Η ιστορία της παγκόσμιας οικονομίας διδάσκει πως καμία ηγεμονία δεν κρατάει για πάντα, ειδικά όταν ο ηγεμόνας αρχίζει να μπερδεύει τη συνεργασία με τον εκβιασμό. Σήμερα, η τάση της αποδολαριοποίησης (dedollarization) δεν είναι απλώς ένα ακαδημαϊκό σενάριο ή μια επιθυμία των BRICS. Είναι μια πραγματικότητα που επιταχύνεται από τις ίδιες τις κινήσεις της Ουάσινγκτον. Ο πόλεμος στο Ιράν και η απρόβλεπτη, συχνά συγκρουσιακή πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργούν ως ο απόλυτος καταλύτης για την αποδόμηση του συστήματος του petrodollar.
σχετικά άρθρα
Το «καμπανάκι» της Euroclear και η άνοδος του γιουάν
Δεν είναι τυχαίο ότι η Euroclear, ο μεγαλύτερος οργανισμός εκκαθάρισης και διακανονισμού συναλλαγών παγκοσμίως, εξέδωσε μια προειδοποίηση που θα έπρεπε να είχε θορυβήσει το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών. Η φιλοδοξία του κινεζικού γιουάν να διεθνοποιηθεί βρίσκει πλέον πρόσφορο έδαφος ακόμα και στην καρδιά της Ευρώπης. Οι συνθήκες ωριμάζουν ώστε το δολάριο να χάσει την κυριαρχία του, την ώρα που το Πεκίνο δημιουργεί τις υποδομές για να υποδεχθεί κεφάλαια που «δραπετεύουν» από τη μεταβλητότητα των ΗΠΑ.
Η Euroclear βλέπει το κενό και σπεύδει να το καλύψει. Στόχος της είναι να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δυτικών επενδυτών και του κινεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, χρησιμοποιώντας το Χονγκ Κονγκ ως πεδίο δοκιμών. Όταν τα ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά ταμεία και τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια αρχίσουν να τοποθετούνται μαζικά σε κινεζικά ομόλογα (RMB bonds), η γεωπολιτική σκακιέρα θα έχει ήδη αλλάξει οριστικά.
Η «παγίδα» των αμερικανικών ομολόγων
Γιατί όμως ένας Ευρωπαίος επενδυτής να προτιμήσει την Κίνα; Η απάντηση κρύβεται στους αριθμούς και την αξιοπιστία. Παρά τις υψηλότερες αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων, ο κίνδυνος της υποτίμησης του δολαρίου (debasement) τρομάζει τις αγορές. Τον τελευταίο χρόνο, το γιουάν ανατιμήθηκε κατά 3,7% έναντι του ευρώ, ενώ το δολάριο διολίσθησε κατά 4,3%. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η πραγματική απόδοση των αμερικανικών τίτλων για έναν Ευρωπαίο ήταν μηδενική ή αρνητική, ενώ οι κινεζικοί τίτλοι απέφεραν κέρδος πάνω από 5%.
Επιπλέον, η εμπειρία του παγώματος των ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων από τη διοίκηση Μπάιντεν και ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ έστειλαν ένα σαφές μήνυμα στους συμμάχους: Τα περιουσιακά σας στοιχεία σε δολάριο είναι «ένα κλικ» μακριά από το να χαθούν, αν η Ουάσινγκτον αποφασίσει πως δεν είστε αρκετά πειθήνιοι.
Ο Τραμπ, η Ισπανία και ο εκβιασμός των συμμάχων
Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός και οι πρόσφατες απειλές του προς την Ισπανία αποτελούν το κερασάκι στην τούρτα. Η προσβολή προς τη Δανία και η απειλή διακοπής κάθε εμπορικής σχέσης με τη Μαδρίτη επειδή «δεν συμμορφώθηκε προς τας υποδείξεις» για τη χρήση των βάσεων, δείχνουν μια διοίκηση που αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ όχι ως συμμαχία, αλλά ως δίκτυο υποτελών.
Αυτή η αλαζονεία έχει άμεσο οικονομικό κόστος. Ο πόλεμος στο Ιράν εκτίναξε την τιμή του πετρελαίου από τα 60 στα 120 δολάρια, προκαλώντας πληθωριστικό σοκ στην Ευρώπη. Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία είδαν τους δείκτες τους να παίρνουν την ανηφόρα, εξαιτίας αποφάσεων που λήφθηκαν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού χωρίς τη δική τους συναίνεση.
Ο Καναδάς και το «μοντέλο Γκρέτζκι»
Ακόμα και ο «πιστός» Καναδάς φαίνεται να αναζητά διέξοδο. Ο Μαρκ Κάρνεϊ ήταν σαφής: «Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική». Ο Καναδάς ακολουθεί τη συμβουλή του θρύλου του χόκεϊ Γουέιν Γκρέτζκι: «Πήγαινε εκεί που θα πάει η ροδέλα, όχι εκεί που ήταν». Η ροδέλα της παγκόσμιας οικονομίας κινείται προς την Ασία.
Η ίδρυση καναδικών τραπεζικών υποκαταστημάτων στην Κίνα και η αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου προς το Πεκίνο (που σχεδόν τριπλασιάστηκαν το 2024) δεν είναι τυχαίες κινήσεις. Είναι μια προσπάθεια δημιουργίας ενός black box συναλλαγών, προστατευμένου από τις αμερικανικές κυρώσεις και το σύστημα SWIFT.
Η Ευρώπη κρατά στα χέρια της αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Αν η Κίνα καταφέρει να απορροφήσει έστω και ένα μικρό κλάσμα αυτής της ρευστότητας, το πλήγμα για το αμερικανικό έλλειμμα θα είναι δομικό. Όσο η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί το δολάριο ως όπλο, τόσο θα πείθει τον υπόλοιπο κόσμο —φίλους και εχθρούς— ότι η διαφοροποίηση δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά ανάγκη επιβίωσης.
