Η σιωπηλή αντεπίθεση της Κίνας: Ο χρυσός ως όπλο κατά της αμερικανικής ηγεμονίας
Για περισσότερους από 18 συνεχόμενους μήνες, η Κίνα αγοράζει χρυσό με φρενήρεις ρυθμούς, χωρίς καμία απολύτως παύση. Στις δυτικές αγορές, οι περισσότεροι αναλυτές σπεύδουν να χαρακτηρίσουν αυτή την κίνηση ως μια απλή προσπάθεια διαφοροποίησης των αποθεματικών της. Είναι μια βολική εξήγηση, αλλά η πραγματικότητα είναι πολύ πιο βαθιά και στρατηγικά επικίνδυνη για τη Δύση. Η Κίνα δεν αγοράζει απλώς πολύτιμα μέταλλα. Χρησιμοποιεί τον χρυσό ως ένα γεωπολιτικό όπλο με έναν ξεκάθαρο, διττό στόχο: την αποδολαριοποίηση του πλανήτη και την καταστροφή της φήμης των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων ως του απόλυτου «ασφαλούς καταφυγίου».
σχετικά άρθρα
Αυτό το σχέδιο δεν είναι πλέον θεωρητικό. Έχει μπει σε φάση πλήρους εφαρμογής και οι επιπτώσεις του θα γίνουν αισθητές παγκοσμίως, φτάνοντας νομοτελειακά και στην ευρωπαϊκή, αλλά και την ελληνική οικονομία, η οποία παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τις διακυμάνσεις του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το σχέδιο του Πεκίνου είναι πλέον κρυστάλλινο και τα πιόνια στη γεωπολιτική σκακιέρα παίρνουν τις τελικές τους θέσεις.
Το σχέδιο για το Χονγκ Κονγκ και η παγκόσμια τιμολόγηση
Η κινεζική ηγεσία έχει αποφασίσει να μετατρέψει το Χονγκ Κονγκ στο απόλυτο παγκόσμιο κέντρο εμπορίας χρυσού. Όχι απλώς για την Ασία, αλλά για ολόκληρο τον πλανήτη. Ήδη, το Χονγκ Κονγκ είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στο εμπόριο φυσικού χρυσού στην ασιατική ήπειρο, με τους όγκους συναλλαγών να προκαλούν ίλιγγο. Με εξαγωγές και εισαγωγές που ξεπερνούν τους 1.500 τόνους χρυσού ετησίως, το Πεκίνο μας δείχνει ότι τώρα απλώς κάνει προθέρμανση. Στο τέλος της ημέρας, ο στόχος της Κίνας είναι να σπάσει τον δυτικό χρηματοπιστωτικό τροχό.
Η δημιουργία ενός παγκόσμιου συστήματος εκκαθάρισης χρυσού στο Χονγκ Κονγκ δεν είναι μια τυχαία κίνηση. Το μεγάλο στοίχημα είναι να σπάσει ο τρόπος με τον οποίο η Δύση καθορίζει την τιμή του χρυσού. Σήμερα, το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη ελέγχουν πλήρως την τιμολόγηση, θέτοντας τα παγκόσμια σημεία αναφοράς (benchmarks). Ουσιαστικά, κυβερνούν την αγορά, την ώρα που όλοι οι υπόλοιποι παίκτες αναζητούν μια πραγματική ανακάλυψη των τιμών. Η Κίνα θέλει να το αλλάξει αυτό, και ο μόνος τρόπος είναι να προσελκύσει τον κόσμο να αγοράζει και να πουλάει χρυσό στη δική της πλατφόρμα. Μόλις εξασφαλιστεί ο αναγκαίος όγκος, η φυσική ανακάλυψη των τιμών θα ακολουθήσει, και η δυτική κυριαρχία θα αρχίσει να ραγίζει ανεπανόρθωτα.
