Η Γερμανία βάζει όρια στις ΗΠΑ μέσα στο ΝΑΤΟ – Η Ευρώπη ζητά λόγο, όχι υπακοή
Η δήλωση του Μπόρις Πιστόριους δεν είναι απλώς απάντηση στον Τραμπ. Δείχνει μια βαθύτερη αλλαγή μέσα στη Συμμαχία: η Ευρώπη θέλει ισχυρό ΝΑΤΟ, αλλά δεν θέλει ένα ΝΑΤΟ όπου η Ουάσιγκτον δίνει εντολές και οι υπόλοιποι απλώς ακολουθούν.
Η δήλωση Πιστόριους ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τον ρόλο της Ευρώπης μέσα στο ΝΑΤΟ και τα όρια της αμερικανικής ηγεσίας.
Η μεγαλύτερη αλλαγή στο ΝΑΤΟ δεν βρίσκεται μόνο απέναντι στη Ρωσία. Βρίσκεται μέσα στην ίδια τη Συμμαχία.
σχετικά άρθρα
Η Γερμανία δεν αμφισβητεί το ΝΑΤΟ. Δεν ζητά ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν θέλει να αποδυναμώσει την αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη. Όμως στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η συμμαχία δεν λειτουργεί με υπακοή.
Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους απάντησε στις επικρίσεις του Ντόναλντ Τραμπ και ξεκαθάρισε ότι οι αποφάσεις στο ΝΑΤΟ λαμβάνονται με συναίνεση όλων των κρατών-μελών. Το ΝΑΤΟ επιβεβαιώνει επίσης ότι όλες οι αποφάσεις του λαμβάνονται με συναίνεση, έπειτα από συζήτηση και διαβούλευση ανάμεσα στα μέλη.
Το Βερολίνο δεν αμφισβητεί τη Συμμαχία
Η δήλωση Πιστόριους έχει σημασία γιατί δεν έρχεται από μια μικρή χώρα που διαμαρτύρεται απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Έρχεται από τη Γερμανία.
Δηλαδή από τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και από μια χώρα που αυξάνει πλέον σοβαρά την αμυντική της ισχύ. Η Γερμανία ενισχύει τη Bundeswehr, επενδύει σε ετοιμότητα και κινείται προς μεγαλύτερη στρατιωτική ευθύνη μέσα στο ΝΑΤΟ. Μόλις την 1η Ιουλίου, η γερμανική κυβέρνηση ενέκρινε σχέδιο για υποχρεωτική εκπαίδευση εφέδρων, με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας απέναντι στη ρωσική απειλή.
Άρα το μήνυμα του Πιστόριους δεν λέει «λιγότερο ΝΑΤΟ».
Λέει κάτι πιο δύσκολο για την Ουάσιγκτον:
περισσότερο ΝΑΤΟ, αλλά με περισσότερη ευρωπαϊκή φωνή.
Η εποχή της εύκολης εξάρτησης τελειώνει
Για δεκαετίες, η Ευρώπη στηρίχθηκε στην αμερικανική ισχύ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έδιναν την πυρηνική ομπρέλα, τη στρατιωτική ισχύ, τις κρίσιμες δυνατότητες και το πολιτικό βάρος.
Η Ευρώπη, συχνά, πλήρωνε λιγότερα και ακολουθούσε περισσότερο.
Αυτό το μοντέλο αλλάζει.
Ο Τραμπ πίεσε τους Ευρωπαίους με σκληρή γλώσσα. Όμως η πίεση αυτή είχε αποτέλεσμα. Η Γερμανία, η Πολωνία, η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν πλέον τις δαπάνες, ενισχύουν στρατούς και μιλούν πιο σοβαρά για αμυντική βιομηχανία.
Το Βερολίνο, μάλιστα, προχωρά και σε κινήσεις που δείχνουν πιο ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα. Η γερμανική Βουλή στήριξε την είσοδο του κράτους με ποσοστό 40% στην KNDS, τον γαλλογερμανικό όμιλο που συνδέεται με κρίσιμα οπλικά συστήματα, όπως τα Leopard 2 και τα Caesar.
