Το ρωσικό ντίζελ του Τραμπ, το άδειασμα της Ευρώπης και η αμερικανική ωρολογιακή βόμβα
Πώς η προεκλογική αγωνία στην Ουάσιγκτον οδηγεί σε επικίνδυνες ενεργειακές συμφωνίες με τη Μόσχα, προκαλώντας την οργή των Ευρωπαίων και κλυδωνισμούς στην αγορά ομολόγων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να δίνει πραγματική μάχη για να εξασφαλίσει τη νίκη στις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά στην πορεία διαπράττει συνεχή σφάλματα στην παγκόσμια σκακιέρα. Οι κινήσεις αυτές όχι μόνο αποδυναμώνουν τη γεωπολιτική και οικονομική επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά προκαλούν την έντονη οργή των στενότερων συμμάχων τους. Το πιο πρόσφατο και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τακτικής αφορά την απεγνωσμένη προσπάθειά του να ρίξει τις τιμές του πετρελαίου και να βάλει τέλος στην εγχώρια έλλειψη ντίζελ. Για να το πετύχει αυτό, δεν δίστασε να προχωρήσει σε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία με τη Ρωσία.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με τους όρους, ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα αποδεσμεύσει άμεσα 300.000 μετρικούς τόνους ντίζελ, ποσότητα που μεταφράζεται σε περίπου 2,25 εκατομμύρια βαρέλια, με προορισμό τις ΗΠΑ και την παγκόσμια αγορά. Αν αναλογιστεί κανείς ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καταναλώνουν περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια καθημερινά, η ποσότητα αυτή δεν λύνει το πρόβλημα. Δείχνει, ωστόσο, τον βαθμό της απόγνωσης της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία είναι διατεθειμένη να ρισκάρει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση για ένα βραχυπρόθεσμο προεκλογικό όφελος.
Το ενεργειακό χάσμα και το άδειασμα της Ευρώπης
Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται πλήρως τους κινδύνους αυτής της εξέλιξης. Επί χρόνια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μάτωναν οικονομικά για να απεξαρτηθούν από τη ρωσική ενέργεια, και τώρα βλέπουν τον Τραμπ να κάνει ακριβώς το αντίθετο. Αυτή η κίνηση εκλαμβάνεται ως άμεση προσβολή προς τις Βρυξέλλες. Συνολικά, υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια τόνοι θα φύγουν από τη Ρωσία, δηλαδή περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια. Το μήνυμα, όμως, είναι πιο ηχηρό από τους αριθμούς: ένας πρόεδρος που εμφανιζόταν σκληρός απέναντι στη Ρωσία, τώρα αγοράζει πετρέλαιο από τον Πούτιν, επιβεβαιώνοντας ότι το κόστος των καυσίμων είναι ο υπέρτατος κριτής πριν από τις κάλπες.
Τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο παράδοξα όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν σε μια μορφή εκεχειρίας. Στην πραγματικότητα, καμία από τις δύο πλευρές δεν επιβεβαίωσε κάτι τέτοιο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για μια «ενεργειακή εκεχειρία», η οποία πρακτικά υπάρχει μόνο και μόνο επειδή το δήλωσε ο ίδιος. Πρόκειται για ένα επικοινωνιακό τρικ που εξυπηρετεί αποκλειστικά την ανάγκη του για ομαλή ροή καυσίμων. Ο Ρώσος υπουργός Ενέργειας, Αλεξάντερ Νόβακ, ξεκαθάρισε άλλωστε ότι η Ρωσία μπορεί να φτάσει το μέγιστο των εξαγωγών της (3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως) μόλις τον Δεκέμβριο, πράγμα που σημαίνει ότι η κρίση του αμερικανικού ντίζελ θα διαρκέσει πολύ μετά τις εκλογές.
Η ψευδαίσθηση των κυρώσεων και ο εκβιασμός στο Κίεβο
Η αλυσίδα των συνεπειών είναι εφιαλτική. Η ροή του ρωσικού ντίζελ μειώνει τη γεωπολιτική ισχύ των ΗΠΑ, ενισχύει το πολεμικό ταμείο της Μόσχας και αφήνει τους συμμάχους βαθιά απογοητευμένους. Το χειρότερο; Οι τιμές του πετρελαίου δεν πέφτουν. Το Brent έχει ξεπεράσει τα 70 δολάρια, την ώρα που ρωσικοί πύραυλοι καταστρέφουν ουκρανικές ενεργειακές υποδομές και το Ιράν χτυπά πετρελαιοφόρα. Για να ρεύσει, όμως, αυτό το ρωσικό πετρέλαιο, η Ουάσιγκτον έπρεπε να κάνει τα στραβά μάτια. Το γραφείο του Σκοτ Μπέσεντ ήρε τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ μέχρι τον Απρίλιο του 2027. Έτσι, ο Πούτιν κερδίζει μια τεράστια οικονομική ανάσα που θα χρηματοδοτήσει άμεσα την πρώτη γραμμή του μετώπου.
Ο παραλογισμός δεν σταματά εδώ. Ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να απειλήσει την Ουκρανία με διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας και παροχής πληροφοριών, εάν το Κίεβο συνεχίσει να χτυπά ρωσικά διυλιστήρια. Χωρίς την αμερικανική υποστήριξη, η Ρωσία αποκτά ξεκάθαρο πλεονέκτημα και ανοιχτό δρόμο προς το Κίεβο. Εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν, το βάρος της χρηματοδότησης θα πέσει αποκλειστικά στην Ευρώπη. Πώς, όμως, θα βρουν τα χρήματα οι υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές οικονομίες;
Τα υπερκέρδη του αμερικανικού φυσικού αερίου
Η κρίση γαλλικών ομολόγων αποτελεί μια σκληρή υπενθύμιση ότι η Γηραιά Ήπειρος έχει φτάσει στα όριά της. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πνέουν μένεα, προειδοποιώντας τον Τραμπ να κάνει πίσω. Εδώ, βέβαια, αναδεικνύεται το μοιραίο ευρωπαϊκό λάθος: η ΕΕ ακολούθησε τυφλά τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της θητείας Μπάιντεν, κόβοντας τη φθηνή ρωσική ενέργεια και επιβάλλοντας δεκάδες πακέτα κυρώσεων στο όνομα των αρχών της. Οι λογαριασμοί ενέργειας εκτοξεύτηκαν, εργοστάσια έκλεισαν και τώρα, η Ουάσιγκτον υπαναχωρεί από τη δική της πολιτική. Οι ΗΠΑ παραμένουν πιστές μόνο στο δικό τους συμφέρον, αφήνοντας την Ευρώπη εγκλωβισμένη μεταξύ υπερηφάνειας και οικονομικής επιβίωσης.
Μέσα σε αυτό το χάος, οι ΗΠΑ παίζουν το απόλυτο παιχνίδι κέρδους. Πωλούν υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) σε εξωφρενικές τιμές στους Ευρωπαίους συμμάχους τους, ενώ την ίδια στιγμή αγοράζουν φθηνό ντίζελ από τη Ρωσία. Χάρη στον πόλεμο και τους αποκλεισμούς στη Μέση Ανατολή, οι αμερικανικές εξαγωγές φυσικού αερίου αναμένεται να αγγίξουν επίπεδα ρεκόρ έως το 2027. Η Ευρώπη αναγκάζεται να αγοράζει υπερδιπλάσιες ποσότητες αμερικανικού LNG από ολόκληρη την Ασία. Ο Σκοτ Μπέσεντ μάλιστα κατηγορεί υποκριτικά τους Ευρωπαίους ότι εκείνοι χρηματοδοτούν τον Πούτιν, προσπαθώντας να δικαιολογήσει τη δική του άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Ο πανικός του αμερικανικού υπουργείου οικονομικών
Γιατί όμως η Αμερική βιάζεται τόσο πολύ να εξοργίσει τους πάντες για λίγο πετρέλαιο; Η απάντηση κρύβεται στην αγορά των αμερικανικών ομολόγων, η οποία βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο. Ο Σκοτ Μπέσεντ τρέμει την εκτόξευση των αποδόσεων λόγω του πληθωρισμού. Για τον λόγο αυτό, ετοιμάζεται να κάνει ένα επικίνδυνο στοίχημα: αναμένεται να μειώσει τις δημοπρασίες ομολόγων μακράς διάρκειας (20 και 30 ετών), καθώς το κόστος δανεισμού έχει γίνει απαγορευτικό. Αν τολμήσει να δανειστεί περαιτέρω με αυτά τα επιτόκια, κινδυνεύει να τινάξει ολόκληρη την οικονομία στον αέρα.
Αυτό αποδεικνύει πόσο εγκλωβισμένο είναι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών. Κανονικά, τέτοια ομόλογα εκδίδονται για να κλειδώσουν τη χρηματοδότηση για χρόνια. Η διακοπή τους υποδηλώνει πανικό. Η κυβέρνηση επιχειρεί να χειραγωγήσει τις αγορές για να τροφοδοτήσει τη «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Ο Τραμπ ποντάρει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει τέτοια αύξηση της παραγωγικότητας που θα εξαφανίσει το χρέος. Ωστόσο, οι αποδόσεις του 20ετούς ομολόγου αγγίζουν πλέον το 5,7%. Αν περάσουν το 6%, η φερεγγυότητα των ΗΠΑ θα αμφισβητηθεί ανοιχτά, πυροδοτώντας παγκόσμιο πανικό.
Το ριψοκίνδυνο στοίχημα με τον πληθωρισμό
Μειώνοντας τις εκδόσεις μακροπρόθεσμου χρέους, η Ουάσιγκτον ελπίζει να απελευθερώσει δισεκατομμύρια δολάρια από επενδυτές, κατευθύνοντάς τα προς τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας (Google, Facebook, Oracle) που χρειάζονται κεφάλαια. Αυτό δεν θυμίζει ελεύθερη αγορά, αλλά κεντρικό σχεδιασμό που μυρίζει απελπισία. Ο Μπέσεντ θα αναγκαστεί να δανειστεί με βραχυπρόθεσμα ομόλογα, ακριβώς τη στιγμή που η Fed αναμένεται να αυξήσει τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια. Αυτός ο τοξικός συνδυασμός θα εκτοξεύσει το κόστος εξυπηρέτησης του ήδη δυσθεώρητου εθνικού χρέους.
Τα δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας. Το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ διογκώθηκε στα 105,6 δισεκατομμύρια δολάρια τον Αύγουστο. Οι εισαγωγές αυξάνονται τρεις φορές γρηγορότερα από τις εξαγωγές, διαψεύδοντας παταγωδώς τις υποσχέσεις του Τραμπ για συρρίκνωση του χάσματος με την επιβολή δασμών. Σε αντίθεση με το παρελθόν, τα ξένα κεφάλαια δεν ανακυκλώνονται πλέον σε αμερικανικά ομόλογα, αλλά φεύγουν οριστικά από τις ΗΠΑ. Οι ξένοι επενδυτές γυρίζουν την πλάτη, θεωρώντας ότι το αμερικανικό χρέος δεν αποτελεί πια ένα αυτόματο ασφαλές καταφύγιο.
Η δήλωση του Μπέσεντ ότι το χάος και οι αναταραχές στη Μέση Ανατολή θα συνεχιστούν τουλάχιστον μέχρι το 2027, δείχνει ότι ο πληθωρισμός ήρθε για να μείνει. Με το δημοσιονομικό έλλειμμα στα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε περιόδους θεωρητικής “οικονομικής άνθισης”, το ερώτημα που πλανάται πάνω από την Ουάσιγκτον είναι εφιαλτικό: τι θα συμβεί όταν έρθει η πραγματική οικονομική καταιγίδα; Οι απαντήσεις, προς το παρόν, μοιάζουν εξαιρετικά δυσοίωνες τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ευρώπη.
