Ο Τραμπ ζητά βρετανικές βάσεις για το Ιράν — και το αγκάθι που κληρονομεί ο Μπέρναμ αφορά την Κύπρο
Ο νέος Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ αναλαμβάνει καθήκοντα μέσα σε πόλεμο. Και η πρώτη του μεγάλη απόφαση περνά μέσα από μια βάση στην Κύπρο.
Μαχητικό απογειώνεται από τη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο· η βάση βρίσκεται στο επίκεντρο των αποφάσεων για το Ιράν.
Ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας αναλαμβάνει μέσα σε μια διεθνή κρίση. Ο Άντι Μπέρναμ κληρονομεί το δίλημμα των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν. Δηλαδή, το πόσο θα στηρίξει τη χρήση βρετανικών βάσεων από τον σύμμαχο. Μάλιστα, οι επιθέσεις μπήκαν ήδη στην έβδομη συνεχόμενη νύχτα τους. Ωστόσο, η πιο ευαίσθητη πτυχή αφορά μια βάση στην Κύπρο. Έτσι, η απόφασή του αγγίζει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο.
σχετικά άρθρα
Ένας νέος πρωθυπουργός μέσα στη φωτιά
Ας δούμε πρώτα το πολιτικό πλαίσιο της αλλαγής. Η διαδοχή ήρθε σε κρίσιμη στιγμή. Πρώτον, ο Μπέρναμ εξελέγη αρχηγός των Εργατικών με ισχυρή πλειοψηφία. Δεύτερον, αντικαθιστά τον απερχόμενο πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Μάλιστα, αναλαμβάνει επίσημα τα καθήκοντά του τη Δευτέρα. Επιπλέον, είναι πρώην δήμαρχος του Μεγάλου Μάντσεστερ, με πιο αριστερό προφίλ. Ωστόσο, φημίζεται για τον σκεπτικισμό του απέναντι στους παρεμβατικούς πολέμους. Γι’ αυτό η κρίση με το Ιράν αποτελεί άμεση δοκιμασία των αρχών του.
Η κληρονομιά του Στάρμερ
Για να καταλάβουμε το δίλημμα, χρειάζεται το προηγούμενο. Η στάση της Βρετανίας εξελίχθηκε σταδιακά. Πρώτον, ο Στάρμερ αρνήθηκε να συμμετάσχει στις αρχικές επιθέσεις τον Φεβρουάριο. Δεύτερον, ο Τραμπ τον επέκρινε δριμύτατα για την επιφύλαξή του. Μάλιστα, τον είχε αποκαλέσει ειρωνικά «όχι Τσόρτσιλ». Επιπλέον, αργότερα ο Στάρμερ επέτρεψε βρετανικές βάσεις για «αμυντικά» πλήγματα. Ωστόσο, κράτησε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη και την αποστασιοποίηση. Γι’ αυτό ο Μπέρναμ κληρονομεί μια ήδη φορτισμένη υπόθεση.
Το βαρύ ερώτημα του διεθνούς δικαίου
Το δίλημμα γίνεται εντονότερο λόγω της κλιμάκωσης. Ο χαρακτήρας των επιθέσεων αλλάζει. Πρώτον, ο Τραμπ απειλεί πλέον να χτυπήσει ιρανικές πολιτικές υποδομές. Δηλαδή, γέφυρες και εργοστάσια ενέργειας. Μάλιστα, βρετανικές εκτιμήσεις τον θεωρούν σοβαρό σε αυτές τις απειλές. Επιπλέον, τέτοια πλήγματα ίσως συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, η στήριξή τους θα εξέθετε νομικά το Λονδίνο. Γι’ αυτό ο Μπέρναμ αντιμετωπίζει ένα ερώτημα αρχής, όχι μόνο τακτικής.
Το Ακρωτήρι στο επίκεντρο
Και εδώ φτάνουμε στο σημείο που αφορά άμεσα την περιοχή μας. Μία βάση ξεχωρίζει σε όλη την υπόθεση. Πρώτον, το Ακρωτήρι στην Κύπρο είναι η κύρια βρετανική αεροπορική βάση για τη Μέση Ανατολή. Δεύτερον, βρίσκεται σε έδαφος χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, χτυπήθηκε ήδη από drone τον Μάρτιο, μέσα στον ίδιο πόλεμο. Επιπλέον, το περιστατικό ενέπλεξε την Κύπρο σε μια σύγκρουση που δεν επέλεξε. Ωστόσο, η βάση παραμένει υπό πλήρη βρετανικό έλεγχο. Γι’ αυτό η χρήση της αποτελεί εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα.
