπιση στην περιοχή από το 1967.
σχετικά άρθρα
Τι συνέβη
Ας δούμε πρώτα τα γεγονότα με νηφαλιότητα. Η επιχείρηση ήταν σαρωτική και συντονισμένη. Πρώτον, ξεκίνησε στις 21 Ιανουαρίου 2025, στον καταυλισμό της Τζενίν. Δεύτερον, επεκτάθηκε γρήγορα στο Τουλκάρεμ και στο Νουρ Σαμς. Μάλιστα, ο στρατός χρησιμοποίησε ελικόπτερα, μπουλντόζες και τεθωρακισμένα. Επιπλέον, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους μέσα σε κλίμα φόβου. Ωστόσο, οι αριθμοί δίνουν το μέγεθος της κρίσης. Γι’ αυτό αξίζει να τους δούμε αναλυτικά.
Η κλίμακα της κρίσης
Τα δεδομένα προέρχονται από διεθνείς οργανισμούς και δορυφόρους. Η εικόνα είναι σαφής και σκληρή. Πρώτον, οι εκτοπισμένοι υπολογίζονται σε 32.000 έως 40.000 ανθρώπους. Δεύτερον, ο στρατός κατεδάφισε πάνω από 850 κτίρια. Μάλιστα, ο ΟΗΕ κατέγραψε ζημιές σε περίπου 1.460 κτίρια συνολικά. Επιπλέον, μεγάλα τμήματα των καταυλισμών ισοπεδώθηκαν. Ωστόσο, οι καταυλισμοί παραμένουν άδειοι και αποκλεισμένοι. Γι’ αυτό η κατάσταση μοιάζει μόνιμη, όχι προσωρινή.
Η ισραηλινή αιτιολόγηση
Δίκαιο είναι να αποδοθεί ρητά η θέση του Ισραήλ. Η κυβέρνηση επικαλείται λόγους ασφαλείας. Πρώτον, δηλώνει ότι στόχος ήταν η εξάρθρωση ένοπλων ομάδων. Δηλαδή, των «ταξιαρχιών» που αναβίωσαν στους καταυλισμούς από το 2022. Μάλιστα, παρουσιάζει τις κατεδαφίσεις ως καταστροφή υποδομής μαχητών. Επιπλέον, το Ισραήλ επικαλείται πρωτοφανή πτώση των επιθέσεων. Ωστόσο, οι κάτοικοι και οι οργανώσεις δίνουν διαφορετική εικόνα. Γι’ αυτό οι δύο αφηγήσεις συγκρούονται μετωπικά.
Η διπλή Νάκμπα
Και εδώ βρίσκεται το ανθρώπινο κέντρο της ιστορίας. Οι κάτοικοι κουβαλούν ήδη μια παλιά πληγή. Πρώτον, οι περισσότεροι είναι απόγονοι προσφύγων του 1948. Δηλαδή, οικογενειών που εκδιώχθηκαν από τις ακτές κατά τη Νάκμπα. Μάλιστα, οι καταυλισμοί δημιουργήθηκαν τότε για να τους στεγάσουν. Επιπλέον, τώρα οι ίδιοι εκτοπίζονται για δεύτερη φορά. Ωστόσο, το τραύμα του παρελθόντος επιστρέφει βίαια. Γι’ αυτό πολλοί μιλούν για μια δεύτερη Νάκμπα.
Οι φωνές των εκτοπισμένων
Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται πραγματικές ζωές. Οι μαρτυρίες συγκλίνουν σε μια κοινή αγωνία. Πρώτον, οικογένειες στριμώχνονται σε σπίτια συγγενών ή σε αίθουσες. Δεύτερον, τα ενοίκια στις γύρω πόλεις διπλασιάστηκαν ή τριπλασιάστηκαν. Μάλιστα, η πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση κατέρρευσε. Επιπλέον, πολλοί φοβούνται ότι δεν θα επιστρέψουν ποτέ. Ωστόσο, η επιθυμία της επιστροφής παραμένει ζωντανή. Γι’ αυτό διοργανώνουν διαμαρτυρίες στις εισόδους των καταυλισμών.
