Ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να παίξει «all-in» στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, επιλέγοντας μια τακτική που πολλοί αναλυτές στις ΗΠΑ χαρακτηρίζουν ως την πλέον επικίνδυνη των τελευταίων δεκαετιών. Η κίνηση για τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια προσπάθεια πίεσης προς το Ιράν· είναι μια κίνηση που μπορεί να αποτελέσει το προοίμιο μιας ευρύτερης πολεμικής σύρραξης ή, στη «λιγότερο» κακή περίπτωση, μιας παγκόσμιας οικονομικής ασφυξίας.
σχετικά άρθρα
Το ναυάγιο των συνομιλιών και η κλιμάκωση
Όπως όλα δείχνουν, οι διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν κατέρρευσαν με θόρυβο. Οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις και των δύο πλευρών δεν άφησαν περιθώρια για διπλωματικούς ελιγμούς. Για την Ουάσιγκτον, το «αγκάθι» παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με τον Τραμπ να απαιτεί την πλήρη παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου. Η άρνηση του Ιράν οδήγησε σε μια διπλή απειλή που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού: ναυτικό αποκλεισμό των Στενών και ένα ιδιότυπο «κυνήγι μαγισσών» για κάθε πλοίο παγκοσμίως που καταβάλλει διόδια στο Ιράν (είτε σε γιουάν είτε σε κρυπτονομίσματα).
Η ειρωνεία της στρατηγικής
Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο πώς ο Τραμπ, που κάποτε χαρακτήριζε τα Στενά του Ορμούζ «άχρηστα» για τα αμερικανικά συμφέροντα, τώρα τα μετατρέπει στο κέντρο της στρατηγικής του. Όμως, στην προσπάθειά του να στραγγαλίσει την ιρανική οικονομία —της οποίας τα έσοδα από το πετρέλαιο αποτελούν το 25% του ΑΕΠ— κινδυνεύει να τιμωρήσει ολόκληρο τον πλανήτη.
Εμείς εδώ στην Ευρώπη, και ειδικά στην Ελλάδα, ξέρουμε καλά τι σημαίνει ενεργειακή κρίση. Όταν το Μέγαρο Μαξίμου ή οι Βρυξέλλες προσπαθούν να ισορροπήσουν τις τιμές, μια τέτοια κίνηση στον Περσικό Κόλπο λειτουργεί ως φιτίλι. Η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει εύκολα· η απάντησή τους ήταν σαφής: «Ας δοκιμάσουν τη θέλησή μας».
Ο παράγοντας «Κίνα»
Εδώ είναι που το πράγμα περιπλέκεται σοβαρά. Το 90% των εξαγωγών του Ιράν καταλήγει στην Κίνα. Για το Πεκίνο, το ιρανικό αργό δεν είναι μόνο φθηνό και εύκολο στη διύλιση, αλλά και ένας στρατηγικός σύμμαχος στους BRICS. Ο αποκλεισμός των εξαγωγών προς την Κίνα δεν είναι απλώς μια οικονομική ζημιά για την Τεχεράνη, αλλά μια ευθεία επίθεση στην κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα.
Οι Αμερικανοί αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι η Κίνα δεν θα μείνει θεατής. Αν το Πεκίνο αποφασίσει να στηρίξει στρατιωτικά το Ιράν, οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε σημείο θραύσης. Μην ξεχνάμε ότι η Κίνα ελέγχει το 70% των σπάνιων γαιών που εισάγουν οι ΗΠΑ. Χωρίς αυτές, η παραγωγή μαχητικών αεροσκαφών και συστημάτων ραντάρ καθίσταται αδύνατη. Είναι το «πυρηνικό όπλο» της Κίνας στον εμπορικό πόλεμο.
Η εσωτερική κατανάλωση και η τσέπη του Αμερικανού
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Παρά τις υποσχέσεις για μηδενικό πληθωρισμό, η καταναλωτική εμπιστοσύνη καταρρέει. Με την τιμή της βενζίνης να απειλεί να ξεπεράσει τα 6 δολάρια το γαλόνι, ο μέσος Αμερικανός βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται. Όταν ξοδεύεις 100 δολάρια παραπάνω στα καύσιμα, έχεις 100 δολάρια λιγότερα για το σούπερ μάρκετ ή το εστιατόριο. Οι αγορές ήδη αντιδρούν: το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ NASDAQ και S&P καταγράφουν σημαντικές απώλειες.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ είναι μια κίνηση υψηλού ρίσκου που μπορεί να οδηγήσει σε μια παγκόσμια ύφεση. Η Κίνα έχει επενδύσει πάνω από 200 δισεκατομμύρια δολάρια στην περιοχή και δεν θα επιτρέψει την κατάρρευση των συμφερόντων της χωρίς αντίποινα. Ο Τραμπ ποντάρει στην ισχύ της αμερικανικής ναυτικής παρουσίας, αλλά σε έναν κόσμο που η ενέργεια και οι σπάνιες γαίες είναι τα πραγματικά νομίσματα, ο νικητής δεν είναι καθόλου σίγουρος.
Το ερώτημα παραμένει: Είναι οι ΗΠΑ έτοιμες για έναν παρατεταμένο πόλεμο —οικονομικό ή στρατιωτικό— τη στιγμή που τα αποθέματά τους σε πυρομαχικά και πρώτες ύλες βρίσκονται σε κρίσιμο επίπεδο; Η απάντηση θα δοθεί σύντομα στις αντλίες των βενζινάδικων και στις οθόνες της Wall Street.