Η υπόσχεση που δοκιμάζεται
Υπάρχει και μια συγκεκριμένη δέσμευση που τώρα κρίνεται. Αφορά τη διαβεβαίωση προς τη Λευκωσία. Πρώτον, ο Στάρμερ είχε διαβεβαιώσει τον Κύπριο πρόεδρο για τη βάση. Δεύτερον, του είχε υποσχεθεί ότι το Ακρωτήρι δεν θα χρησιμοποιηθεί για επιθέσεις στο Ιράν. Μάλιστα, η Κύπρος ξεκίνησε συνομιλίες με το Λονδίνο για το μέλλον των βάσεων. Επιπλέον, πολιτικοί και νομικοί στο νησί εκφράζουν ανησυχία εδώ και καιρό. Ωστόσο, τώρα η υπόσχεση αυτή περνά στα χέρια του Μπέρναμ. Γι’ αυτό το ερώτημα είναι αν θα την τηρήσει.
Η ελληνική εμπλοκή
Η υπόθεση δεν είναι μακρινή ούτε για την Αθήνα. Η ελληνική παρουσία είναι απτή. Πρώτον, κατά την επίθεση με drone, δυνάμεις κατέρριψαν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Δεύτερον, στην προσπάθεια αυτή συμμετείχε και η ελληνική πλευρά. Μάλιστα, η Ελληνική Δύναμη Κύπρου διατηρεί σταθερή παρουσία στο νησί. Επιπλέον, η ασφάλεια της Κύπρου συνδέεται άμεσα με την ελληνική. Ωστόσο, μια ενεργός εμπλοκή του Ακρωτηρίου θα αύξανε τον κίνδυνο για όλους. Γι’ αυτό η Αθήνα και η Λευκωσία παρακολουθούν με αγωνία.
Το κυπριακό ρίσκο
Πέρα από τη διπλωματία, υπάρχει και ένας χειροπιαστός κίνδυνος. Αφορά την ασφάλεια των αμάχων. Πρώτον, αν το Ακρωτήρι χρησιμοποιηθεί επιθετικά, γίνεται νόμιμος στόχος. Δεύτερον, η Κύπρος θα βρεθεί ξανά στη γραμμή του πυρός. Μάλιστα, το νησί είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός με χιλιάδες κατοίκους. Επιπλέον, μια χώρα της ΕΕ θα ενεπλέκετο σε πόλεμο χωρίς δική της απόφαση. Ωστόσο, το ζήτημα αναδεικνύει και το ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα. Γι’ αυτό η απόφαση ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της Βρετανίας.
Το ευρωπαϊκό διακύβευμα
Η υπόθεση θέτει ένα βαθύτερο ερώτημα για την Ευρώπη. Αφορά την αυτονομία των αποφάσεών της. Πρώτον, μια βρετανική βάση σε έδαφος ΕΕ εμπλέκει έμμεσα ολόκληρη την Ένωση. Δεύτερον, η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου είναι κοινό ευρωπαϊκό αγαθό. Μάλιστα, η κλιμάκωση επηρεάζει ενέργεια, ναυτιλία και προσφυγικές ροές. Επιπλέον, η Ευρώπη δεν έχει λόγο στις αμερικανικές αποφάσεις. Ωστόσο, υφίσταται τις συνέπειές τους στο ίδιο της το έδαφος. Γι’ αυτό το ζήτημα αγγίζει τη στρατηγική αυτονομία της ηπείρου.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα με βαρύ συμβολισμό. Ένας νέος ηγέτης καλείται να επιλέξει από την πρώτη μέρα. Πρώτον, ανάμεσα στη στήριξη του συμμάχου και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, η επιλογή του αγγίζει άμεσα την Κύπρο και την Ελλάδα. Μάλιστα, το Ακρωτήρι μετατρέπεται σε δοκιμαστήριο των προθέσεών του. Γι’ αυτό η πρώτη του κρίση είναι και η πιο αποκαλυπτική. Τελικά, στη Μεσόγειο, οι αποφάσεις των άλλων γράφονται συχνά στο δικό μας έδαφος.
