Η επίσημη ταφόπλακα: το Ιράν αναστέλλει το Μνημόνιο Ισλαμαμπάντ και εγκαταλείπει τη διπλωματία
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι πάγωσε όλες τις δεσμεύσεις της στη συμφωνία που υποτίθεται ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο. Ένα πλαίσιο που ήταν ήδη νεκρό στην πράξη, πεθαίνει τώρα και επίσημα.
Δεξαμενόπλοιο στο Στενό του Ορμούζ· η αναστολή του Μνημονίου Ισλαμαμπάντ βαθαίνει την κρίση
Το Ιράν ανέστειλε επίσημα όλες τις δεσμεύσεις του στο Μνημόνιο Ισλαμαμπάντ. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κατηγόρησε τις ΗΠΑ για παραβίαση της συμφωνίας. Δηλαδή, της συμφωνίας που υποτίθεται ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο. Μάλιστα, δήλωσε ότι η χώρα είναι πλέον «απασχολημένη με την άμυνά της». Ωστόσο, το Μνημόνιο ήταν ήδη νεκρό στην πράξη. Έτσι, η ανακοίνωση αποτελεί την επίσημη ταφόπλακα ενός πλαισίου που κατέρρευσε σταδιακά.
σχετικά άρθρα
Τι ανακοίνωσε η Τεχεράνη
Ας δούμε πρώτα τη δήλωση με ακρίβεια. Η ανακοίνωση ήρθε από κορυφαίο διαπραγματευτή. Πρώτον, ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι ηγείται και της τεχνικής διαπραγματευτικής ομάδας. Δεύτερον, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «παραβίασαν όλες τις δεσμεύσεις τους». Μάλιστα, πρόσθεσε ότι το Ιράν ανέστειλε αντίστοιχα τις δικές του. Επιπλέον, χαρακτήρισε λύση την «αποφασιστική άμυνα» της χώρας. Ωστόσο, πρόκειται για τη σαφέστερη ιρανική αποκήρυξη μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό η δήλωση σηματοδοτεί στροφή από τη διπλωματία στο πεδίο.
Τι πεθαίνει με τη συμφωνία
Για να καταλάβουμε το μέγεθος, χρειάζεται να δούμε το περιεχόμενο. Το Μνημόνιο περιείχε δεκατέσσερα σημεία. Πρώτον, προέβλεπε το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και άρση του αποκλεισμού. Δεύτερον, όριζε ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων. Μάλιστα, περιλάμβανε σταδιακή άρση κυρώσεων και απελευθέρωση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Επιπλέον, προέβλεπε πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, έθετε και προθεσμία εξήντα ημερών για τελική συμφωνία. Γι’ αυτό η αναστολή του σημαίνει την κατάρρευση όλων αυτών ταυτόχρονα.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η σημερινή εξέλιξη είναι η κατάληξη μιας μακράς πορείας. Την έχουμε παρακολουθήσει βήμα προς βήμα. Πρώτον, το Μνημόνιο υπογράφηκε τον Ιούνιο με μεσολάβηση Πακιστάν και Κατάρ. Δεύτερον, μια ασαφής διατύπωση για την «ασφαλή διέλευση» πυροδότησε νέα ένταση. Μάλιστα, ακολούθησε η κατάρρευση της διεθνούς επιθεώρησης των πυρηνικών. Επιπλέον, ο πόλεμος αναζωπυρώθηκε με νέα αμερικανικά πλήγματα. Ωστόσο, η συμφωνία παρέμενε τυπικά σε ισχύ μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό η επίσημη αναστολή κλείνει οριστικά αυτόν τον κύκλο.
Ποιος παραβίασε πρώτος;
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο, αναπάντητο ερώτημα. Οι δύο πλευρές δίνουν αντίθετες εκδοχές. Από τη μία, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν πρώτες. Κατ’ αυτήν, οι αμερικανικές επιθέσεις τορπίλισαν τις διαπραγματεύσεις. Από την άλλη, η Ουάσινγκτον υποστηρίζει το αντίθετο. Συγκεκριμένα, κατηγορεί το Ιράν ότι χτύπησε πρώτο εμπορικά πλοία. Ωστόσο, καμία ανεξάρτητη πηγή δεν επιβεβαιώνει ποιος παραβίασε πρώτος. Γι’ αυτό η αλήθεια χάνεται ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενα αφηγήματα.
Η ασάφεια που στοίχειωσε τη συμφωνία
Το ερώτημα αυτό δεν είναι καινούργιο στη δική μας ανάλυση. Το είχαμε εντοπίσει από νωρίς. Πρώτον, το Μνημόνιο περιείχε μια φράση για «βέλτιστες προσπάθειες» ασφαλούς διέλευσης. Δεύτερον, η κάθε πλευρά τη διάβασε με τον δικό της τρόπο. Μάλιστα, το Ιράν την εξέλαβε ως αναγνώριση του ελέγχου του στο στενό. Επιπλέον, οι ΗΠΑ την είδαν ως υποχρέωση του Ιράν να το κρατήσει ανοιχτό. Ωστόσο, αυτή η ασάφεια αποδείχθηκε μοιραία. Γι’ αυτό μια και μόνο διατύπωση αρκεί για να καταρρεύσει μια συμφωνία.
Από τη διπλωματία στην άμυνα
Η πιο ανησυχητική διάσταση αφορά τη στροφή της Τεχεράνης. Το Ιράν εγκαταλείπει το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πρώτον, ο διαπραγματευτής μίλησε πλέον για «μάθημα στους επιτιθέμενους». Δεύτερον, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Μάλιστα, κάλεσαν το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και την Ιορδανία σε επιφυλακή. Επιπλέον, ο αμερικανικός αποκλεισμός συνεχίζεται στο στενό. Ωστόσο, το Ιράν απειλεί ανοιχτά τις εξαγωγές πετρελαίου της περιοχής. Γι’ αυτό η κλιμάκωση αντικαθιστά πλέον κάθε προσπάθεια συνεννόησης.
Το ανθρώπινο κόστος
Πίσω από τα διπλωματικά αδιέξοδα, ο απολογισμός βαραίνει. Οι απώλειες συνεχίζουν να αυξάνονται. Πρώτον, οι αμερικανικές επιθέσεις από τα τέλη Ιουνίου άφησαν δεκάδες νεκρούς. Δεύτερον, οι τραυματίες ξεπερνούν τους πεντακόσιους, κατά ιρανικές πηγές. Μάλιστα, η βία εξαπλώνεται σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου. Επιπλέον, οι άμαχοι πληρώνουν και πάλι το βαρύτερο τίμημα. Ωστόσο, καμία πλευρά δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης. Γι’ αυτό ο κύκλος του αίματος παραμένει ανοιχτός.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά άμεσα εμάς. Η κατάρρευση πλήττει κατευθείαν τη ναυτιλία. Πρώτον, ο Ορμούζ παραμένει κλειστός και επικίνδυνος για τα εμπορικά πλοία. Δεύτερον, ο ελληνόκτητος στόλος συγκαταλέγεται στους πιο εκτεθειμένους. Μάλιστα, κάθε κλιμάκωση εκτοξεύει τις τιμές της ενέργειας. Επιπλέον, η Ευρώπη παρέμεινε εκτός της διαμεσολάβησης, που ανέλαβαν Πακιστάν και Κατάρ. Ωστόσο, υφίσταται πλήρως τις οικονομικές συνέπειες. Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή απουσία από το τραπέζι κοστίζει ξανά ακριβά.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα οριστικού αδιεξόδου. Η τελευταία ελπίδα για ειρήνη πάγωσε επίσημα. Πρώτον, το Μνημόνιο με τα δεκατέσσερα σημεία ανήκει πλέον στο παρελθόν. Ωστόσο, καμία πλευρά δεν αναλαμβάνει την ευθύνη της κατάρρευσης. Μάλιστα, η διπλωματία υποχωρεί μπροστά στη λογική της ισχύος. Γι’ αυτό ο δρόμος προς τη λύση φαντάζει μακρύτερος από ποτέ. Τελικά, όταν πεθαίνει μια συμφωνία, το πρώτο θύμα είναι πάντα η προοπτική της ειρήνης.
Σημ: Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