Αυτό σημαίνει ότι η Γερμανία δεν θέλει απλώς να ξοδέψει περισσότερα.
Θέλει να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στην παραγωγή, στον σχεδιασμό και στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Η Ευρώπη δεν ζητά ισότητα με τις ΗΠΑ. Ζητά συνδιαμόρφωση.
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στο ΝΑΤΟ. Δεν διαθέτει ακόμη τις ίδιες στρατιωτικές δυνατότητες, την ίδια πυρηνική ισχύ ή την ίδια παγκόσμια προβολή δύναμης.
Όμως πλέον δεν θέλει να λειτουργεί σαν απλός αποδέκτης αποφάσεων.
Αυτό ακριβώς δείχνει η φράση του Πιστόριους για την «υπακοή». Η Γερμανία αποδέχεται την αμερικανική ηγεσία, αλλά απορρίπτει την αμερικανική επιβολή.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Η πρώτη κρατά το ΝΑΤΟ ενωμένο.
Η δεύτερη το μετατρέπει σε μηχανισμό εντολών.
Ο Τραμπ ίσως άλλαξε την Ευρώπη περισσότερο από όσο περίμενε
Υπάρχει όμως και μια ειρωνεία.
Ο Τραμπ πίεσε την Ευρώπη για περισσότερες αμυντικές δαπάνες. Κατηγόρησε συμμάχους. Αμφισβήτησε τη λογική της παλιάς διατλαντικής σχέσης. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, ίσως πέτυχε κάτι που οι Ευρωπαίοι ανέβαλλαν για χρόνια.
Τους ανάγκασε να μεγαλώσουν.
Η Γερμανία μιλά πλέον για στρατιωτική ετοιμότητα. Η Ευρώπη συζητά σοβαρά για κοινή παραγωγή όπλων. Οι κυβερνήσεις ξέρουν ότι δεν μπορούν να στηρίζουν ολόκληρη την ασφάλειά τους στη διάθεση μιας αμερικανικής κυβέρνησης.
Αυτό δεν σημαίνει απομάκρυνση από τις ΗΠΑ.
Σημαίνει ωρίμανση.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει άμεσο συμφέρον να παρακολουθεί αυτή την αλλαγή.
Η ελληνική ασφάλεια στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: στο ΝΑΤΟ, στη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ευρωπαϊκή άμυνα. Αν αλλάξει η ισορροπία μέσα στη Συμμαχία, αλλάζει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο η Αθήνα λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις.
Για την Ελλάδα, ένα ισχυρό ΝΑΤΟ παραμένει απαραίτητο. Όμως μια Ευρώπη με μεγαλύτερη αμυντική ευθύνη μπορεί να δώσει στην Αθήνα περισσότερα εργαλεία, περισσότερες συμμαχίες και μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων.
Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει να διαλέξει ανάμεσα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Το ερώτημα είναι αν θα αξιοποιήσει και τα δύο επίπεδα σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες αλλάζουν.
Το νέο ΝΑΤΟ δεν θα μοιάζει με το παλιό
Η δήλωση Πιστόριους δεν διαλύει τη Συμμαχία.
Αντίθετα, δείχνει πώς μπορεί να επιβιώσει.
Το ΝΑΤΟ του μέλλοντος δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην αμερικανική ισχύ και στην ευρωπαϊκή εξάρτηση. Χρειάζεται αμερικανική παρουσία, αλλά και ευρωπαϊκή ευθύνη. Χρειάζεται κοινές αποφάσεις, αλλά και πραγματικές δυνατότητες από την πλευρά των Ευρωπαίων.
Αυτό είναι το νέο σημείο ισορροπίας.
Η Ευρώπη δεν ζητά να φύγουν οι ΗΠΑ.
Ζητά να μη λειτουργεί η Συμμαχία σαν σχέση εντολέα και εκτελεστή.
Και αυτό ίσως αποτελεί τη μεγαλύτερη αλλαγή στο ΝΑΤΟ από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου
