Πίσω από τις εκρηκτικές αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και τις φαινομενικά ασύνδετες κινήσεις της Ουάσινγκτον στη διεθνή σκηνή, κρύβεται μια συγκροτημένη γεωστρατηγική που υπερβαίνει πρόσωπα και κόμματα. Αν κοιτάξει κανείς πέρα από τον θόρυβο των ειδήσεων, θα διακρίνει ένα σχέδιο δεκαετιών που στόχο έχει να διατηρήσει το αμερικανικό μονοπώλιο ισχύος, ανακόπτοντας την πορεία της Κίνας προς την κορυφή της παγκόσμιας οικονομίας.
σχετικά άρθρα
Η μάχη για τον έλεγχο του αφηγήματος
Στην αμερικανική δημοκρατία, η εξουσία επιβιώνει μόνο αν ελέγχει το αφήγημα. Σε αντίθεση με τη Ρωσία ή την Κίνα, όπου τα κρατικά μέσα καθορίζουν την κοινή γνώμη, στις ΗΠΑ ο πρόεδρος πρέπει να «παίζει» διαρκώς με τα media για να μην τον «καταπιούν». Οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ —από τις κυρώσεις στο Ιράν μέχρι το μπλόκο στη Βενεζουέλα— μπορεί να μοιάζουν χαοτικές, αλλά υπηρετούν έναν σκοπό: τη χειραγώγηση της δημόσιας προσοχής, ενώ στο παρασκήνιο οι υπηρεσίες ασφαλείας και το βαθύ κράτος υλοποιούν τη μεγάλη στρατηγική.
Από το 1991, οι ΗΠΑ απολάμβαναν μια μονοπολική κυριαρχία. Όταν όμως το 2016 έγινε σαφές ότι η Κίνα θα μπορούσε να ξεπεράσει την αμερικανική οικονομία, το δόγμα άλλαξε. Η Κίνα ορίστηκε ως ο δημόσιος εχθρός νούμερο ένα. Η πρώτη προσπάθεια αναχαίτισής της αφορούσε τη χειραγώγηση του νομίσματος. Οι ΗΠΑ πίεσαν το Πεκίνο να ανατιμήσει το γιουάν, ελπίζοντας σε μια «ιαπωνοποίηση» της κινεζικής οικονομίας —μια στασιμότητα ανάλογη με αυτή που βίωσε η Ιαπωνία μετά τη δεκαετία του ’90. Το Πεκίνο όμως δεν έπεσε στην παγίδα.
Το πετρέλαιο ως όπλο οικονομικού πολέμου
Εφόσον το νομισματικό σχέδιο απέτυχε, οι ΗΠΑ πέρασαν στο Plan B: τον έλεγχο της παγκόσμιας ενέργειας. Η Κίνα είναι το «εργοστάσιο του κόσμου» λόγω των οικονομιών κλίμακας. Όμως, αυτά τα εργοστάσια χρειάζονται ενέργεια. Η κινεζική ισχύς βασίζεται στο φθηνό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να αυξήσουν το κόστος της ενέργειας παγκοσμίως, η μεταποίηση στην Κίνα παύει να είναι τόσο ελκυστική.
Η στρατηγική είναι απλή: αν το πετρέλαιο σταθεροποιηθεί γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, η αμερικανική οικονομία μπορεί να απορροφήσει το κόστος λόγω υψηλότερου κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Αντίθετα, για τις κινεζικές βιομηχανίες, το κόστος αυτό είναι δυσβάσταχτο. Με τον τρόπο αυτό, οι αμερικανικές επιχειρήσεις αποκτούν κίνητρο να επιστρέψουν στην πατρίδα τους (reshoring), καθώς η διαφορά κόστους με την Κίνα εκμηδενίζεται.
Το σπάσιμο των ενεργειακών μονοπωλίων
Η Ουάσινγκτον κατάφερε τρία καίρια πλήγματα στην ενεργειακή σκακιέρα:
-
Αποδέσμευσε την Ευρώπη από τη Ρωσία: Χρησιμοποιώντας τον πόλεμο στην Ουκρανία, ανάγκασε την ΕΕ να διαφοροποιήσει τις πηγές της, αντικαθιστώντας το ρωσικό αέριο με αμερικανικό LNG.
-
Μπλόκαρε τη Μέση Ανατολή: Με το πρόσχημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τα στενά του Ορμούζ —από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου— παραμένουν σε καθεστώς αβεβαιότητας. Το πετρέλαιο της περιοχής «παγιδεύεται», στερώντας από την Κίνα την πρόσβαση σε φθηνή ροή.
-
Ελέγχει το ρωσικό πετρέλαιο μέσω κυρώσεων: Οι ΗΠΑ αποφασίζουν πότε και πόσο ρωσικό πετρέλαιο θα βγει στην αγορά, ανοιγοκλείνοντας τη «στρόφιγγα» των κυρώσεων ανάλογα με τα συμφέροντά τους.
Το τέλος του Petro-Yuan και η νέα εξάρτηση
Η Κίνα προσπάθησε να αμυνθεί επενδύοντας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις μπαταρίες, τομείς στους οποίους σήμερα κυριαρχεί. Ωστόσο, η βαριά βιομηχανία παραμένει δέσμια των ορυκτών καυσίμων. Το όνειρο του Petro-Yuan —της πώλησης πετρελαίου σε κινεζικό νόμισμα— καταρρέει αν το πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας δεν μπορεί να βγει από τον Περσικό Κόλπο λόγω του αποκλεισμού.
Σήμερα, η Κίνα βρίσκεται σε μια δεινή θέση: ή θα αγοράζει πανάκριβο πετρέλαιο από τη Ρωσία (που εκμεταλλεύεται τη ζήτηση για να πουλάει πάνω από τις διεθνείς τιμές) ή θα εξαρτάται από την ενεργειακή γενναιοδωρία των ΗΠΑ. Όπως είχε πει ο Χένρι Κίσινγκερ, «το να είσαι εχθρός της Αμερικής είναι επικίνδυνο, αλλά το να είσαι φίλος της είναι μοιραίο». Η Ουάσινγκτον δεν διστάζει να θυσιάσει ακόμα και παραδοσιακούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή αν αυτό εξυπηρετεί τον κεντρικό στόχο: τη συντριβή του Κινέζου ανταγωνιστή.