Η τύφλωση της Ουάσιγκτον και η συντριβή των νοικοκυριών
Η Κίνα κάνει αυτή την κίνηση ακριβώς τη σωστή στιγμή. Η εμπιστοσύνη στο αμερικανικό δολάριο καταρρέει παγκοσμίως. Και αντί η Ουάσιγκτον να ασχοληθεί με τη διόρθωση του τεράστιου ελλείμματος, η πολιτική και οικονομική ελίτ φαίνεται αποπροσανατολισμένη. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των συζητήσεων που αναλώνονται στο αν θα μπει το πρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ σε ένα νέο χαρτονόμισμα, κάτι που αποκαλύπτει τις στρεβλές προτεραιότητες της αμερικανικής ηγεσίας.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός καταναλωτής συμπιέζεται από κάθε κατεύθυνση, μια κατάσταση που θυμίζει έντονα τις πιέσεις που δέχεται το ελληνικό νοικοκυριό στο σούπερ μάρκετ και την αντλία βενζίνης. Το παράδοξο είναι ότι κορυφαίοι αξιωματούχοι του αμερικανικού υπουργείου οικονομικών, παρατηρώντας τους πολίτες να εξαντλούν τις αποταμιεύσεις τους για να πληρώσουν βασικά αγαθά, φτάνουν στο σημείο να το χαρακτηρίζουν «καλά νέα», ερμηνεύοντάς το ως δείγμα καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Αυτή η αποσύνδεση από την πραγματικότητα δίνει στην Κίνα το απόλυτο πλεονέκτημα, καθώς παρακολουθεί τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο και κινείται αστραπιαία.
Το ιστορικό ξεπούλημα των αμερικανικών ομολόγων
Όσο η Ουάσιγκτον παραμένει αποσπασμένη, η Κίνα περνά στην επίθεση. Επιταχύνει το ξεπούλημα (dumping) αμερικανικών ομολόγων με έναν ρυθμό που θα έπρεπε να χτυπάει καμπανάκι κινδύνου σε κάθε επενδυτή. Μόνο μέσα στον Μάρτιο, η Κίνα ξεφορτώθηκε αμερικανικά ομόλογα αξίας 41 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μέσα σε έναν μόνο μήνα. Πρόκειται για μια εξαιρετικά επιθετική κίνηση, η οποία ήρθε αμέσως μετά την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, καθώς το Πεκίνο κατανοεί πλήρως πού θα οδηγήσει όλο αυτό.
Οι πολεμικές συγκρούσεις είναι απίστευτα δαπανηρές. Μια βαθύτερη εμπλοκή των ΗΠΑ θα κοστίσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ποσά που θα υποτιμήσουν περαιτέρω το δολάριο. Η Κίνα έχει μηδενική ανοχή στο να διακρατεί ένα νόμισμα που καταστρέφεται εκ των έσω. Αλλά δεν είναι μόνο το Πεκίνο που τρέχει προς την έξοδο. Ακόμα και δυτικοί επενδυτές στην Ελβετία γυρίζουν την πλάτη στα δολαριακά περιουσιακά στοιχεία. Το ένα τρίτο από 300 ιδιωτικές ελβετικές χρηματοοικονομικές εταιρείες μειώνουν τώρα τις τοποθετήσεις τους στο δολάριο. Και μιλάμε για σοβαρούς θεσμικούς παίκτες, όχι για κερδοσκόπους ή κεντρικές τράπεζες αναδυόμενων αγορών.
Ο παράγοντας της Μέσης Ανατολής και ο πληθωρισμός
Η επίσημη δήλωση της UBS τα λέει όλα. Ενημέρωσαν τους πελάτες τους ότι το δολάριο παραμένει υπερτιμημένο έναντι πολλών άλλων μεγάλων νομισμάτων. Όταν ένας από τους πιο συντηρητικούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς του κόσμου λέει κάτι τέτοιο ανοιχτά, σημαίνει ότι το «ασφαλές καταφύγιο» του δολαρίου εξατμίζεται. Το κόστος της ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι εντάσεις με το Ιράν κάνουν την κατάσταση χειρότερη κάθε λεπτό. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ημερήσιο ρυθμό “καύσης” χρημάτων που αγγίζει το ένα δισεκατομμύριο δολάρια.
