Η ιστορία διδάσκει πως οι μεγάλες αυτοκρατορίες σπάνια καταρρέουν από εξωτερική εισβολή· συνήθως αυτοκτονούν από λάθος υπολογισμούς της ηγεσίας τους. Σήμερα, η Ουάσιγκτον φαίνεται να βαδίζει σε αυτό το μονοπάτι. Η Κίνα, μεθοδικά και αθόρυβα, χτίζει τις δικές της χρηματοπιστωτικές «ράγες», εκμεταλλευόμενη το κενό που αφήνει η επιθετική πολιτική των ΗΠΑ. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι απλώς μια γεωπολιτική κρίση, αλλά το τελειωτικό χτύπημα στην εμπιστοσύνη του πλανήτη προς το δολάριο.
σχετικά άρθρα
Το στρατηγικό ολίσθημα και το «καταφύγιο» του χρυσού
Αν η αρχή έγινε με τις κυρώσεις Μπάιντεν στα ρωσικά αποθέματα, η χαριστική βολή έρχεται από τον Ντόναλντ Τραμπ. Η δέσμευση ξένων περιουσιακών στοιχείων έστειλε ένα σαφές μήνυμα στις κεντρικές τράπεζες: το δολάριο δεν είναι πια «ασφαλές λιμάνι», αλλά ένα πολιτικό όπλο. Από το 2022, παρατηρούμε μια ιστορική στροφή. Τα κράτη εγκαταλείπουν τα αμερικανικά ομόλογα και επενδύουν στον χρυσό, το μόνο περιουσιακό στοιχείο χωρίς «κίνδυνο αντισυμβαλλομένου». Για πρώτη φορά στην ιστορία, τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού ξεπέρασαν σε αξία τα περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια στις κεντρικές τράπεζες.
Στην Ελλάδα, μια χώρα που έχει βιώσει στο πετσί της τι σημαίνει εξάρτηση από ξένα κέντρα αποφάσεων, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η αστάθεια στις αγορές ομολόγων επηρεάζει άμεσα το κόστος δανεισμού σε όλη τη Δύση. Όταν ο ίδιος ο Τραμπ αναγκάζεται να κάνει επαναγορά του χρέους του ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καταλαβαίνουμε ότι το σύστημα «αιμορραγεί».
CIPS: Η εναλλακτική διαδρομή που παρακάμπτει τη Δύση
Το μεγάλο όπλο της Κίνας δεν είναι μόνο τα εργοστάσιά της, αλλά το CIPS (Cross-Border Interbank Payment System). Πρόκειται για το αντίπαλο δέος του SWIFT, το οποίο πλέον συνδέει πάνω από 190 χώρες. Το Πεκίνο δεν απειλεί απλώς· προσφέρει μια έτοιμη λύση. Με το CIPS, ένας εισαγωγέας στην Ευρώπη μπορεί να αγοράσει κινεζικά προϊόντα χρησιμοποιώντας ευρώ ή γουάν, παρακάμπτοντας πλήρως τις αμερικανικές τράπεζες.
Αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: ακόμη και αν η Ουάσιγκτον επιβάλει κυρώσεις στο Πεκίνο, το παγκόσμιο εμπόριο θα συνεχιστεί. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος για 120 χώρες. Η προσπάθεια απομόνωσής της δεν θα έπληττε μόνο την ίδια, αλλά θα προκαλούσε πληθωριστική έκρηξη παγκοσμίως, καθώς τα φθηνά κινεζικά προϊόντα είναι αυτά που κρατούν τις τιμές σε ισορροπία. Για την ελληνική αγορά, που ήδη παλεύει με την ακρίβεια, μια τέτοια ρήξη θα ήταν καταστροφική.
Η «διπλωματία του εκφοβισμού» και οι νέες συμμαχίες
Η περίπτωση της Ισπανίας είναι ενδεικτική της αλαζονείας της τρέχουσας αμερικανικής διοίκησης. Η απειλή για διακοπή των εμπορικών σχέσεων επειδή η Μαδρίτη αρνήθηκε τη χρήση βάσεων για τον πόλεμο στο Ιράν, οδηγεί τους παραδοσιακούς συμμάχους στην αγκαλιά της Κίνας. Η Ισπανία υπέγραψε ήδη 19 διμερείς συμφωνίες με το Πεκίνο, αναζητώντας έναν πιο προβλέψιμο εταίρο.
Παράλληλα, το Project mBridge φέρνει την επανάσταση στα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών. Μέσω του blockchain, οι συναλλαγές γίνονται σε ένα κοινό καθολικό που η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να δει, ούτε να μπλοκάρει. Από 22 εκατομμύρια δολάρια, οι συναλλαγές εκεί εκτινάχθηκαν στα 55,5 δισεκατομμύρια μέσα σε τρία χρόνια. Η Κίνα δεν παίζει πλέον με τους κανόνες της Δύσης· φτιάχνει το δικό της γήπεδο.
Η επόμενη ημέρα: Μια πενταετία αναταράξεων
Οι αναλυτές, όπως ο Κένεθ Ρογκόφ, προειδοποιούν για μια πτώση του δολαρίου έως και 20% τα επόμενα χρόνια. Αν το δολάριο χάσει την αξία του, ποιο το κίνητρο για έναν επενδυτή να κρατά αμερικανικό χρέος; Η Κίνα εκμεταλλεύεται το timing εκδίδοντας ομόλογα “dim sum” σε παγκόσμιο επίπεδο, προσφέροντας εναλλακτικά αποθεματικά περιουσιακά στοιχεία.
Η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωζώνης, βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η αποδυνάμωση του δολαρίου και η ανάδειξη του γουάν ως διεθνούς νομίσματος αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στις εισαγωγές ενέργειας και πρώτων υλών. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει το σύστημα, αλλά πόσο ανώδυνα θα γίνει η μετάβαση. Το σίγουρο είναι πως η εποχή που το δολάριο ήταν ο μόνος «κυρίαρχος του παιχνιδιού» τελειώνει, και οι ευθύνες της Ουάσιγκτον γι’ αυτό είναι ιστορικών διαστάσεων.
