Η Πύλη των Δακρύων ξαναδικαιώνει το όνομά της: το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ γίνεται το νέο μέτωπο του πολέμου

Το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μπήκε δυναμικά στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Οι Χούθι κήρυξαν στις 20 Ιουλίου αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών. Δηλαδή, έκλεισαν το δεύτερο μεγάλο κλειδί της παγκόσμιας ενέργειας. Μάλιστα, λίγες μέρες αργότερα χτύπησαν δύο σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια. Ωστόσο, η πραγματική ζημιά δεν μετριέται σε πλήγματα, αλλά σε δρομολόγια. Έτσι, η κίνηση στο στενό έπεσε στο μισό μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο.

σχετικά άρθρα

Η επίσημη ταφόπλακα: το Ιράν αναστέλλει το Μνημόνιο Ισλαμαμπάντ και εγκαταλείπει τη διπλωματία

Ομιλία Τραμπ προς το έθνος την Πέμπτη: «φύλακας» του Ορμούζ με διόδια 20% — κάνει ό,τι κατηγορούσε το Ιράν

Η μία φράση που ξανάνοιξε τον πόλεμο: πώς έξι λέξεις στο Μνημόνιο έφεραν 200 πλήγματα

Το στενό με το προφητικό όνομα

Ας ξεκινήσουμε από τη γεωγραφία, που εξηγεί τα πάντα. Το πέρασμα είναι δραματικά μικρό. Πρώτον, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ χωρίζει την Αραβική Χερσόνησο από το Κέρας της Αφρικής. Δεύτερον, στο στενότερο σημείο του δεν ξεπερνά τα τριάντα χιλιόμετρα. Μάλιστα, το όνομά του σημαίνει στα αραβικά «Πύλη των Δακρύων». Επιπλέον, η ονομασία παραπέμπει στους κινδύνους της αρχαίας ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, σήμερα το όνομα αποκτά ξανά κυριολεκτική σημασία. Γι’ αυτό εκατοντάδες πλοία περνούν καθημερινά μέσα από μια στενωπό υπό απειλή.

Το εφεδρικό σχέδιο που κόπηκε

Και εδώ κρύβεται η πραγματική στρατηγική σημασία της κίνησης. Το χτύπημα δεν ήταν τυχαίο. Καταρχάς, ο πόλεμος έκλεισε ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ. Έπειτα, η Σαουδική Αραβία γύρισε μεγάλο μέρος των εξαγωγών της δυτικά, μέσω αγωγού. Μάλιστα, το πετρέλαιο αυτό έφτανε στην Ερυθρά και έβγαινε από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Επιπλέον, το Ριάντ στήριζε εκεί ολόκληρο το εναλλακτικό του σχέδιο. Ωστόσο, οι Χούθι έκλεισαν ακριβώς αυτή την πίσω πόρτα. Γι’ αυτό ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου βρήκε και τους δύο δρόμους του φραγμένους.

Τα πλήγματα και η αντίδραση

Η επιχείρηση των ανταρτών συνδύασε πλήγματα και προειδοποιήσεις. Ο συνδυασμός απέδωσε αμέσως. Πρώτον, οι Χούθι ανακοίνωσαν «στρατιωτική επιχείρηση» κατά δύο δεξαμενόπλοιων με σαουδαραβική σημαία. Δεύτερον, το επίσημο σαουδαραβικό πρακτορείο επιβεβαίωσε ότι τουλάχιστον ένα δέχτηκε πλήγμα. Μάλιστα, οι αντάρτες υποστήριξαν ότι ανάγκασαν άλλα δέκα πλοία σε αναστροφή. Επιπλέον, τα δεξαμενόπλοια αυτά μετέφεραν εκατομμύρια βαρέλια αργού. Ωστόσο, κανένα δεν βυθίστηκε στις επιθέσεις. Γι’ αυτό το μήνυμα λειτούργησε περισσότερο ως εκφοβισμός παρά ως καταστροφή.

Η κίνηση στο μισό

Οι αριθμοί δείχνουν πόσο γρήγορα λειτούργησε ο εκφοβισμός. Η αντίδραση της αγοράς ήταν ακαριαία. Καταρχήν, συστήματα παρακολούθησης μέτρησαν εξήντα τέσσερα εμπορικά πλοία σε μία μέρα. Ακολούθως, την επομένη κατέγραψαν μόλις τριάντα. Πράγματι, τουλάχιστον έξι σκάφη άλλαξαν πορεία αμέσως μετά την ανακοίνωση του αποκλεισμού. Ειδικότερα, αρκετά πλοία έσβησαν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης για να περάσουν απαρατήρητα. Παρ’ όλα αυτά, οι ασφαλιστές ανέβασαν κατακόρυφα τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου. Έτσι, το κόστος έγινε το ισχυρότερο όπλο του αποκλεισμού.

Η δύναμη που δεν χρειάζεται στόλο

Το φαινόμενο αναδεικνύει μια νέα μορφή ναυτικής ισχύος. Και δεν απαιτεί πολεμικά πλοία. Πρώτον, οι Χούθι δεν διαθέτουν στόλο ικανό να φράξει το στενό. Δεύτερον, διαθέτουν όμως αντιπλοϊκούς πυραύλους, μη επανδρωμένα και ταχύπλοα. Μάλιστα, ένα μόνο επιτυχημένο πλήγμα αρκεί για να αλλάξει τους υπολογισμούς δεκάδων εταιρειών. Επιπλέον, καμία εταιρεία δεν ρισκάρει πλήρωμα και φορτίο για μια διέλευση. Ωστόσο, η αβεβαιότητα κοστίζει περισσότερο από την ίδια την επίθεση. Γι’ αυτό η αποτροπή λειτουργεί ακόμη και χωρίς πραγματικό αποκλεισμό.

Το κινεζικό διαβατήριο

Και εδώ η υπόθεση αποκτά την πιο εντυπωσιακή της διάσταση. Ο αποκλεισμός δείχνει επιλεκτικός. Καταρχάς, δύο δεξαμενόπλοια της κρατικής κινεζικής COSCO πέρασαν το στενό λίγες ώρες μετά τα πλήγματα. Έπειτα, είχαν φορτώσει σαουδαραβικό αργό από το λιμάνι του Γιανμπού. Μάλιστα, δεδομένα παρακολούθησης έδειξαν ότι δήλωναν κινεζικό πλήρωμα στα σκάφη. Επιπλέον, τα ίδια πλοία είχαν κάνει αναστροφή στην αρχή της επιχείρησης. Ωστόσο, συνέχισαν τελικά τον πλου τους χωρίς πρόβλημα. Γι’ αυτό αναλυτές μιλούν για σιωπηρή εξαίρεση υπέρ του Πεκίνου.

Διόδια σε μια διεθνή θάλασσα

Η λογική αυτή προεκτείνεται σε κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό. Κατά δημοσιεύματα, εξετάζεται σύστημα πληρωμών. Πρώτον, οι αντάρτες φέρονται να σκέφτονται επιβολή διοδίων για τη διέλευση. Δεύτερον, τα ίδια δημοσιεύματα αναφέρουν εξαίρεση για τα κινεζικά πλοία. Μάλιστα, μια τέτοια πρακτική θυμίζει περισσότερο μεσαιωνικό τελωνείο παρά σύγχρονο δίκαιο. Επιπλέον, καμία μη κρατική οντότητα δεν έχει δικαίωμα να ρυθμίζει διεθνή ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, στην πράξη μια πολιτοφυλακή εκδίδει σήμερα άδειες διέλευσης. Γι’ αυτό το προηγούμενο ανησυχεί κάθε ναυτιλιακή δύναμη.

Η θέση των ανταρτών

Δίκαιο είναι να αποδοθεί και το επιχείρημα της άλλης πλευράς. Οι Χούθι θέτουν συγκεκριμένους όρους. Καταρχήν, δηλώνουν ότι απαντούν στον σαουδαραβικό αποκλεισμό λιμανιών και αεροδρομίων της Υεμένης. Ακολούθως, υπόσχονται άρση των μέτρων μόλις το Ριάντ κάνει το ίδιο. Μάλιστα, η ειρηνευτική διαδικασία των δύο πλευρών λιμνάζει εδώ και χρόνια. Επιπλέον, η σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία προηγείται του σημερινού πολέμου. Ωστόσο, το τίμημα το πληρώνουν πληρώματα και χώρες εντελώς άσχετες. Γι’ αυτό η διεθνής κοινότητα βλέπει τη ναυσιπλοΐα ως κοινό αγαθό.

Τέσσερα στενά, ένας στόλος

Η μεγάλη εικόνα, όμως, ξεπερνά την Ερυθρά Θάλασσα. Και μας αφορά άμεσα. Πρώτον, ο Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστός από τον πόλεμο. Δεύτερον, η Μαύρη Θάλασσα μετρά δεκάδες χτυπημένα εμπορικά πλοία μέσα σε έναν μήνα. Μάλιστα, η Κασπία μπήκε στον χάρτη με τα πλήγματα της περασμένης εβδομάδας. Επιπλέον, τώρα προστίθεται και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Ωστόσο, ο ελληνόκτητος στόλος διασχίζει καθημερινά και τις τέσσερις αυτές ζώνες. Γι’ αυτό η ελληνική ναυτιλία σηκώνει δυσανάλογο μερίδιο του παγκόσμιου ρίσκου.

Ο Σουέζ που αδειάζει

Οι συνέπειες φτάνουν και στην ίδια τη Μεσόγειο. Η αλυσίδα είναι απλή. Καταρχάς, όποιος αποφεύγει το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αποφεύγει και τον Σουέζ. Έπειτα, στρέφεται στον μακρύ γύρο της Αφρικής, γύρω από το Ακρωτήριο. Μάλιστα, η διαδρομή αυτή προσθέτει μέρες ταξιδιού και τεράστιο κόστος καυσίμων. Επιπλέον, η Αίγυπτος χάνει ζωτικά έσοδα από τα διόδια της διώρυγας. Ωστόσο, τα ελληνικά λιμάνια χάνουν κι εκείνα κίνηση από την ανατολή. Γι’ αυτό ένα στενό στην Υεμένη αδειάζει προβλήτες στη Μεσόγειο.

Το ευρωπαϊκό διακύβευμα

Και τώρα η οπτική που αφορά ολόκληρη την ήπειρο. Η Ευρώπη πληρώνει διπλά. Πρώτον, οι τιμές ενέργειας ανεβαίνουν με κάθε νέα απειλή στα στενά. Δεύτερον, οι εφοδιαστικές αλυσίδες επιμηκύνονται και ακριβαίνουν. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή στην Ερυθρά δείχνει τα όρια των μέσων της. Επιπλέον, η προστασία τεσσάρων στενών ταυτόχρονα ξεπερνά κάθε διαθέσιμο στόλο. Ωστόσο, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα παραμένει θεμέλιο της ευρωπαϊκής ευημερίας. Γι’ αυτο η θαλάσσια ασφάλεια ανεβαίνει ξανά στην κορυφή της ατζέντας.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα που δικαιώνει ένα αρχαίο όνομα. Μια στενωπό τριάντα χιλιομέτρων κρατά όμηρο το παγκόσμιο εμπόριο. Πρώτον, οι Χούθι απέδειξαν ότι ο φόβος αρκεί εκεί που λείπει ο στόλος. Ωστόσο, η επιλεκτική τους ανοχή προς ορισμένες σημαίες γεννά νέα ερωτήματα. Μάλιστα, οι θάλασσες του κόσμου αποκτούν πλέον πύλες με φύλακες. Γι’ αυτο η ναυτιλία μετρά κινδύνους σε τέσσερα μέτωπα ταυτόχρονα. Τελικά, η Πύλη των Δακρύων θυμίζει σε όλους πόσο εύθραυστη μένει η ελευθερία των θαλασσών.

Σημ: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.