Όλα αυτά τα χρήματα πρέπει να δανειστούν. Το αμερικανικό υπουργείο οικονομικών πρέπει να εκδώσει ομόλογα, καθώς η κεντρική τράπεζα (Fed) δεν μπορεί απλώς να τυπώνει χρήμα χωρίς να διαλύσει τελείως το δολάριο. Πρέπει λοιπόν να βρεθούν αγοραστές για ένα «τσουνάμι» νέου χρέους σε μια αγορά που είναι ήδη κουρασμένη. Παράλληλα, ο μέσος Αμερικανός πολίτης συνθλίβεται. Τα υψηλότερα κόστη ενέργειας κοστίζουν εκατοντάδες δολάρια σε κάθε νοικοκυριό, με τον πληθωρισμό να επιμένει. Η Fed δεν έχει άλλη επιλογή από το να κρατήσει ή να αυξήσει τα επιτόκια. Και όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, η αξία των υφιστάμενων ομολόγων καταρρέει.
Η ρωσική σφήνα και ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ
Αν η Fed αυξήσει τα επιτόκια έστω και 1%, η αξία ενός 10ετούς ομολόγου μπορεί να πέσει έως και 9%. Κανένας σοβαρός επενδυτής δεν θέλει να βιώσει αυτή την καταστροφή πλούτου, πόσο μάλλον η Κίνα. Γι’ αυτό πουλάνε τώρα. Την ίδια στιγμή, η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ περιπλέκει τα πράγματα. Το αρχικό του σχέδιο ήταν να οδηγήσει τις ΗΠΑ προς ένα πιο αδύναμο δολάριο, κάτι που διευκολύνει τις αμερικανικές εξαγωγές αλλά δίνει σε κάθε χώρα λιγότερους λόγους να κρατά αμερικανικά ομόλογα.
Η Ρωσία βλέπει αυτή την αδυναμία και κάνει επιθετικές κινήσεις. Μετά την επίσκεψη Πούτιν στο Πεκίνο, η Μόσχα εξέδωσε επίσημα ομόλογα σε κινεζικό γουάν στο εσωτερικό της χώρας. Η συγκυρία δεν είναι σύμπτωση. Κίνα και Ρωσία συντονίζουν τη στρατηγική αποδολαριοποίησης. Το πιο εντυπωσιακό; Σε αυτή την πώληση ομολόγων (με ελκυστική απόδοση 7,6%), οι απλοί Ρώσοι πολίτες αγόρασαν πάνω από το 46%. Πρόκειται για την απόλυτη υιοθέτηση των κινεζικών χρηματοοικονομικών μέσων στη βάση της κοινωνίας. Την ίδια ώρα, οι απειλές του Τραμπ ότι η πώληση αμερικανικών ομολόγων από ξένες δυνάμεις θα επιφέρει ασφυκτικές κυρώσεις, λειτουργούν ως το απόλυτο σήμα για την Κίνα να προωθήσει το γουάν ως τη μόνη ασφαλή εναλλακτική.
Η νέα κινεζική οικονομία και η αλλαγή πίστας
Η Κίνα κινήθηκε αμέσως για να ενισχύσει το νόμισμά της. Ακόμα και η Goldman Sachs επιβεβαιώνει αυτό που υποστηρίζει το Πεκίνο εδώ και χρόνια: το γουάν είναι σήμερα υποτιμημένο κατά 20%. Αυτό σημαίνει ότι όσοι αγοράζουν κινεζικά ομόλογα σήμερα, έχουν ένα διπλό όφελος: μια βασική απόδοση γύρω στο 2% και την προοπτική μιας τεράστιας ανατίμησης του νομίσματος. Στον αντίποδα, το ρίσκο κατοχής αμερικανικών ομολόγων χειροτερεύει, καθώς ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος οι λογαριασμοί να «παγώσουν» μέσω κυρώσεων, όπως έγινε με τη Ρωσία.