Από προσωρινό σε μόνιμο
Και εδώ αναδεικνύεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Η κατάσταση δείχνει σχεδιασμένη, όχι προσωρινή. Πρώτον, ο ισραηλινός στρατός παραμένει μέσα στους καταυλισμούς. Δεύτερον, χαράσσει νέους δρόμους ανάμεσα στα ερείπια. Μάλιστα, τους περιγράφει ως «ασφαλείς διαδρομές για τις δυνάμεις του». Επιπλέον, οι κατεδαφίσεις συνεχίζονται ακόμη και έναν χρόνο μετά. Ωστόσο, καμία ημερομηνία επιστροφής δεν έχει ανακοινωθεί. Γι’ αυτό οι καταυλισμοί μετατρέπονται σε μόνιμα ελεγχόμενες ζώνες.
Το κλείσιμο του φακέλου
Υπάρχει και μια βαθύτερη, πολιτική διάσταση. Αφορά την ίδια την ταυτότητα των προσφύγων. Πρώτον, το Ισραήλ περιόρισε δραστικά τη δράση της UNRWA. Δηλαδή, της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Μάλιστα, η παρουσία της πιστοποιεί ότι οι καταυλισμοί υπάρχουν λόγω μη επιστροφής. Επιπλέον, η απομάκρυνσή της τους μετατρέπει σε συνηθισμένες γειτονιές. Ωστόσο, έτσι σβήνει σταδιακά το προσφυγικό καθεστώς. Γι’ αυτό πολλοί μιλούν για «κλείσιμο του φακέλου» των προσφύγων.
Το μοτίβο των τετελεσμένων
Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχήμα που έχουμε ήδη δει. Επαναλαμβάνεται με ανησυχητική συνέπεια. Πρώτον, στους οικισμούς της Δυτικής Όχθης δημιουργούνται συνεχώς νέα δεδομένα. Δεύτερον, στη Συρία και στον Λίβανο ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν σε ξένο έδαφος. Μάλιστα, παντού τα τετελεσμένα προηγούνται κάθε διαπραγμάτευσης. Επιπλέον, ο πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει μιλήσει για ισραηλινή κυριαρχία στη Δυτική Όχθη. Ωστόσο, το κοινό στοιχείο παραμένει σταθερό. Γι’ αυτό η γεωγραφία αλλάζει πριν καν αρχίσει ο διάλογος.
Ο νόμος και ο ισχυρός
Η υπόθεση θέτει και σοβαρά νομικά ερωτήματα. Οι ερμηνείες, ωστόσο, αποκλίνουν ριζικά. Πρώτον, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μιλούν για εγκλήματα πολέμου. Δηλαδή, θεωρούν ότι παραβιάζονται οι Συμβάσεις της Γενεύης. Μάλιστα, ζητούν έρευνα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Αντίθετα, το ισραηλινό Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε τις κατεδαφίσεις. Επιπλέον, δέχτηκε τον ισχυρισμό περί «στρατιωτικής αναγκαιότητας». Ωστόσο, το διεθνές δίκαιο απαγορεύει την εκτόπιση αμάχων από κατεχόμενα εδάφη. Γι’ αυτό η διαφωνία παραμένει βαθιά.
Το ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά την Ευρώπη. Η υπόθεση την αγγίζει πιο άμεσα απ’ όσο φαίνεται. Πρώτον, η ΕΕ είναι από τους βασικούς χρηματοδότες της UNRWA. Δεύτερον, το χτύπημα στην υπηρεσία θέτει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή πολιτική. Μάλιστα, η Ευρώπη επικαλείται σταθερά το διεθνές δίκαιο. Επιπλέον, το προσφυγικό ζήτημα συνδέεται με τη σταθερότητα της περιοχής. Ωστόσο, το Ισραήλ παραμένει στρατηγικός εταίρος. Γι’ αυτό οι Βρυξέλλες κινούνται με μεγάλη προσοχή.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα που δεν σβήνει εύκολα. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν ξανά τα σπίτια τους. Πρώτον, οι καταυλισμοί παραμένουν άδειοι και υπό στρατιωτικό έλεγχο. Ωστόσο, το Ισραήλ επικαλείται λόγους ασφαλείας και δικαστική επικύρωση. Μάλιστα, οι κάτοικοι βιώνουν μια δεύτερη εκτόπιση, εβδομήντα χρόνια μετά την πρώτη. Γι’ αυτό το ερώτημα της επιστροφής παραμένει ανοιχτό. Τελικά, όταν τα σπίτια γίνονται ερείπια, η ειρήνη απομακρύνεται κι άλλο.