Ιστορικά, η Κίνα φοβόταν ένα ισχυρό νόμισμα γιατί θα έπληττε τις εξαγωγές της. Αυτό όμως δεν ισχύει πλέον με τον ίδιο τρόπο. Η κινεζική οικονομία ανεβαίνει ταχύτατα στην αλυσίδα αξίας. Οι εξαγωγές της πλέον βασίζονται σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, προηγμένους ημιαγωγούς και ηλεκτρικά οχήματα (EVs), αγορές στις οποίες επεκτείνεται ραγδαία και στην Ευρώπη, πιέζοντας τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες. Αυτά τα προϊόντα έχουν μεγάλα περιθώρια κέρδους, επιτρέποντας στις κινεζικές εταιρείες να απορροφήσουν την ανατίμηση του νομίσματος. Την ίδια στιγμή, οι παραγωγές χαμηλού κόστους, όπως τα ρούχα, έχουν μεταφερθεί από το Πεκίνο σε χώρες όπως το Βιετνάμ και η Καμπότζη.
Ο ιαπωνικός εφιάλτης και το τελειωτικό χτύπημα
Η μεγαλύτερη άμεση απειλή για τα αμερικανικά ομόλογα, ωστόσο, δεν είναι η Κίνα. Είναι η Ιαπωνία. Δεν είναι τυχαίο ότι κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν συνεχείς επαφές με το Τόκιο. Η Ιαπωνία κάθεται πάνω σε μια ωρολογιακή βόμβα. Ξόδεψε το ποσό ρεκόρ των 73 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έναν μόνο μήνα προσπαθώντας να σώσει το γεν, το οποίο καταρρέει έναντι του δολαρίου (αγγίζοντας το 160). Κάθε παρέμβασή της έχει αποτύχει.
Η Ιαπωνία, μια χώρα με χρέος που φτάνει το 250% του ΑΕΠ της – νούμερο που στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης κατανοούμε πολύ καλά τι σημαίνει – δεν μπορεί να αυξήσει τα επιτόκια για να σώσει το νόμισμά της. Αν το κάνει, η εγχώρια αγορά ομολόγων της θα καταρρεύσει. Η μόνη λύση που της απομένει είναι να πουλήσει μαζικά αμερικανικά ομόλογα για να αντλήσει ρευστότητα. Όταν αυτό το ξεπούλημα ξεκινήσει σε μεγάλη κλίμακα, θα χτυπήσει την αμερικανική αγορά ομολόγων σαν βαριοπούλα, εκτοξεύοντας τις αποδόσεις και συνθλίβοντας τις αξίες.
Ενώνοντας τα κομμάτια του παζλ, η απειλή για την αμερικανική οικονομική ηγεμονία είναι πολυμέτωπη. Η Κίνα ξεπουλάει και στήνει ένα νέο σύστημα εμπορίας χρυσού. Η Ρωσία διεισδύει με ομόλογα σε γουάν. Η Ιαπωνία βρίσκεται ένα βήμα πριν το πανικού. Και με τον πληθωρισμό να τροφοδοτείται από τις ενεργειακές κρίσεις σε στενά όπως του Ορμούζ, η προσφορά αμερικανικού χρέους αυξάνεται ενώ οι πρόθυμοι αγοραστές εξαφανίζονται. Το παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό αλλάζει βίαια, και τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν τη νέα γεωπολιτική ισορροπία, η οποία θα χτυπήσει αναπόφευκτα και την πόρτα της Ευρώπης.